હસતું ગાતું ઘર…
“ તોરણ માગ્યું કોઇએ ત્યાં તો આસોપાલવ વાવ્યાં,
મળે પાન્દડું પીળું ધમરખ, વસંતના દે વાવડ “
જીવનની દરેક ક્ષણ ખુશીથી સભર બની હતી. મીલીને લીધે જીવનને એક નવી ઉંચાઇ સાંપડી હતી. ત્રણેની મસ્તીથી ઘરની દીવાલો હસી રહેતી. અને રવિવાર તો બાપ દીકરીનો જ. એમાં શચીને ભાગે પણ ફકત પ્રેક્ષક જ બની રહેવાનું આવતું. આજે પણ રવિવાર હતો. ચાર વરસની મીલી લય સાથે બગીચામાં દોડી રહી હતી. બાપ, દીકરી બંને હાથમાં ટ્યુબ લઇ બગીચામાં ફરી રહ્યા હતા અને કલરવ કરતાં કરતાં છોડવાઓને પાણી પીવડાવી રહ્યા હતા. ખુશખુશાલ થતી મીલી પપ્પાને જાતજાતના પ્રશ્નોથી મૂંઝવતી હતી.
અચાનક મીલી દોડી,’
પપ્પા, જલ્દી અહીં આવો..’ અને પુત્રીનો ઉત્સાહ ભર્યો અવાજ સાંભળી લય દોડયો. ત્યાં મીલી બોલી ઉઠી,’ પપ્પા, કેવી નાનકડી સરસ ચકલી હતી…! તમે અવાજ કરીને ઉડાડી દીધી ને ? એ કંઇ આપણે રોજ જોઇએ છીએ એવી નહોતી.હોં..! ‘
’ હા, બેટા, એ દેવચકલી હતી. એનો રંગ ગમ્યો તને ? ‘ ત્યાં તો ચંચળ મીલી એક પતંગિયાની પાછળ દોડી. પપ્પા, આ પતંગિયુ ઉડે છે..એને પકડું ?
’ બેટા, તને કોઇ પકડે તો ગમે ? કે દોડાદોડી કરવી ગમે ? ‘
મને કોઇ પકડે એ જરાયે ન ગમે…”
’ બસ, તો એ પતંગિયાને યે કોઇ પકડે એ ન ગમે. એને ઉડતા જોવાની કેવી મજા આવે નહી ? તું દોડતી હોય ત્યારે તને જોવાની કેવી મજા આવે છે ! એની જેમ..બરાબર ને ? ‘
’ હા, પપ્પા હવે હું એને કયારેય પકડીશ નહીં. ખાલી જોઇશ હોં ! ’ શાબાશ બેટા, ’
’ અને પપ્પા, આ જુઓ..ફરી મીલીનો આનંદિત સ્વર ટહુકયો. ‘ જુઓ પપ્પા, તે દિવસે આપણે અહીં ગલગોટાના બીજ વાવ્યા હતા ને ? આ નાનકડો છોડ તેનો છે ને ? ‘
હા, બેટા, તેં રોજ પાણી પીવડાવ્યું છે ને ! એટલે આવો સરસ ઉગી નીકળ્યો છે. ‘ ને પપ્પા, આ સફેદ ગુલાબ..જુઓ તો..હાથમાં નાની ટયુબ લઇને હરખાતે હૈયે દોડી દોડીને તે પપ્પાને બતાવતી જતી હતી. બધા છોડવાઓને નામ લઇને બોલાવતા પપ્પાને જોઇ પુત્રી પણ તેનું અનુકરણ કરતી હતી. અને ખુશ થતી હતી.
