આપણે જ આપણા અન્ના

નિલય અને મહિન બંને શૈશવથી સાથે જ ભણ્યા હતા. બંને મધ્યમવર્ગમાંથી આવતા હતા. જોકે બંનેનો સ્વભાવ બિલકુલ અલગ હતો. અને છતાં તેમની મૈત્રી અભિન્ન હતી. મિત્રતા કોઇ સ્થૂળા કે બાહ્ય વસ્તુની મોહતાજ નથી હોતી.. જો અંતર લાગણીના તંતુથી જોડાયેલા હોય તો. સ્કૂલ અને કોલેજમાં બંને સાથે જ ભણ્યા. અને નસીબજોગે એક જ કંપનીમાં નોકરી મળી ગઇ. બંનેના લગ્ન થયા..સંસાર વસાવાયો. બંનેની મૈત્રીમાં હવે તેમના કુટુંબ પણ જોડાયા હતા. બંનેની પત્ની અને બાળકો વચ્ચે પણ ખાસી મિત્રતા જામી હતી. મહિન હમેશા કહેતો..

‘ નિલય, આપણે આપણી દોસ્તી પણ આપણા બાળકોને ગીફટમાં આપી છે..આપણી મૈત્રી વારસાગત બની રહેશે.. નિલય હસીને એમાં ટાપસી પૂરાવતો. બંનેના ઘર પણ એકબીજાથી બહું દૂર નહોતા..તેથી એક મેકને ઘેર આવવા જવાનું ચાલતું રહેતું. જીવન શાંતિથી ચાલતું રહેતું હતું. .
હમણાં નિલય અને મહિનની ઓફિસમાં મિત્રો વચ્ચે એક જ વાતની જોરદાર ચર્ચા ચાલતી રહેતી. વિષય એક જ..અન્ના હઝારે.. લોકપાલ બીલ….ભ્રષ્ટાચાર … શું સારું ને શું ખરાબ..યોગ્ય કે અયોગ્ય.. વગેરે દલીલો થતી રહેતી. જાણે અચાનક લોકોમાં દેશભક્તિનો જુવાળ પ્રગટયો હતો. ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી આક્રોશ તો કોન મનમાં ન હોય ? તેથી કયારેક આ ચર્ચાઓ ઉગ્રૌગ્ર રૂપ પણ ધારણ કરતી રહેતી. તો કોઇ નિરાશાવાદી કહેતા… અરે, જવા દો ને આ બધી ચર્ચાઓનો કોઇ અર્થ જ કયાં છે ? આપણે કોઇ કરી તો કશું શકવાના નથી. ખાલી ખાલી વાતો કરીને સમય બગાડીએ છીએ..વળવાનું કશું નથી. આ બધું કંઇ એમ હટે એમ નથી જ..
જોકે આમ તો આજકાલ તેની ઓફિસમાં જ નહીં..ચોરે ને ચૌટે..ઘર ઘરમાં એજ ચર્ચા કયાં નહોતી ચાલતી? કદાચ ઘણાંને તો પૂરી સાચી વાતની જાણ કે માહિતી ન હોય તો પણ જોરશોરથી કૂદી રહેતા. જાણે કશુંક નવું થઇ રહયું હોય એવું જોશ પ્રગટી રહ્યું હતું. અન્ના હજારેના સમર્થકો અને વિરોધીઓ..બંનેની સંખ્યા કંઇ નાનીસૂની નહોતી. રોજ જાતજાતની અપીલો થતી રહેતી. ટીવી. કે દરેક છાપાઓમાં પણ આ વિષય અંગે રોજ નવા રંગો ફૂટી નીકળતા.. ફેસબુક જેવી સોશયલ સાઇટ પર અનેક ગ્રુપો ઉભા થયા હતા. જુદી જુદી વિચારસરણીના ધોધ ફૂટી નીકળ્યા હતા.બધાને જાણે એક વિષય મળી ગયો હતો. કદીક ચર્ચામાં બાબા રામદેવ પણ આવી જતા. સમર્થન અને વિરોધ ચાલતા રહેતા. છાપાઓ અને ટીવી.ના ગરમાગરમ અમાચારોની એથી યે વધારે ગરમાગરમ ચર્ચા ચાલતી રહેતી.

