ek adhuro interview

 

એક  અધૂરો ઇંટરવ્યુ…….

તમારું નામ ? ’

ઉજાસે ડાયરી કાઢતા પૂછયું.                                                                                                

મને લાગે છે મારું નામ વિસામો છે.’

લાગે છે મતલબ ? ’

અમારામાં નામ પાડવાની  ખાસ કોઇ પ્રથા નથી. પણ અહીં આવતા લોકો  “ હાશ ! વિસામો આવ્યો એમ કહે છે. ‘

તમારી જ્ઞાતિ ? ‘

હજુ યે આ પ્રશ્નમાંથી તમે લોકો બહાર નથી નીકળી શકયા ? જોકે કયાંથી  નીકળો જ્ઞાતિના નામે તો તમે સૌ….

 ખેર જવા દો.. કોઇની પંચાત કરવી એ અમારું કામ કે અમારું ગજુ પણ નહીં..’

આ મારા પ્રશ્નનો જવાબ નથી. ‘

ઉજાસને ફકત જવાબ સાથે નિસ્બત હતીશું જવાબ મળ્યો એની સાથે નહીં. તેને મન તો આ ઇંટરવ્યુ એટલે  તેના તંત્રીને જાગેલ એક તઘલખી  તુક્કો..એક તરંગી અભરખો હતો..જે તેને પોષવાનો હતોપાપી પેટને માટે….

અમારે તો ઇંટરવ્યુમાં નક્કી કરેલ દરેક સવાલ પૂછવા પડે. તેથી જવાબ મળી શકે તો વધારે સારું

ઠીક છે. લખો અમારી  જ્ઞાતિ……..

આભાર………

તમારી ઉંમર ? ‘

પાક્કી ખબર નથી. પણ સીનીયર સીટીઝનની ઉમરે તો પહોંચી જ ગયો છું..’

તમારા જન્મ અને ઉછેર વિશે બે ચાર વાતો કહેશો ? ‘

અમે તો ધરતીના છોરૂવગડાઉ જીવગુલાબની જેમ માવજતની અમને જરૂર ન પડે.. શ્રીમંતના છોકરાઓને ઉછેરવાના હોયગરીબના તો એમ જ મોટા થઇ જાય. એમ અમે પણ જાતે જ ઉછરી જઇએ..હા, નાનો હતો ત્યારે કયારેક કોઇ બે લોટા પાણી જરૂર પીવડાવી જતું. ‘

તમારો અભ્યાસ..? શિક્ષણ કયાંથી થયું ? ‘

કુદરતમાંથી….ધરતી અને  આકાશ..અમારી યુનીવર્સીટીશિક્ષણ તો હજુ ચાલુ જ છેજીવનભર ચાલુ જ રહેશે. રોજ કંઇક નવું શીખીએ છીએ.’

તમે કામ શું કરો છો ?તમારી આવક ?..’

અમારું મુખ્ય કામ  અમારી પાસે આવનાર દરેકને શાતા  આપવાનુંઆવકમાં અસંખ્ય ટહુકાઅને અનેકના હાશકારાએ એક એક હાશકારાની કિંમત કાઢો તો તમારા બિલ ગેટસ કરતાં પણ આવક વધી જાયતમે લોકો  બધી વસ્તુની કિંમતમાં જ સમજોને  એટલે તમને સમજાય  એ ભાષામાં કહ્યું..’

ઉંધુ ઘાલીને ડાયરીમાં જવાબ ટપકાવતા જતા ઉજાસે પોતાનું કામ ચાલુ રાખ્યું. તેને તો તે જવાબ મળે તે ટપકાવવાના હતા.. ઝાઝી નિસ્બત રાખ્યા સિવાયપત્રકાર જેવો સાક્ષીભાવ  સૌ કોઇ  કેળવી શકે ખરા ? અનેક રમખાણૉ..હોનારતો, અકસ્માતો. ખૂન સુધ્ધાં સાક્ષીભાવે નિસ્પૃહ રહીને ઉજાસે જોયા છે..જરૂર પડયે આગળ વિશેષણો ઉમેરીનેલોકોની ઉત્તેજના જાગૃત થાય, વાંચવામાં રસ પડે  એ રીતે અહેવાલો  લખી નાખ્યા છે. જરા યે હલબલ્યા સિવાયઆ ધંધામાં લાગણીશીલ બનવું ન પાલવે..ખોટા વેવલાવેડા પોસાય જ નહીં

 પ્રશ્નોત્તરી આગળ ચાલુ રહી.

