મહિલા દિવસ શા માટે ?

અત્તરકયારી..

                                                                      આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ    

હમણાં 8 માર્ચે આપણે સૌએ હોંશે હોંશે મહિલા દિવસ ઉજવ્યો. મન ભરીને નારીના ગુણગાન ગાયા.વોટસ અપ અને ફેસબુક જેવા માધ્યમોથી સરસ મજાના સંદેશાની આપ લે આખો દિવસ ચાલતી રહી. નારીને અનુલક્ષીને  અનેક કાર્યક્રમો યોજાયા. અનેક મહાન નારીઓનું પુણ્ય સ્મરણ કરીને તેમને શ્રધ્ધાંજલિ અપાઇ. નારીની ગૌરવગાથા ગવાતી રહી. ખૂબ સારું કામ છે એની ના નહીં . એ નિમિત્તે સ્ત્રીનું ગૌરવ સ્થાપિત કરવાનો એક સ્તુત્ય પ્રયાસ જરૂર કહી શકાય. એને અભિનંદીએ.પણ એની સાથે સાથે મનમાં એક પ્રશ્ન પણ જરૂર ઉઠે છે.

હકીકતે આ દિવસ ઉજવીને આપણે એટલું તો જરૂર સાબિત કરીએ જ છીએ ને કે આવો કોઇ દિવસ ઉજવવાની આપણે જરૂર પડે છે. મેન ડે..પુરૂષ દિવસ ઉજવવાનો વિચાર કેમ નથી આવતો ? નહીતર આપણા પુરૂષ પ્રધાન સમાજમાં પહેલો વિચાર તો એનો જ થતો હોય છે. પરંતુ એવી જરૂર જ કયાં છે ? પુરૂષનું સ્થાન સદીઓથી સ્થાપિત થયેલું જ છે. એનું સ્થાન ઉંચુ છે જ. એથી એને માટે આવા  કોઇ દિવસની જરૂર જ નથી. એને માટે તો કદાચ બધા દિવસ એના જ છે.

નારી દિનની જેમ જ  આપણે વિશ્વ દીકરી દિવસ ઉજવીએ છીએ, કદાચ ઉજવવો પડે છે એમ કહી શકાય.કેમકે એકવીસમી સદીમાં હજુ આજે પણ દીકરીને સ્થાપિત કરવી પડે છે. “બેટી બચાવો”  આંદોલન કરવા પડે છે કે વિશ્વ દીકરી દિવસ ઉજવવાની જરૂર પડે છે.  આજે પણ દીકરીએ સમાજમાં એની ઓળખ માટે ઝઝૂમવું પડે છે.

જયારે દીકરો તો વહાલો હોય જ…એમાં કહેવા જેવું શું છે ? એમાં નવી વાત શી છે ?  સદીઓથી સમાજમાં એનું સ્થાન સ્થાપિત થયેલું છે. એને પોતાના સન્માન માટે ઝઝૂમવું નથી પડતું.  તેથી કદાચ એક સ્ત્રીની પોતાની આગવી ઓળખ માટેની  મથામણને તે સમજી કે સ્વીકારી શકતો નથી. વેદકાળથી  આપણો સમાજ પુરૂષપ્રધાન રહ્યો છે. દીકરા માટે યુગોથી લોકો ઝંખતા રહ્યા છે. માનતાઓ માનતા રહ્યા છે. તરસતા રહ્યા છે. દીકરાને સ્વર્ગની સીડી ચડાવનાર મનાયો છે. દીકરો માબાપનું તર્પણ કરી શકે, અગ્નિદાહ દઇ શકે, દીકરો ભવિષ્યમાં પોતાનો સહારો બની શકે, દીકરો એટલે વંશવેલો વધારનાર,  કૂળને તારનાર,  વૃધ્ધાવસ્થાની ટેકણ લાકડી, માબાપનું ગૌરવ, દીકરો એટલે“ પૂં “ નામના નરકમાંથી ઉગારનાર.