નિલય અને મહિન પણ આવી કોઇ ચર્ચાઓમાંથી બાકાત નહોતા જ.. જોકે નિલય ઓછાબોલો અને મહિન બોલકો હતો. બંને એક જ ઓફિસમાં કામ કરતા હતા. મહિન ઉત્સાહથી અન્નાની વાત…એના વખાણ કરતા થાકતો નહોતો. નિલય કોઇ વિરોધ કે સમર્થન સિવાય ઉદાસીનતાથી મિત્રની વાત સાંભળતો હતો. એને મન આવી કોઇ વાતનો બહું અર્થ નહોતો. કયારેક બહું થાય ત્યારે કહેતો..

‘ મહિન,સાચી વાત એ છે કે આપણને એટલી જ અને એવી જ ખબર છે જે છાપાઓ કે ટીવી..મીડિયાવાળા આપણી સામે રજૂ કરે છે. અંદરની સાચી વાતની જાણ કોને છે ? અને કયારે થવાની છે ? આપણને તો જે વાતો બહાર આવે છે એટલી જ માહિતી હોય છે ને ? એક જ વાતને પણ સૌ પોતપોતાની રીતે વાતને રજૂ કરતા હોય છે. અને અન્ના પોતે ભલે સાચી વ્યક્તિ હોય… પણ તેના સમર્થકો બધા કંઇ દૂધના ધોયેલા નથી જ..બધાને અન્નાએ પેટાવેલા અંગારામાં પોતપોતાના રોટલા શેકવામાં રસ છે. એથી વિશેષ કશું નહીં.. બધાને છાને ખૂણે એમ જ છે કે જાણે એમાંથી પોતાને કંઇક લાડવો મળી રહેશે. એથી કોઇ વિચારીને તો કોઇ વગર વિચાર્યે..કોઇ સાચી રીતે, તો કોઇ સમજયા સિવાય ગાડરિયા પ્રવાહની માફક એમાં તણાતા રહે છે. ‘

ઓછાબોલો મહિન ન જાણે કેમ પણ આજે એકીશ્વાસે બોલી રહ્યો હતો. કદાચ તેના મનનો ઉભરો આજે બહાર આવી રહ્યો હતો.

‘ અરે, શું યાર..તું યે ખરો છે..તને તો દૂધમાંથી પોરા કાઢવાની આદત પડી છે. લોકોના ઉત્સાહને ટેકો આપવાને બદલે આપણે શિક્ષિત યુવાનો જ આમ પાણીમાં બેસી જઇએ તે કેમ ચાલે ? કંઇ નહીં થઇ શકે એવું માનીને બેસી રહીએ તો કેમ ચાલે ? સારા માણસો મૌન રહીને બેસી રહે છે એટલે જ નઠારા માણસોને મોકળું મેદાન મળી રહે છે. ચૂંટણીથી દૂર રહીને..કે મત આપવા પણ ન જનારને..એટલી તકલીફ સુધ્ધાં ન લેનારને રાજકારણીઓને કે કોઇને ગળો દેવાનો હક્ક નથી. બાકી તું આમ પાણીમાં બેસી જાય એ ઠીક કહેવાય ?

‘ યાર, પાણીમાં બેસવાની વાત નથી. પણ મને લાગે છે કે આવા કોઇ એકાદ બીલથી કોઇ ભ્રષ્ટાચારનો ભોરીંગ નાથી ન શકાય.. એક કાઢીશું ને બીજા હજાર અનિષ્ટો ઘૂસી જશે.ઉપરથી નીચે સુધી સડો પેસી ગયો હોય ત્યારે મને તો લાગે છે ..કોઇ નાનાસૂના પ્રયોગોથી ન ચાલે. એ માટે તો ક્રાંતિ જોઇએ.. સમૂળી ક્રાંતિ.. ફેસબુક પર લખીને કે ચર્ચાઓ કરીને કંઇ શુકરવાર વળે નહીં. આપણી દાઝ તો ફકત શબ્દો પૂરતી.