તમે મેળવેલ કોઇ સિધ્ધિ ? ‘

ટાઢ, તાપ, વરસાદ, વંટૉળ, કે વાવાઝોડાનો ભાર પોતાની  લીલીછમ્મ છાતીએ ઝિલી, કોઇને રક્ષણ આપવું તે સિધ્ધિ ગણાય કે નહીં તે ખબર નથી..’

સમાજમાં તમારું સ્થાન ? ’

લોકો અમને સ્નેહથી દાદા કહે છે..એ વાત સમાજમાં અમારું સ્થાન સૂચવવા પર્યાપ્ત નથી ?

 ‘ તમને કયારેય ડર લાગે ખરો ? ‘

ડર ? અમે તો  વરસોવરસ  ખરનારા અને  ફરી ફરીને ખીલનારાઅમને ડર  શાનો ?

’  લોકોને કયો સન્દેશ આપવાનું  પસંદ કરો..?  ‘

અહીં એકવાર  કોઇ સંત જેવી, ઋષિ સમાન વ્યક્તિએ ગાંધીકથા સંભળાવી હતી. મેં પણ હોંશે હોંશે  ધ્યાનથી સાંભળી હતી. ’

હા, એ અમારા નારાયણ દેસાઇબીજું કોણ ?  ‘

ઉજાસ પોતાની  ધૂનમાં જ  બોલી રહ્યો.

તોમારે જો કોઇ સન્દેશ આપવાનો હોય તો હું પણ એ એક જ વાકય  કહું.’

મારું જીવન એ જ મારો સન્દેશ..

તમારે કોઇ મિત્રો ખરા ? ‘

મિત્રો..? ગણ્યા ગણાય નહીં ને વીણ્યા વીણાય નહીં..એટલા….

ઓકે..સરસ ! ’

નીચું ઘાલી જવાબ ટપકાવી, પ્રશ્નોત્તરીના કાગળનો  વીંટો વાળતા ઉજાસે કહ્યું.

હવે અંતિમ પ્રશ્ન….

 અહીં તમને તો અનેકને મળવાનો,સાંભળવાનો  મોકો મળતો હશે..તમારે એના વિશે કશું કહેવાનું છે ? ’

દાદા મૌન..

કેમ આમ મૌન થઇ ગયા ? ‘

અરે, ભાઇ, આ જિંદગીમાં એટલું બધું જોયું, જાણ્યું  અને સાંભળ્યું છે કે એ બધું જો વિગતવાર કહેવા બેસું તો એક જનમારો ઓછો પડે..’

છતાં થોડું..બે ચાર યાદગાર પ્રસંગો…..’

અન્યાય  કરનાર જ નહીં..પરંતુ મૂંગે મોઢે અન્યાય સહન કરનાર કે અન્યાય થતો જોઇ રહેનાર પણ ગુનેગાર ગણાય. એ ન્યાયે હું પણ ગુનેગાર જ ગણાઉં. જ્ટાયુની માફક અન્યાયનો પ્રતિકાર કરી શકવાનું સામર્થ્ય અમને નથી મળ્યું. પરંતુ આજે  હૈયાની વાત કહી થોડું હળવું થવું ગમશેતમારા દ્વારા મારી વાત સમાજ સુધી પહોંચે.. અને બની શકે કોઇના ભીતરને  ઝકઝોરેકોઇ એકાદને સ્પર્શીને  અંતરના કમાડ ઉઘાડે..બસએ એક માત્ર ઝંખનાથી, આશાની ઉજળી લકીર લઇ હું થોડી વાત જરૂર કરીશ

ઓહ..સ્યોરશરૂ કરશો ? ‘

આજે નહીં..એ માટે તમારે કાલે આવવું પડશે. ‘

કાલે કેમ ? આજે શો વાંધો છે ? ‘

સવાલ વાંધાનો નથીહૈયાના ઉંડાણમાં એટલો ખજાનોએટલી બધી વાતો સંગ્રહાયેલી છે કે એમાંથી કઇ કહેવી ને કઇ ન કહેવી એ વિચારવા માટે કે યાદ કરવા માટે પણ મારે સમય જોઇશે. ‘

ઓકે..તો કાલે મળીએ….કાલે સ્યોર ને ? ‘

બોલીને ફરી જતા અમને ન આવડે.’