જયારે દીકરી એટલે સાપનો ભારો, પેટે પાકેલો પથરો, નારી નરકની ખાણ એમ કહેતા પણ આપણો સમાજ  અચકાણો નથી. ધોકે નાર પાંસરી, બૈરાની બુધ્ધિ પગની પાનીએ..આવી અનેક કહેવતોને હવે દેશવટો મળવો જોઇએ એવું નથી લાગતું ? અરે, ભગવાનને પણ જન્મ લેવા માટે પહેલા નવ મહિના સ્ત્રીના ઉદરમાં રહેવું પડે છે. એવી સ્ત્રીને આજે એકવીસમી સદીમાં પણ  પોતાની આગવી ઓળખ માટે ઝઝૂમવું પડે છે.

યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજયન્તે, રમન્તે તત્ર દેવતા..કે પછી જે કર ઝૂલાવે પારણૂં જગ પર શાષન કરે..આવી ઉક્તિઓ પણ છે જ પણ એનો અમલ કયાં ?

તાજેતરમાં નારી દિન નિમિત્તે આટલી ધામધૂમ પછી..ગૌરવની ગાથા ગવાયા બાદ આજે સ્ત્રીના સ્થાનમાં તસુ ભાર પણ ફરક પડયો ખરો ? અરે, જે પુરૂષે અનેક મિત્રોને નારી દિનના મજાના  મેસેજ કર્યા એણે પણ પોતાના ઘરની સ્ત્રીનું,પોતાની પત્ની,માતા,બહેન, ભાભી..કોઇનું ઉચિત સન્માન  કર્યું ? એક દિવસ પૂરતું પણ ઘરનું કામ સંભાળ્યુ ? કેટલા ટકા લોકોએ આવું કશું કર્યું ? મિત્રોને મેસેજ કર્યા પણ ઘરની સ્ત્રીઓનું શું ?

પણ સૌ પ્રથમ તો સ્ત્રીએ પોતે સ્ત્રીનું સન્માન કરતા શીખવું પડશે.સ્ત્રી જ સ્ત્રીની દુશ્મન છે એ મેણામાંથી બહાર આવવું પડશે. આજે મહિલા દિને પ્રત્યેક શિક્ષિત નારી પોતાને અનુરૂપ, પોતાના સંજોગો પ્રમાણે  થોડા સંકલ્પો પોતાની જાતે કરે અને નિષ્ઠાપૂર્વક વળગી રહે તો વહેલો કે મોડો વત્તે ઓછે અંશે બદલાવ જરૂર આવી શકે.

સમાજને બદલવો હશે, સ્ત્રી, પુરૂષને સમાનતાની ભૂમિકામાં લાવવા હશે તો એની શરૂઆત પાયાથી થવી જોઇએ.

  દીકરા કે દીકરીના ઉછેરમાં, તેમને મળતી સ્વતંત્રતામાં કોઇ ભેદભાવ શૈશવથી જ ન હોવો જોઇએ. આ બહું અગત્યની પાયાની વાત છે. આજે આપણે દીકરીને પણ દીકરા જેટલું શિક્ષણ જરૂર આપતા થયા છે. પરંતુ હજુ પણ  આપણે ઘેર કોઇ મહેમાન આવે ત્યારે દીકરીને કહેતા હોઇએ છીએ કે ‘ બેટા, પાણી  લાવ તો.’  દીકરો ત્યાં જ બેઠો હોય તો પણ તેને ઉઠાડતા નથી.અર્થાત સ્ત્રી જ માને છે  કે આવા કોઇ કામ દીકરીને જ કહેવાય,દીકરાને નહીં.બહારનું કામ હોય તો દીકરાને  કહીએ છીએ. અને ઘરનું કે રસોડાનું કોઇ કામ હોય તો દીકરીને..આવા ભેદભાવ આપણે જ શૈશવથી પાડીએ છીએ..છોકરો નાનપણથી આ બધું જોઇને જ મોટો  થાય છે. અને ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે જ એનામાં એક ગ્રંથિ બંધાય છે કે આવું બધું કામ તો છોકરીનું જ ગણાય. ઘરનું કામ તેણે જ કરવું જોઇએ. સ્ત્રી કે પુરૂષની આ માનસિકતા જયાં સુધી નહીં બદલાય ત્યાં સુધી સમાનતા સંભવી શકે નહીં. સદનસીબે આ વલણમાં સુધારાની ધીમી પ્રક્રિયા શરૂ ચોક્ક્સ થઇ છે. પણ હજું એનું પ્રમાણ પાશેરામાં પહેલી પૂણી જેટલું જ રહ્યું છે.

