સંબંધસેતુ…

જબરદસ્તી કશું હાંસિલ નથી, જળ પામવા માટે
મૂઠી ખોલીને ખોબો હાથનો કરવો પડે, યારો !

સાસુ વહુના બહુ વગોવાયેલ સંબંધોમાં પણ જો કોઈ એક વ્યક્તિ થોડી ધીરજ રાખી શકે. સંબંધોને સાચવવાની કોશિશ કરી શકે તો એનો પડઘો સામે વ્યક્તિ પર પડયા સિવાય કેમ રહી શકે? જરૃર હોય છે ફક્ત થોડી સમજણની… થોડી ધીરજની… આજે આ બદનામ થયેલ સંબંધની એક વધુ ઉજળી બાજુ…

સાવ સાચી વાત… એક વાર્તાના સ્વરૃપમાં… અનિતાબહેન એકીશ્વાસે ઉતાવળથી વહુનો તેની મમ્મીને લખેલ પત્ર વાંચી રહ્યાં હતાં.

પૂ. મમ્મી,

કાલે તારો પત્ર મારી બહેનપણી ઇશા આપી હઈ. ઘણાં વખતે ઇશાને મળીને અને તારો પત્ર વાંચીને મન ભરાઈ આવ્યું. ખૂબ આનંદ થયો. તમારા બધાના ખુશી સમાચાર ઇશા પાસેથી મળ્યા.

મમ્મી, ખાસ વાત એક જ લખવા માટે બેઠી છું. અત્યારે કે, તું મારે જે ચિંતા કરે છે તે સાવ ખોટી કરે છે. તને જે સમાચાર મળ્યા છે કે મારા સાસુ બહુ કડક સ્વભાવના છે. અને મને હેરાન કરે છે, કચકચ કરે છે… સંભળાવ્યા કરે છે ને હું આખો દિવસ નવરી જ નથી થતી. મને ક્યાંય જવા નથી દેતા.. વિગેરે બધી વાતો સાવ ખોટી છે. મમ્મી, તું મારી જરાયે ચિંતા કરીશ નહીં. તને કોઈએ મીઠું- મરચું ઉમેરીને બધું કહ્યું લાગે છે. બાકી મારા સાસુ ખરેખર બહુ સારા સ્વભાવના જ છે. મને અહીં કોઈ વાતની તકલીફ નથી.

હા, તું પડી ગઇ હતી ત્યારે હું તારી ખબર કાઢવા નથી આવી શકી… પણ તેનું કારણ તું ધારે છે એવું કંઈ જ નથી. હકીકતે ત્યારે મારા સાસુએ તો ખૂબ કહ્યું હતું કે તારી મમ્મી પાસે એક આંટો જઈ આવ. પણ મમ્મી, ત્યારે તારા જમાઇની એટલે કે સચીનની તબિયત જરા સારી નહોતી. થોડો તાવ જેવું હતું. એટલે મારું જ મન ન માન્યું. તેથી મારા સાસુએ બહુ કહ્યું તો પણ હું આવી નહીં. મમ્મી, બરાબર કર્યું ને? મનથી તો હું તારી પાસે જ હતી. અને તારી જ શિખામણ યાદ કરીને મનને સમજાવ્યું કે

“બેટા, હવે તારું સાચું ઘર એ જ છે. એ જ તારા સાચા સગા છે અને હંમેશા પહેલું સ્થાન… તારી પહેલી ફરજ એ ઘર માટે જ છે.’