 ‘ એક વાતતમને દાદા કહીને બોલાવી શકું ? ‘

ઉજાસે પહેલી વાર તેની સામે ધ્યાનથી જોતા પૂછયું.

દાદા..? જરૂર એ તો મારું ગૌરવ, મારી પ્રતિષ્ઠા છે.

થેંકયુ દાદા… ‘ અને ઉજાસે વિદાય લીધી.

ઉજાસ તો ગયો. પણ આજે  દાદાની આંખોમાં ઉંઘ નથી. કેટલાયે તડકા છાંયા જોઇ નાખ્યા..અને હજુ ન જાણે કેટલા જોવાના બાકી છે. ટાઢતાપ, વરસાદ, વાવાઝોડા, વંટૉળ બધું સામી  છાતીએ  ટટ્ટાર ઉભીને ઝિલ્યું  છે. અનેકને આશરો આપ્યો છે. નાનકડી કીડીથી માંડીને દરેક પશુ, પંખી માણસો..બધાનો વિસામો બન્યા છે. અંતરના પટારામાં એ બધો સમય અકબંધ સચવાઇ રહ્યો છે. યાદોના અઢળક વાદળૉ ભીતર ઉમટી આવ્યા છે. આજે કોઇ તેનો ઇંટરવ્યુ લેવા આવ્યું છે. પહેલીવાર કોઇ તેના હૈયાની  વાતુ  જાણવા આવ્યું છે. સાવ નવતર વાતચાલ , જીવ એ અનુભવ પણ લઇ લેવા દે..

પણ શું કહીશ કાલે હું ? કોની કોની વાતો કરીશ અનંતકાળથી મારી ઉપર પકડદાવ રમી રહેલી આ ખિસકોલીઓની ચંચળતાની વાત કરું એ કયારેય થાકતી કે ધરાતી નથી. શું છે એના હૈયામાં ? કોને પકડવાની આ મથામણ છે ? કાળને ? એ તો હમેશનો વણપકડાયેલ..કોઇથી કયારેય પકડાયો છે ખરો ?

એ ખિસકોલીઓને  જાણ હશે ખરી ? કે કાળને પકડવો એટલે  ખાલી શીશીમાં ગરમાળા જેવા પીળા ધમરક કિરણોને ભરવાની રમત

કે પછી  મારી  મખમલી ત્વચાને ફોલી ખાતી હારબંધ કીડીઓના સંપની  વાત કરું ?

માળો બનાવીને જંપી ગયેલ પંખીડાઓ તો મારા લાડકા સંતાનોએમની વાત કરું ?

 સાવ સૂક્કા ભઠ્ઠ થઇને પછી યે લીલાછમ્મ કૉળવાના મારા અનુભવોની વાત કરું ?

સરી ગયેલ કાળની અગણિત ક્ષણો અંતરમાં સંઘરાઇ રહી છે.

 અહીં મારી છાતી સામે  અનેક કાવાદાવા ખેલાયા છે. રાજકારણની રમતુંના આટાપાટા રમાયા  છે. સભાઓ ભરાઇ છે. મુખી કે સરપંચે અહીં બેસીને લોકોના  ન્યાય કે અન્યાય તોળ્યા છે. સાચા કે ખોટા અનેક  સાધુ,સંતોએ અહીંથી પોતાની કથાઓ રેલાવી છે, રાતભર ભજનોની મહેફિલ  જામી છે. ચૂંટણીટાણે  સભાઓ ગાજી છે. નિસ્વાર્થભાવે સેવાની ધૂણી ધખાવી બેસેલ સાચા માનવીઓને જોયા છે. હરખના આંસુ પણ અહીં વહ્યા છેઅને દુ:ખની  અગણિત વ્યથાઓ…,કથાઓનો સાક્ષી પણ બન્યો છુંકઇ વાત કરવી અને કઇ ન કરવી ?

 રાતભર અંતરમાં અવઢવ ચાલતી રહી. વાયરો  ફૂંકાતો રહ્યો. રૂપેરી ઓઢણી ઓઢી હોવા છતાં  રાત આખી થરથર ધ્રૂજતી રહી. દાદા  કાંપતા રહ્યા. ખખડતા રહ્યા…  લીલા,પીળા વસ્ત્રો ખેરવતાં રહ્યાં.

એક અજંપો..અઢળક મથામણોઅનેક  દ્રશ્યો મનમાં પડઘાતાં રહ્યાં.