હવે શાંતિથી વિચાર કરીએ તો આ ગ્રન્થિ તેનામાં રોપનાર કોણ ? સ્ત્રી પોતે જ ને ?

તો સુધારો શૈશવથી જ થવો જોઇએ એવું નથી લાગતું ? બહારનું કામ છોકરીને અને ઘરનું કામ છોકરાને સોંપવાની શરૂઆત થવી જોઇએ એવું નથી લાગતું ?  દરેક વખતે કામની અદલાબદલી થવી જોઇએ. નાનપણથી જ છોકરો કે છોકરી બંનેને ભાગે બંને કામ આવવા જોઇએ.અને એ પણ સાવ સહજતાથી. બીજ રોપાશે તો કદીક સમાનતાની  કૂંપળ જરૂર ફૂટશે. સ્ત્રી કે પુરૂષ કોઇ આગળ કે પાછળ નહીં..મિત્રતાની સમાનતાની ભૂમિકાએ કેમ ન રહી શકે ? પુરૂષ પ્રધાન સમાજ પણ નહીં અને સ્ત્રી પ્રધાન સમાજ પણ નહીં જ. જીવનરથના બે પૈડામાં કોણ મુખ્ય ને કોણ ગૌણ એ પ્રશ્ન જ અસ્થાને ન કહેવાય ?

જો આવો કોઇ પ્રયત્ન થાય તો બની શકે એક દિવસ નવા સમાજના મંડાણ થાય, એક નવી શરૂઆત થાય અને જીવન રળિયામણું બની રહે.કયારેક, કયાંકથી, કોઇકે તો શરૂઆત કરવી જ રહી ને ? ફરિયાદ કરવાને બદલે શરૂઆત જ કરીએ તો ?

 આપણું માન, સ્વમાન, ગૌરવ જાળવવું એ આપણા હાથમાં જ છે જો સાચા દિલથી સંકલ્પ કરીએ તો.

બાકી  વરસમાં એક દિવસ  મહિલા દિન  તરીકે ઉજવીને કે સંસદમાં 33% અનામતનો કાયદો પસાર કરવાથી આપણું કર્તવ્ય પૂરું નથી થઇ જતું. મમ્મી, મને તો લાગે છે 33% મહિલા અનામત રખાયા બાદ પણ એનો પાછળથી દોરીસંચાર તો મોટે ભાગે પુરૂષના હાથમાં જરહેવાનો.રાબડીદેવી મુખ્યમંત્રી બન્યા..પણ સત્તાની લગામ તો લાલુપ્રસાદ પાસે જ હતી..એનાથી આપણે કોઇ અપરિચિત નથી જ ને ?

દોસ્તો, સ્ત્રી, પુરૂષને સમાન ભૂમિકાએ લાવવામાં આપણે આપણી રીતે આપણા ઘર પૂરતો તો  થોડો ફાળો જરૂર નોંધાવીશું ને ? સૌ પ્રથમ આપણા ઘરની સ્ત્રીઓને તો સન્માનીશું ને ?

( ગુજરાત ગાર્ડિયન નિયમિત કોલમ “અત્તરકયારી”માં પ્રકાશિત તારીખ 16 માર્ચ 2014 )

 

 

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s