બાપ, દીકરી બંને મસ્તીમાં હતા. એકબીજાની સંગાથે ક્ષણોમાં જીવન જીવતા હતા. ત્યાં પાછી મીલી ચહેકી,
‘પપ્પા, જુઓ જુઓ..આ ટમેટાનો છોડ…આપણે વાવ્યો હતો ને એની પર ટમેટુ ઉગ્યું..! ‘
નાનકડું ટમેટુ દેખાતા મીલીનો ઉત્સાહ છલકાઇ ગયો.તે તાળી પાડી રહી..પપ્પા પણ તેના ઉત્સાહમાં સામેલ થવા આવી પહોંચ્યા. શચી બંનેને આનંદથી નીરખતી હતી. બાપ દીકરીની આ જુગલબંદી દર રવિવારે કયાંક પહોંચી જ હોય. અને આવી જ કશી મસ્તીમાં બંને ડૂબેલ હોય. કયારેક કોઇ રવિવાર ઝૂમાં વીતતો. અને મીલી સાથે લય પણ બાળક બની રહેતો. પિતા,પુત્રીની વાતો કદી ખૂટતી નહીં. મીલીની નાની નાની વાતમાં પણ લય એટલો જ રસ લેતો.
લય અને મીલીની દોસ્તી જોઇ શચી ઇશ્વરનો ઉપકાર માની રહેતી. કયારેક તેને રંજ થતો કે પોતે લયને પત્નીનું સુખ નથી આપી શકતી. હજુ લય તેની નજીક નથી આવી શકતો..પણ લયના વર્તનમાં એ વાતનો પણ કોઇ અફસોસ કયારેય ડોકાતો નહીં. શચીએ એકાદ બે વાર એ વાત કાઢવાનો પ્રયત્ન પણ કરી જોયો હતો.. અરે, તેણે તો લય પોતાને ન સ્વીકારી શકે તો બીજા કોઇ પાત્રને ઘરમાં આવકારવાની તૈયારી સુધ્ધાં દર્શાવી હતી. પણ..લય તરફથી એવી કોઇ વાતનો પડઘો કયારેય પડયો નહીં. આ મુદ્દે તે હમેશા મૌન બની રહેતો. બહુ થાય ત્યારે કયારેક…..
..’ બસ..શચી..જવા દે એ વાત…’ શા માટે એ બધું યાદ કરે છે..કરાવે છે ? ‘
કહી પડખું ફેરવી તે સૂઇ જતો. અને શચી પણ…. અને બંનેએ હવે આ વાત મનથી સ્વીકારી લીધી હતી. જીવન આમ જ જીવવાનું છે એ સ્વીકાર્યા પછી એ અભાવ ખૂંચતો નહોતો. બંનેને એકબીજા માટે પૂરો આદર હતો.તેથી બીજા કોઇ પ્રોબ્લેમ થતાં નહોતા.
આ એક ઉણપ બાદ કરતાં બાકી જીવન ખુશહાલ હતું. કોઇ તણાવ નહોતો..કોઇ અફસોસ નહીં. કોઇ અભાવ નહીં.. એક છલકતી ખુશીનું સામ્રાજય ..મીલીના હાસ્યથી ઘર આખું ગૂંજતું રહેતું. દિવસો દોડતા રહેતા…પ્રત્યેક સવારે ઉગતો સૂર્ય બાપ દીકરીના વહાલને એક નવી ઉંચાઇ..એક નવી ખુશી આપતો રહેતો.
સમય તેજ ગતિથી સરતો રહ્યો. આમે ય સુખના દિવસોને પાંખ હોય છે. તેથી તે ઉડતા રહેતા હોય છે. ભણવાનું પૂરું થયું અને મીલી માટે યોગ્ય છોકરાની શોધ ચાલી. લયને તો કોઇ છોકરો જલદીથી પસંદ આવતો નહીં. લયની પરીક્ષામાંથી પાસ થવું સહેલું નહોતું. શચી કયારેક હસતી, લય, તું આવી નાની વાતો જોવા જઇશ તો આપણી મીલી કુંવારી જ રહી જવાની. ‘ ’
જોવું તો પડે ને ? દીકરીના ભવિષ્યનો સવાલ છે. મારી દીકરી..મારી મીલી કોઇને સોંપવાની છે.