   કાલે ઇતિ, અને આર્યની વાત માંડું ? એમના શૈશવની મીઠી ક્ષણોનો હું સાક્ષી… 

 આ ક્ષણે પણ મારી ભીતર  એ લીલાછમ્મ ભણકારા..મોજુદ છે. જુઓ, સંભળાય છે નાનકડી ઇતિનો અવાજ….

  આર્યઆ ડાળીએ તારો હીંચકો..અને અહીં હુ મારો હીંચકો બાન્ધીશ.. ‘

ના, ઇતિ, આપણા બંનેનો હીંચકો એક જ હશે. ‘

અરે, પણ એક હીંચકો હોય તો બંને સાથે કેમ હીંચકાય ? પોતાના વારાની રાહ  જોવી પડે. ‘

ભલે જોવી પડે..હું જોઇશ..પણ આપણો હીંચકો તો એક જ ડાળે.. ‘

સહિયારો..હીંચકો..સહિયારું ઘરસહિયારું જીવન….’

 ઇતિએ વરસો સુધી  રાહ જોઇ રહી હતી.

આર્ય અને ઇતિનો હીંચકો આભને આંબતો. વાદળો સાથે વાતો કરતોબંને બાળકોના  ખડખડાટ હાસ્યના પડઘા દિગંતમાં રેલાઇ રહેતા. અને મારા અંતરમાં પીઠીવર્ણો ઉજાસ ઉગતો.

 મોટા થયા પછી અહીં ઓટલા પર કલાકો બેસીને તેમની ગુફતુગૂ ચાલતી. હું મારી મર્યાદા સમજતો હોં. ચૂપચાપ ડાળીઓ ઝૂકાવી, આંખો બંધ કરી દેતો. પણ થોડા શબ્દો તો કાને અથડાતા જ

આર્ય, તું આટલો દૂર કેમ જાય છે ભણવા ? ‘

મમ્મી,પપ્પાનું સપનુ છે. મને અમેરિકા મોકલવાનું. ‘

અને તારું સપનુ ? ‘

 ‘ મારું સપનુ તો તું…’

સાચું કહે છે ? ‘

પેલી તારી ચિબાવલી બહેનપણી મેઘાના સમ… ‘

આર્ય, માર ખાઇશ હોં…’

ગાલ ઉપર મારજે..જેથી બીજો ગાલ ધરી શકાય.’

તને તો બધી વાતમાં મશ્કરી જ સૂઝે છેતું કયારેય સીરીયસ નહીં થા ? ‘

ઓકે..હવે હું સીરીયસ છું..સાવ સીરીયસ…’

હા, પછી  સઘળું સીરીયસ થઇ ગયું હતું.

ઇતિની આંગળીમાં હળવેથી  વીંટી પહેરાવતા આર્યને પોતે સગી આંખે જોયો હતો. આર્યને વળગી ઇતિ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી હતી. આર્યએ પોતાના  હોઠથી ઇતિના આંસુ ઝિલ્યાં હતાં.

આર્ય, આપણે અહીં જ  લગ્ન કરીશું. અહીં જ માંડવો નખાશે હોં. ‘

હા, ઇતિ, અહીં જ આપણે ફેરા ફરીશું. અગ્નિની સાક્ષીએ તો ખરા જ..પણ આપણે તો આ દાદાની સાક્ષી પહેલાં જોઇએ..’

પછી દર વરસે વડસાવિત્રીનું વ્રત કરવા હું અહીં આવીશ. ….’

રાતાચોળગુલમહોરી શમણાંઅઢળક શમણાં  બંનેની આંખોમાં અંજાયા હતાં. પોતે તો કેવા ખુશખુશાલ..એ ધન્ય પળની પ્રતીક્ષા ઇતિની જેમ પોતે પણ કરી હતી. પણ…..એ પળ કદી આવી જ નહીં…..

બે વરસ પછી  ઇતિ અહીં આવી હતી. પણ એકલી..સાવ એકલીબે ચાર પળ મારા હાથ પકડી ઉભી હતી. પછી મારી  આગોશમાં એક વીંટી મૂકીને દોડી ગઇ હતી. પોતે એ વીંટી ઓળખી  કાઢી હતી. ઇતિના આંસુના અભિષેકથી ભીંજાયા હતા. આજે પણ એ ભીનાશ  અંતરમાં અકબંધ….

કારણની તો  કેમ ખબર પડે ? જોકે ધારણા કંઇ અઘરી નથી.