આવું તેં જ કહ્યું હતું ને મમ્મી? એટલે તારા એ શબ્દો જ મેં યાદ રાખ્યા અને હું ન આવી. મમ્મી, તને ખરાબ તો નથી લાગ્યું ને? બાકી ભાભી તારી પાસે હતા એટલે મને બીજી કોઈ ચિંતા હતી નહીં. ભાભી તારું કેટલું ધ્યાન રાખે છે. એ હું જાણું જ છું. હું પણ મારી ભાભી જેવી જ બનવાનો પ્રયત્ન કરું છું. બાકી મારા સાસુ વિષે તેં જે વાતો સાંભળી હોય તે મનમાંથી કાઢી નાંખજે. એવું કંઈ જ નથી. એ તો ઊલટું મારું એટલું ધ્યાન રાખે છે. હજુ નવ સવી છું. તો ક્યારેક કંઈ ખબર ન પડે તો પ્રેમથી સમજાવે છે. ને દરેક કામમાં મારી સાથે સાથે જ હોય છે. મને એકલીને કંઈ જ નથી કરવા દેતા. જો. અત્યારે સવારના આઠ વાગ્યામાં આ કાગળ લખવા બેસી ગઈ છું ને? હમણાં નવ વાગ્યે ઇશા કાગળ લેવા આવવાની છે.

બાકી મમ્મી, મારી જરાયે ચિંતા કરીશ નહીં. અહીં તો “પોપટ ભૂખ્યો નથી ને તરસ્યો નથી. આંબાની ડાળે લહેર કરે છે. લગ્ન પછી મારાથી અવાયું નથી એટલે મા તરીકે તને દીકરીની ચિંતા થાય એ સ્વાભાવિક છે. પણ હવે આ મહિનામાં અનુકૂળતાએ હું જરૃર આવીશ અરે, તારે તો ખુશ થવું જોઈએ. કે તારી દીકરી સાસરામાં સેટ થઈ ગઈ છે.

મમ્મી, બીજા કોઈની વાતો સાંભળીને માની ન લેતી. અને મારી જરાયે ચિંતા કરીશ નહીં. હા, ક્યારેક ભૂલ થાય અને સાસુ કંઈક કહે એટલે એ ખરાબ થઈ ગયા? કેમ કે એ સાસુ છે એટલે? એમ તો ભૂલ થાય ત્યારે તું અમને નહોતી ખીજાતી? મમ્મી, તારા કરતાં તો ઓછું ખીજાય છે હોં! મારા સાસુજી! મમ્મી, આપણો સમાજ જ એવો છે. મા ખીજાય તો કહેશે દીકરીના ભલા માટે.. અને સાસુ જરાક ખીજાય તો કહેશે કચકચ કરે છે, દુઃખ આપે છે… એટલે સાસુએ શું વહુથી ડરીને રહેવાનું? કે વહુને શું લાગશે? લોકો સમાજ શું કહેશે? જે પ્રેમ કરે તેને ખીજાવવાનો હક્ક ખરો કે નહીં? અને સંસારમાં સાથે રહેતાં કઈ બે વ્યક્તિના વાસણ ક્યારેક ખખડતા નથી?

એટલે કોઈની એવી વાતો સાંભળીને માની ન લેતી. અને દુઃખી બિલકુલ ન થતી. હું તો મમ્મી, હવે એટલી ડાહી થઈ ગઈ છું… કે તને ય નવાઈ લાગશે. જો ને આજે કાગળમાં યે કેવી ડાહી ડાહી વાતો નથી લખી? દીકરી તો તારી જ ને? બાકી સો વાતની એક વાત… મારી મા, મારી જરાયે ચિંતા કરીશ નહીં. ને તારી તબિયતની સંભાળ રાખજે.

જોકે તમારા બધાની યાદ તો બહુ આવે છે. અને ક્યારેક આંખો છલકાઈ પણ આવે છે. એની ના નહીં. કેવા આખો દિવસ રખડતા.. જલસા કરતા… બહેનપણીઓ સાથે ફરતા… એ બધા દિવસો ભૂલાય છે થોડા? ત્યારે કોઈ જવાબદારી ક્યાં હતી? પણ ત્યારે હું એક છોકરી હતી… અને આજે એક ગૃહિણી છું તો એટલો ફેર પડે જ ને? બરાબરને મમ્મી?