એટલે આપણે કંઇ ન કરવું એમ ? હાથ જોડીને બેસી રહેવું ? જે થાય તે જોયા કરવું ? ખરો છે તું ! દરેક ક્ષેત્રમાં આટલો ભ્રષ્ટાચાર જોઇને તારા પેટનું પાણીયે નથી હલતું ? તારામાં દેશદાઝ જેવી કોઇ વસ્તુ છે કે નહીં ? અરે, મારું તો લોહી ઉકળી ઉઠે છે. બસ..હવે બહું થયું..હવે તો કંઇક કરવું જ રહ્યું.. કોઇકે તો જાગીને બીજાને જગાડવા જ રહ્યા.. કંઇ જ ન કરવાની આ તે કેવી તામસ હરિફાઇ ?

‘ દોસ્ત, લોહી તો મારું યે ઉકળે છે..પણ મારી માન્યતા થોડી અલગ છે..

‘ અલગ ..એટલે ? શું અન્ન્નાની વાત ખોટી છે ?

‘ ખોટી કે સાચી એની મને જાણ નથી..એ નક્કી કરવાની યોગ્યતા પણ મારામાં નથી. પણ મને તો એક જ ઉપાય દેખાય છે.

‘ ઉપાય ? તને ઉપાય દેખાય છે ? કયો ઉપાય ? અરે તો બોલતો કેમ નથી ? ‘

‘ સાવ સાદો સીધો ઉપાય.. જેના દિલમાં ખરેખર સાચી દેશ દાઝ હોય.. દેશપ્રેમ હોય..ભ્રષ્ટાચારથી ખરેખર થાકયો હોય અને એ દૂર કરવાની સાચી તમન્ના હોય તો વાતો કરવાને બદલે એક જ પ્રતિજ્ઞા લે કે હું કે મારા કુટુંબીજનો કોઇને લાંચ આપીશું નહીં કે લાંચ લઇશું નહીં. પછી ભલે અમારું ગમે તેટલું નુકશાન થાય.. જો દેશની દરેક વ્યક્તિ આવી પ્રતિજ્ઞા લે તો શું ન થઇ શકે ? આપણે જ આપણા અન્ના બનવું જોઇએ.. બાકી બધી વાતો માત્ર.ફીફા ખાંડવાના.. જરીક અમથા લાભ માટે આપણે પણ… ! ખેર જવા દે.. ‘

દોસ્તની વાત સાંભળી મહિન એકાએક મૌન બની ગયો. કદાચ શું બોલવું તે તેને સમજાયતું નહોતું. કોઇ વાતે જાણે તે મૂંઝાતો હતો. કદાચ ભીતરમાં કશુંક ખૂંચતું હતું.

ત્યાં નિલયને અચાનક કશુંક યાદ આવ્યું.

અરે, મહિન, છોડ એ બધી ચર્ચા.. આજે તારે મકાનની કોઇ ફાઇલ માટે મ્યુનીસીપાલીટીમાં જવાનું હતું ને ? તેનું શું થયું ? જઇ આવ્યો ?

હા..જઇ આવ્યો. મહિને ધીમા અવાજે કહ્યું. તેના ચહેરા પર ઉદાસીની એક ઝલક ફરી વળી..

‘ કેમ, આજે પણ કામ ન થયું ? આજે વળી એ લોકોએ શું બહાનું કાઢયું ?

‘ ના..ના..કામ તો થઇ ગયું..

‘ તો પછી આવો ઢીલો અવાજ શા માટે ? ‘

નિલય, એ કામ પૂરું કાયદેસર હતું અને છતાં એ કરાવવા માટે પાંચસો રૂપિયાનું નૈવેધ્ય ધરવું પડયું..કોઇ ફાઇલને હાથ અડાડવા જ તૈયાર નહોતું.. આટલા ધક્કા ખાધા પછી અંતે ચા પાણીના પૈસા ધર્યા ત્યારે જ..