ખેર ! એમના એટલા જ ઋણાનુબંધ હશે..આમ પણ જે વાત આપણી સમજથી બહાર હોય તેને માટે ઋણાનુબંધ જેવું રૂપાળું બીજું કયું નામ હોઇ શકે ?

હજુ  તો  ઇતિ અને આર્ય મનમાંથી  હટયા નહોતા ત્યાં ….

કપાળ સુધી માથે ઓઢી, હાથમાં સૂતરની દોર અને આંખમાં ઉભરાતા આંસુઓને સંતાડવા મથતી પરાગી….

દાદા, બધી સ્ત્રીઓ  પોતાનું સૌભાગ્ય અખંડ રહે માટે અહીં  પૂજા કરવા આવે છે. પતિના આયુષ્ય માટે….દાદા, હું.. અભાગીએ નથી માગી શકતી..દાદા, નથી માગી શકતી….

વ્રતના ચાર દિવસ પછી  પરાગી સળગી ગઇપોતાના સઘળા દુ:ખોની ફરિયાદ કરવા  ઇશ્વર પાસે પહોંચી ગઇ. સળગી ગઇ કે સળગાવાઇ ગઇ શું થયું હશે તેની ગામ લોકોને જાણ હતી જ. પણ…..

આ દેશમાં હજુ આજે પણ આમ જ  આવી કેટકેટલી  પરાગીઓ દાઝતી રહેતી હશે ?

દાદાની આંખો અનરાધાર વરસતી રહી. દાદા ઉદાસ..ઉદાસ

અને પેલા જમનામાને કેમ વિસરાય  ? વિધવા માને કંઇક આંબલીપીપળી બતાવી દીકરો અમેરિકા ચાલ્યો ગયો તે કયારેય પાછું વળીને જોવાની તકલીફ નથી લીધી. જમનામા પુત્રની રાહ જોઇ જોઇને  થાકયા હતા. મારી પાસે આવીને ઓછા આંસુડા નથી સાર્યા. હું યે શું કરું ?દીકરાએ માને  કહ્યું હતું

મા,મારા ભવિષ્યનો સવાલ છે. ‘

મને તો કહેવાનું ઘણું યે મન થઇ આવ્યું..કે

હા, બેટા,પાંખો આવે ને ઉડી જાવ એ સાચું..પણ દરેક માને યે એક ભવિષ્ય તો  હોય છે હોં. એક એવું ભવિષ્ય..જેની પ્રતીક્ષામાં તમારા જાજેરા જતન કરીને જેણે પોતાના રાત દિવસ એક કર્યા છે તે માના ભવિષ્યને દીકરાઓ  ભૂલી ન જતા. બેટા, તમારી પાસે  તો આખું ભવિષ્ય છે.. પણ તેની પાસે તો હવે બચ્યા છે ભવિષ્યના ગણ્યાગાંઠયા વરસો  જ…..

કોઇ માને દીકરાનો વિશ્વાસ કરતાં પહેલાં દસ વાર વિચાર કરવો પડે..એવી સ્થિતિ કાલે આવે તો આશ્ર્વર્ય નહીં થાય

જમનામાની આંખમાં આજે યે હું શબરીની પ્રતીક્ષા જોઇ શકું છું. મારી ભીતર મૂક આક્રન્દ….વાંઝિયો આક્રોશ….

સામેના ઘરની વહુવારૂનિરાલીદર વરસે પૂરા ભાવથી મારી પૂજા કરવા  અચૂક આવે. મને પણ તેના માટે બહું ભાવ.. છેલ્લે  આવી ત્યારે આંખમાંથી  બોર બોર જેવડા આંસુડા ટપક..ટપકહું તો ગભરાઇ ગયોકંઇ સમજાયું નહીં. ત્યાં તેની બહેનપણી આવી..ધીમે રહીને નિરાલીએ પોતાની વીતક કથા તેને સંભળાવી.રડતી જાય અને બોલતી જાય..પેટમાં દીકરી હતી તેથી સાસુ અને પતિએ જબરજસ્તીથી

મીક્ષા, મને તો રોજ રાતે મારી ન જન્મેલ દીકરીનો આંસુભીનો ચહેરો દેખાય છે. તેનો  સાદ સંભળાય છે. ‘ મા,મને કાં અવતરવા ન દીધી ? શું જવાબ આપું હું એને ? હું મા થઇને એને બચાવી ન શકી…’

મીક્ષા તેને સાંત્વન આપતી રહી.. હું તો અવાચકશું બોલું ? આશ્વાસનના બે શબ્દો યે કેમ ઉચ્ચારું ?