અંતે એક છોકરો લયની નજરમાં વસ્યો. મીલીને પણ ગમ્યો. ધામધૂમથી લગ્ન લેવાયા. અને મીલી દુલ્હન બની સજોડે માતા પિતાને પગે લાગી ત્યારે સાસરે જતી દીકરીને ભેટી રહેલ લયની આંખો અનરાધાર વરસી રહી. આજે તેને રોકવાની દરકાર પણ કયાં હતી ? મીલી પણ ભારે હૈયે વહાલા પપ્પાથી વિખૂટી પડી સાસરે ગઇ. વિદાયનો સંકેત આપતા શરણાઇના કરૂણ મંગલ સૂર વાતાવરણમાં રેલાઇ રહ્યા.
એ પછી જીવનમાં જાણે એક ખાલીપો છવાઇ ગયો.! બીજે દિવસે હમેશની આદત મુજબ લયથી બૂમ પડાઇ જ ગયેલ,
‘ મીલી, આજનો શું પ્રોગ્રામ છે ? ‘ જવાબમાં શચી ફિક્કુ હસી.ત્યારે લયને વાસ્તવિકતાનો ખ્યાલ આવ્યો.
‘ મીલી વિના ઘર ખાલી ખાલી લાગે છે ને ? ‘
જવાબમાં લયની આંખો ભીની થતી અનુભવાઇ. જો કે બાપ દીકરી રોજ ફોનમાં ચહેકતા રહેતા. મીલી તેને ઘેર સુખી હતી..તેનો આનંદ હતો. જીવન ધીમે ધીમે ફરી એક્વાર ગોઠવાતું જતું હતું. લય અને શચી મીલી વિના રહેવા ટેવાતા જતા હતા. હવે મીલીની વાતો..તેના સ્મરણો તેમની વાતોના મુખ્ય વિષય હતો. બંનેના જીવનનું કેન્દ્ર એકમાત્ર મીલી હતી. એ એહસાસ બંનેને થતો રહ્યો. હવે જાણે નવરા થઇ ગયા..શું કરવું ? પોતપોતાની રીતે ખાલીપો ભરવાના પ્રયત્નો બંને કરતા રહેતા.
ફોનમાં મીલીના હુકમ ટહુકતા રહેતા,
’ મમ્મી, પપ્પા બરાબર જમે છે કે નહીં ? ફરવા જાય છે કે નહીં ? આજે તમારે પિકચર જોવા જવાનું છે. ને પપ્પા, આજે પેલો ગ્રે સૂટ પહેરવાનો છે હૉં..! અને સાંજે ફરવા જાવ ત્યારે પેલું રેડ ટી શર્ટ..અને મમ્મી, પપ્પા ઉદાસ થઇને બેસી ન રહે એ જોજે હોં. અને તારે પેલી બ્લેક સાડી આજે પહેરીને પપ્પા સાથે કલબમાં જવાનું છે ….’
અને મીલીની સૂચનાઓનું અક્ષરશ: પાલન થતું રહેતું. દૂર રહીને પણ મીલી તેમની વચ્ચે હાજર જ રહેતી. છતાં…
મીલી વિનાની એક સૂની સાંજે લય ઉદાસ બનીને બેઠો હતો..ત્યાં શચી તેના માટે ચા લઇ ને આવી.
‘શચી, મીલી વિના ઘર સૂનકાર ભાસે છે. આપણી દીકરી સુખી છે તેનો આનંદ છે. પણ તેના વિના જાણે ઘર તો…..’
શચીના આંગળા ધીમેથી લયના વાળમાં ફરતા રહ્યા.