અને ઉલટું મારી મશ્કરી કરી કે અન્નાની સાથે સૂત્રો ભલે ગજાવો.. બાકી અહીં આવીને એવી સૂફિયાણી વાતો નહીં કરવાની. એ બધું મેદાનમાં બોલવા માટે..પ્રચાર માટે બરાબર છે. બાકી વ્યવહારમાં આદર્શની વાતો કે આદર્શ ન ચાલે. અમે પણ અહીંથી સીધા અન્ન્ના ના કાર્યક્રમમાં જોડાવા જવાના છીએ.. એને સમર્થન આપવા માટે..

દોસ્ત, હું તો ડઘાઇ ગયો હતો. અને એક વાત કહું ?

એમને પૈસા…અર્થાત લાંચ આપીને હું પણ સીધો અન્ના હઝારેના સમર્થકો સાથે ભ્રશ્ટાચાર હટાવોના સૂત્રોચ્ચાર કરવામાં જોડાયો હતો. મહિનનો ધીમો સાદ આવ્યો.

દોસ્ત, મને લાગે છે..તારી વાત સાચી છે. દરેક વ્યક્તિ પોતે પોતાનું આંગણું જાતે સાફ કરી નાખે તો આખી શેરી આપોઆપ સાફ થઇ જાય..એના જેવું જ કંઇક..અને તો કોઇ ચર્ચાઓની..શબ્દોની જરૂર જ ન પડે.

હવે તો આપણે જાતે જ આપણા અન્ના બનવું રહ્યું. તો કોઇ લોકપાલ બીલની જરૂર જ ન રહે.. મને તો લાગે છે. અન્નાએ તેના દરેક સમર્થક પાસે પહેલાં આવી પ્રતિજ્ઞા લેવડાવવી જોઇએ..દોસ્ત, આજથી આપણે કરીશું આવી કોઇ પ્રતિજ્ઞા ? બોલ છે તૈયારી ? અને આ એક જ વાત આપણા બીજા મિત્રોને પણ સમજાવીશું ?

નિલયે પોતાનો હાથ લંબાવ્યો. મહિન એક ક્ષણ મિત્ર સામે જોઇ રહ્યો. નિલયની આંખોમાં એક ઉજાસની અનોખી આભા પ્રગટી હતી. તેના ચહેરા પર દિલની સચ્ચાઇની રાતી ઝલક ઉભરી હતી. મહિને પણ હવે પૂરી મક્કમતાથી એમાં પોતાનો હાથ મૂકયો. આજે બે હાથ મળ્યા..કાલે એમાં બીજા બાવીસ ભળી શકશે…અને સૌ પોતપોતાના અન્ના જાતે જ બની રહેશે..એવી શ્રધ્ધા સાથે નવા સૂર્યોદયની એ આશાએ બંને મનોમન ઇશ્વરને વંદન કરી રહ્યા.

One thought on “આપણે જ આપણા અન્ના

  1. ચોવીસ કેરેટના સોના જેવી સાચી વાત. ચર્ચાઓની નિરર્થકતા ઉપર સરસ ચર્ચા. મેં પણ ૧૯૮૫ માં આવી જ લાચારીને કારણે ભ્રષ્ટ ઇન્કમ ટેક્સ ઓફિસરને ૫૦૦/- રૂ. આપ્યા હતા.
    ————-
    જ્યાં સુધી આ પાયાની પ્રામાણિકતા બહુજન સમાજમાં નહીં આવે , ત્યાં સુધી ભારતનો જોઈ ઉગાર નથી.નરાધમોનાં ટોળાં જેવા અમેરિકામાં આવેલું આમૂલ પરિવર્તન આ પાયાના ગુણોના જતનનું સચોટ ઉદાહરણ છે.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s