કેટકેટલા અનુભવો મારી નજર સમક્ષ તરવરી રહ્યા છે.

કંચનકાકીની  રોજની કચકચથી ત્રાસેલ મહેશકાકા મારે આંગણે આવીને હાશકારો પામે છે. લડ નહીં તો લડનારો દે..કાકીના એ સ્વભાવથી ઝગડાના કાયર કાકાને જલદી ઘેર જવાની ઇચ્છા ન થાય તે સ્વાભાવિક જ છે  ને ?

તુલસી ઇસ સંસારમેં ભાતભાત કે લોગઆવું કશુંક સાંભળેલું યાદ આવે છે.

તે દિવસે સામે રહેતી ચૈતાલી આખો દિવસ દેખાઇ  નહીં. હું તો ચિંતામાં ડૂબી ગયો. રોજ વહેલી સવારે છ વાગ્યામાં ચૈતાલી ટયુશન જવા નીકળે..અહીં તેની બીજી બહેનપણી પણ ભેગી થાય અને પછી બંને સાથે ભણવા જાય..પણ આજે અને પછી તો  કેટલાયે દિવસો સુધી તે દેખાઇ નહીં. શું થયું હશે ?

પાછળથી ખબર પડી કે કોઇ બે નરાધમોએ તેને ઉપાડી જઇને પીંખી નાખી હતીમારું આખુ અસ્તિત્વ ચિત્કારી ઉઠયું. મારે રુંવે રુંવે આગ પ્રગટી હતી..પણ ….

પછી તો અનેક  વાતો આવતા જતા લોકો પાસેથી સાંભળી….

મારી અંદર તો ધધકતો જવાળામુખી….

 થોડા સમય પછી ચૈતાલી હિંમત કરી કોલેજે ગઇ ત્યારે પણ સહાનુભૂતિને નામે તેને પીંખી ખાનારા ..ઉન્દરની જેમ  ફૂંક મારી મારીને ફોલી ખાનાર લોકો…..તેના અસ્તિત્વને ખોતરતા રહ્યાલોહીલૂહાણ કરતા રહ્યા.જાતજાતના અનેક પ્રશ્નોજુદા જુદા નામે….અનેકવાર એ પીડાદાયી પ્રક્રિયામાંથી ફરી ફરીથી  પસાર કરતા રહ્યા. તેને બધું ભૂલી  જવું હતું. પણ સમાજ, મિત્રો તેને ભૂલવા દે તેમ  નહોતા. બીજી કોઇ દીકરી સાથે આવું ન થાય માટે તેના  માતા પિતાએ પોલીસને ફરિયાદ કરવાની હિંમત બતાવી હતી….પણ હવે જાણે પોતે ભૂલ કરી હોય એવો અહેસાસ સમાજ તેને કરાવી રહ્યો હતો. આ પીડા કોને કહેવી ? પીડિતને વધુ કુરેદવાની સમાજની આ રૂગ્ણ મનોવૃતિથી કેમ બચવું ? સમાજ પોતાની નૈતિક જવાબદારી કયારે સમજશે ?

મન ઉદાસ સાવ ઉદાસ બની ગયું હતુંઆ બધુ સાંભળીને….આનો  કયાંય આરો કે ઓવારો નહીં હોય ? કયાં સુધી આમ…?

 ત્યાં તો….દાદા, મને ભૂલી ગયા..બસ ને ?

નાનકડી વિરાજે  દાદાના મનમાં ડોકિયું કર્યું. અને  દાદાની ભીતર ચન્દનની શીતળતાનો લેપ….

તે દિવસોમાં ધરતીકંપની દારૂણ યાતના ચારે તરફ પ્રસરેલી હતી.પોતે પણ એ આંચકાથી હલી ઉઠયા હતા. સામે રહેતા રહીમચાચાનું આખું ઘર એ ધરતીકંપમાં મોતની સોડ તાણી સૂતું હતું. પણ રામ રાખે તેને કોણ ચાખે ? કે પછી ટિટૉડીના ઇંડાની માફક રહીમચાચાની ત્રણ વરસની પુત્રીને ઉની આંચ નહોતી આવી. ત્યારે એ બાળકીને એમ જ મૂકીને જતાં તેના પડોશી વિનેશભાઇનો જીવ નહોતો ચાલ્યો. તેમણે પ્રેમથી..એ મુસ્લીમ બાળકીને અપનાવી લીધી હતી. તેને નવું નામ, નવુ જીવતર, નવું કુટુંબ આપ્યું હતું. થોડી મોટી થતાં રોજ સવારે  તેના  ભાઇ સાથે  દફતર ઝૂલાવતાં અહીંથી પસાર થાય ત્યારે ભાઇ, બહેનના કિલકિલાટ હાસ્યમાં પોતે પણ અચૂક સાદ પૂરાવે. બે પાંચ મિનિટ પોતાની ડાળે બંને ઝૂલે..અને પછી સ્કૂલે દોડી જાય.