બાકી મમ્મી આ તો સારું છે કે તેં સાંભળ્યું છે… એવા હકીકતે મારા સાસુ નથી.. પણ મમ્મી ખરેખર એવો કોઈ પ્રોબ્લેમલ હોય ને તો યે તારી દીકરીને વાંધો ન આવે… તેં તારી દીકરીને જે સંસ્કાર આપ્યા છે.. એમાં તને શ્રદ્ધા હોવી જોઈએ. કે મારી દીકરી ક્યાં ય પાછી ન જ પડે. તેં દાદીમાના આવા આકરા સ્વભાવ છતાં તેમને કેવા સાચવ્યા હતા. એ મેં નજરે જોયું જ છે ને? અને એ જ દાદીમાએ અંતે તારા વખાણ કરતાંયે અમે જ જોયા છે. આ તો સારું છે. મારે એવો કોઈ પ્રોબ્લેમ નથી. બાકી હું તારી દીકરી છું…. હોં! એમ કંઈ ગભરાઉ તેમ નથી જ.

બસ ચાલ. હવે… સવારના પહોરમાં બધું છોડીને લખવા બેસી ગઈ છું. ને મારા સાસુજી બિચારા એકલા કામ કરે છે. નહીંતર કોઈ વહુ અત્યારમાં કાગળ લખવા બેસી શકે શકે ખરી? પપ્પાને પણ કહેજે મારી ચિંતા ન કરે. ભાઈ-ભાભીને પછી નિરાંતે બીજીવાર કાગળ લખીશ. વહાલી પીંકીને ખૂબ ખૂબ પ્યાર. તે તો બહુ જ યાદ આવે છે. તે ફૈબાને યાદ કરે છે કે નહીં? મારા સાસુ પણ યાદી લખાવે છે.

ચાલ, આવજે. હમણાં ઇશા આવવી જ જોઈએ. પાછી એ યે છે થોડી ચીકણી. હોં. એ કહે યે બધું સાચું માની ન લેતી.

શચીના પ્રણામ

એકીશ્વાસે કાગળ વાંચી રહેલ અનિતાબહેનની આંખ અને હૈયું બંને ભરાઈ આવ્યા. પોતે શું માનીને કેટલા કાવાદાવા કરીને કાગળ મેળવ્યો હતો. વાંચવા માટે… પોતાના મનમાં જ ગુનાની… અપરાધની લાગણી હતી તેથી. અને પોતે તો એમ જ વિચારતા હતા. માનતા હતાં કે પોતાના વિષે કેવું યે ખરાબ લખેલ હશે… (અને જે કદાચ સાચું યે હતું) પણ અહીં તો બધું ઊલટું જ લખેલ હતું.

કાગળ તો કાલ રાત્રે લખેલ હશે.. અને લખ્યું હતું કે સવારે લખ્યો છે.. જલદી જલદી તેમણે કાગળ હતો ત્યાં એમ જ ફરી રાખી દીધો. શચીને ખબર ન પડવી જોઈએ કે પોતે કાગળ વાંચ્યો છે!!

પોતાની સાસુએ તેમને હેરાન કરેલ અને પોતે જાણ્યે- અજાણ્યો બહુ સામે એનો બદલો લઈ રહ્યા હતા કે શું? આજે શચીના પત્રે તેની આંખો ઉઘાડી દીધી… વહુને હેરાન કરવાની એકે તક પોતે જવા નહોતા દેતા. કેટલા ઉણા ઉતર્યા હતા પોતે? અને વહુ જીતી ગઈ હતી. પોતે હારી ગયા હતા. પોતે તો પોતાની સાસુ હેરાન કરતા ત્યારે પિયરમાં માને કેટલી વાતો સાસુની કરી આવતાં… જ્યારે શચી તો પોતાના વખાણ કરે છે! હવે પોતે આ વખાણને લાયક બનવું જ રહ્યું. શું પોતે આ કાલે આવેલ છોકરી પાસે હારી જશે? ના. એ જીતશે. જરૃર જીતશે. અને સાચી રીતે જીતશે.