‘લય, આ તો સંસારનો ક્રમ છે. દીકરીને પાંખ આવે ને ઊડી જાય…ને માળો ખાલીખમ્મ….પણ લય, તેં મીલી માટે જે કર્યું છે તે…’
’ એટલે..? કોઇ પણ પિતા દીકરી માટે જે કરે એનાથી વિશેષ મેં શું કર્યું છે ? ‘
પણ…મીલી…’
’ પ્લીઝ…શચી, મારું કે મારી મીલીનું અપમાન નહીં કર..કોઇ મા કયારેય પિતાને કહે કે તેં તારી દીકરી માટે બહુ કર્યું છે ?
‘ લયનો ધારદાર પ્રશ્ન સાંભળી શચી કંઇ બોલી ન શકી. મનોમન ઇશ્વરનો આભાર માની રહી. અંતરમાં સ્થપાયેલ લયની મૂર્તિ વધુ ને વધુ તેજસ્વી થતી રહી.
ત્યાં મીલીનો ફોન રણકયો..અને લયની ઉદાસી ગાયબ…શચી હસી રહી. હવે બાપ દીકરીની વાતો પૂરા કલાક સુધી ચાલવાની. અને પોતાને મૌન રહીને સાંભળવાનું. મીલી ન જાણે શું બોલી રહી હતી. લય ખડખડાટ હસતો હતો. નક્કી પોતાની જ વાત હશે.શચીને શંકા નહીં બલકે ખાત્રી હતી. બાપ દીકરી કયારેય શચીની મજાક કરવાનું ચૂકતા નહીં. વરસોની તેમની આ આદત હતી.
એક કલાક વાતો કર્યા બાદ છેલ્લે શચીનો વારો આવતો. શચી કૃત્રિમ ગુસ્સો કરતી. અને એક દિવસ મીલીએ શુભ સમાચાર આપ્યા. તેઓ નાના, નાની બનવાના હતા. લય તો ખુશીનો માર્યો ઉછળી પડયો.
‘ શચી, ચાલને આપણે આજે જ મીલીને મળવા જઇએ. આપણી મીલી મા બનશે. મને તો મીલી હજુ સાવ નાની બાળકી જ લાગે છે. ‘
’ તને તો મીલી કયારેય મોટી લાગવાની જ નહીં. ‘
હસતાં હસતાં શચી બોલી. બીજે દિવસે સવારે મીલીને મળવા જવાનું નક્કી કરી બંને ખરીદી કરવા ઉપડી ગયા. જાતજાતના રમકડાઓની અને બીજી પણ એવી અનેક જરૂરી, બિનજરૂરી ખરીદી લયે ખૂબ ઉત્સાહથી કરી. ’ અરે, લય, મીલીને મા બનવાની હજુ ઘણી વાર છે. અત્યારથી આ બધું લેવાની કોઇ જરૂર ન હોય.’ એ બધી તને સમજ ન પડે. નાના હું બનવાનો છું. તું તો નાની જ રહેવાની. ‘ અને લય નાના બાળકની માફક હસી પડયો.
પૂરા ચાર કલાક ધૂમ ખરીદી કરી બંને પાછા ફર્યા ત્યારે રાત પડી હતી. બંનેએ બહાર જ ખાઇ લીધું હતું. લય ખૂબ ઉત્સાહમાં હતો. મીલી મા બનશે..કેવી લાગશે..તેની કલ્પનામાં જ રાત વીતી. કાલે સવારે તો મીલી પાસે જવા નીકળવાનું હતું.
શકુનિના પાસા જેવો સમય ફરી એકવાર પોતાના પાના ઉતરવા તૈયાર હતો. ફરી એકવાર તે પોતાની છાપ છોડી જવાની તૈયારીમાં હતો કે શું ? સમય બાપ દીકરીને મળવા તો દેશે ને ? લય તેની વહાલી મીલીને મળી તો શકશે ને ?
( શીર્ષક પંક્તિ હર્ષદ ત્રિવેદી )
( દિવ્ય ભાસ્કર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલ પ્રકરણ 10 )