કોણ કહે છે હિંદુ, મુસ્લીમ દુશ્મન છે સૌને સંપીને રહેવું ગમે છે. પણમઝહબને નામે, જન્નતને નામે બાળકો અને યુવાનોને અવળે માર્ગે દોરી જતાં ધર્મગુરૂઓ, સ્વાર્થી રાજકારણીઓ, ને ધર્માન્ધ, ઝનૂની, સ્વાર્થી એવા મુઠ્ઠીભર માનવીઓ

કોઇને જંપવા દે ત્યારે ને ? દાદાના મનમાં આક્રોશ ઉઠયો.

 અનાથાશ્રમની યાતના સહન ન થતાં બાજુના શહેરમાંથી  એક દિવસ સંજુ ભાગી છૂટયો હતો. રડતો. પડતો આખડતો, કૂટાતો એક દિવસ પોતાના શરણે આવી ચડયો હતો. બે દિવસ અહીં જ ..આ ઓટલા પર પડયો રહ્યો હતો. તેનો  વલોપાત  સાંભળી પોતે થરથરી ઉઠયા હતા. કૂમળા ફૂલ ઉપર પણ આવો અત્યાચાર…? માનવતા સાવ જ મરી પરવારી ? માનવજાત ઉપર આવો તિરસ્કાર,…આવી નફરત તો પહેલાં કયારેય નથી થઇ. પણ સંજુની વ્યથાએ હલબલાવી દીધો.પણ ના, સિક્કાની બીજી બાજુનો અનુભવ પણ તુરત થયો જ.

સંજુને પેલા ઇબ્રાહિમકાકા  અને અમીનાકાકી  પોતાને ઘેર લઇ ગયા. પોતાને દીકરો હોવા છતાં સંજુ આજે તેમનો ત્રીજો દીકરો બનીને ખીલી રહ્યો છે. કાકીના સ્નેહે સંજુને ઉગારી લીધો..નહીંતર કદાચ સંજુના રૂપમાં સમાજને એક મવાલી, ગુંડો જ મળતભલુ થજો એ કાકા, કાકીનું..સંજુને આજે અઢળક સ્નેહ મળી રહ્યો છે. રોજ મારી પાસેથી હસતો હસતો પોતાના બીજા બે ભાઇ સાથે સ્કૂલે જતો નીરખી મારા હૈયામાંથી હેત અને  આશીર્વાદની સરવાણી વહે છે. ખૂણે ખાંચરે ફેલાયેલ આવા માનવીઓની મહેકથી જ સમાજ ટકી રહ્યો છે. ને ટકી રહેશે. ઇશ્વરને માનવમાંથી  સાવ શ્રધ્ધા ઉઠી નથી ગઇ એનું કારણ સમજાય છે.

તો સામે રહેતાં વૃધ્ધ,અપંગ  રહીમચાચાને  પિતાની માફક સાચવતા કિશનભાઇ અને તેના પરિવારની સુવાસની તો વાત જ ન થાય. નાતો તો ફકત એક પડોશીનો..પણ નાત, જાત કે ધર્મના ભેદભાવ ભૂલવા જોઇએ ..એવી કોઇ વાતોના વડા કર્યા સિવાય આ પરિવાર માનવધર્મ નિભાવી જાણે છે

દાદાના અંતરમાં પરમ સંતોષ છલકી રહ્યો.

 આવા અનેક સાચુકલા માનવીઓ પણ જોવા મળતા રહ્યા છે. જોકે  એનું પ્રમાણ કમનશીબે ઓછું  દેખાયું છે. છતાં એ અહેસાસ ભીતરની શ્રધ્ધાના દીપને ઓલવવા નથી દેતો. કયાંક કયાંક આવા કોડિયા જલતાં રહે છેબની શકે કાલે એક કોડિયામાંથી અનેક દીપ જલી ઉઠે

દાદા પૂર્ણ શ્રધ્ધાથી  સર્જનહારને નમી રહ્યા.

કાલે પેલા છોકરા પાસે સારા..નરસા થોડાં અનુભવો જરૂર કહીશ.

દાદાના અંતરમાં આખી રાત અનેક સારા, નરસા  દ્રશ્યો ઉમટતાં રહ્યાં. જાણે સમુદ્રમંથન ચાલતું રહ્યું. ઘડીક અમૃત અને ઘડીક હળાહળ વિષ….દાદા વલોવાતા રહ્યા..વલોવાતા રહ્યા…..ચાંદ સિતારા દાદાને ટાઢક આપવાનો પ્રયત્ન કરતાં  રહ્યાં. અને રાત ચૂપચાપ ખરતી રહી.

પૂર્વાકાશે લાલ ટશિયા ફૂટવાની એંધાણી દેખાતા જ, પંખીઓએ કલબલાટ કરી મૂકયો. ટહુકાઓનો  એલાર્મ વાગતાં જ  સવાર આળસ મરડીને બેઠી થઇ. અને પૂર્વ દિશાનું પ્રભાતમાં રૂપાંતર થયું. ડાળે ડાળે સૂર્યકિરણોના ટકોરા પડયાં.પંખીઓ પ્રાત:કર્મ પતાવી,પોતાના બાલુડાઓને દાદાને ભળાવીરોજીરોટીની શોધમાં આસમાનમાં ઉડવા તત્પર થયા.

દાદા પણ પોતાનું અંતર ઠાલવવા તૈયાર હતા. આજે તેમને ઉજાસની પ્રતીક્ષા હતી. દિલનો ઉભરો ઠાલવવા તે કદાચ આતુર બની ગયા હતા. પણ ત્યાં

બે ચાર માણસો હાથમાં મસમોટા કૂહાડા સાથે ધસી આવ્યાઅને દાદા કંઇ સમજી શકે તે પહેલાં તો ધડાધડ તેમના આંખા અંગ પર……

દાદાની આસપાસનો પ્લોટ વેચાઇ ગયો હતો. અને હવે ત્યાં એક હોટેલ બનાવવાની હતી..જેના પ્લાનમાં દાદા નડતરરૂપ હતા.

 હૈયાની વાતું વણકહી જ રહી ગઇ. પંખીઓ થરથરી રહ્યા. પોતપોતાના ટચુકડા ઘરમાંથી નીકળી ઉપર ચકરાવા લેતા રહ્યાટપોટપ નીચે પડતા પોતાના ફલેટોને જોઇ આર્તનાદથી આખું  આકાશ ભરી દીધુંધરતી પર પડતાં પડતાં દાદાએ એક આખરી,અસહાય  નજર ઉંચે નાખી. પંખીઓના ચિત્કાર અને દાદાની વ્યથા જોઇ શરમથી ઢીલોઢફ બની ગયેલ સૂર્ય વાદળો પાછળ છૂપાઇ ગયો.

પડતાં પડતાં દાદાના અંતરમાં એક જ વલોપાત, એક જ વ્યથા…. ધોમધખતા તાપથી અકળાયેલ  કોઇ વટેમાર્ગુ વિસામાની ઝંખનામાં અહીં આવશે ત્યારે…? હવે  પોતે કદી કોઇનો વિસામો નહીં બની શકે..કોઇને હાશકારો નહીં આપી શકેનહીં આપી શકે

જુઓ…..એક પણ મૂળિયું ન બચવું જોઇએ હોં..નહીંતર આને ફરીથી ઉગતા વાર નહીં લાગે. ‘

કોઇએ સૂચના આપી.    

સાંજે ઉજાસ આવે તે પહેલાં તો વડલાદાદા મૃતપ્રાય….મૂળસોતા ઉખડી પડેલ……ઉજાસનો ઇંટરવ્યુ અધૂરો જ રહી ગયો. વણકહી રહી ગઇ દાદાના અંતરની વાતુ

 અને…. સવારથી વાદળો પાછળ છૂપાઇ ગયેલ સૂરજ મહારાજે તો આજે આખો દિવસ  ડોકિયું કાઢવાની પણ  હિંમત  ન કરી.

( ગુજરાત દીપોત્સવી અંક 2011માં પ્રકાશિત વાર્તા )

 

 

 

2 thoughts on “ek adhuro interview

  1. પિંગબેક: બ્લોગ ભ્રમણની વાટે…(૨૩) « વેબગુર્જરીવેબગુર્જરી

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s