આવો નિર્ણય કર્યા બાદ અનિતાબહેન એ હળવાફૂલ બની ગયા અને થોડા દિવસ પછી શચી પિયર ગઈ ત્યારે ત્યારે તેને સાસુના ખોટા વખાણ કરવાની જરૃર નહોતી રહી. અલબત્ત આ પરિવર્તનનું રહસ્ય તો એ ક્યારેય ન જાણી શકી.

થોડી સમજણ અને ધીરજથી સંબંધોનો સેતુ અવશ્ય રચાઈ શકે એમાં શંકાને કોઈ સ્થાન નથી જ ને?

શીર્ષક પંક્તિ… ડો. વિવેક ટેલર

( સ્ત્રીમાં પ્રકાશિત કોલમ )

12 thoughts on “સંબંધસેતુ…

  1. નિલમ બહેન,
    “આ તો લગણીઓના બંધ છે, આ સબંધ છે, આ સબંધ છે.” ઊભયપક્ષે સમજ અને લાગણીભર્યું એક સ્મિત પણ ઘણોબધો બદલાવ લાવી શકે છે. તો આતો પોઝીટીવ થીંકીંગનો પ્રભાવ છે. વ્યક્તિના પૂર્વગ્રહો માન્યતાઓ થી પરે સબંધની ભીનાશ કોઈપણ વ્યક્તિને ભીંજવ્યા વગર રહેતી નથી . પછી એ ગુપ્ત હોય કે પ્રત્યક્ષ…………..ઉષા

    Like

  2. વાહ…નીલમબેન,
    સરસ વાત અને શ્રી વિવેકભાઈનો શેર પણ એટલો જ માર્મિક.
    આ બહુ ગમ્યું… “બેટા, હવે તારું સાચું ઘર એ જ છે. એ જ તારા સાચા સગા છે અને હંમેશા પહેલું સ્થાન… તારી પહેલી ફરજ એ ઘર માટે જ છે.’
    આજે આ શિખામણ આપનાર કેટલા અને જો હોય, તો અનુસરનાર કેટલા….!!!
    અભિનંદન.

    Like

  3. જબરદસ્તી કશું હાંસિલ નથી, જળ પામવા માટે
    મૂઠી ખોલીને ખોબો હાથનો કરવો પડે, યારો!

    દિલથી ધરેલા ખોબામાં આખોય સાગર સમાઇ નથી જતો?

    Like

  4. ખુબ જ સુંદર ભાવ છે આ નાની વાતમાં….આપનો ખુબ-ખુબ અભાર આવી સુંદર અને સાચી સમજણ આપવા માટે….આમ જોઈએ તો જો દિકરી થોડી નાસમઝ હોય તો મા એને છોકરમત ગણીને નિભાવી લે છે ને એ પણ કોઈ કડવાશ વગર …એમજ મા પણ થોડી આકળી હોય તો દિકરી એને મમ્મી તો બોલે , એને લાગણી ને ચિંતા છે એટલે ને…એમ ગણી મન મનાવી લે છે. તો હવે એમ કેમ ના વિચારી શકાય કે સાસુ પણ મા જ છે ને….અને વહુ પણ દિકરી જ છે ને…!!! આ સમજ જો સમાજમાં કેળવાય તો બંને પક્ષે સહાનુભૂતિ અને સમાધાનની ભાવના કેળવાય.
    મરજીવાને મોતી લેવા છોડવા પડે કિનારા ,
    ભૂલી સઘળું પીવા પડે જળ દરિયાના ખારા ….!!

    Like

  5. જો આપણાં સમાજમાં દીકરીને વહુ બનવા દેવાય અર્થાત દીકરી સાસરે વિદાય થયા પછી તેના અંગત સાસરી જીવનમાં મા-બાપ અજુગતો હસ્તક્ષેપ કરવાની લાલચને રોકી/મર્યાદિત કરી શકે અને તેજ રીતે જો પરણીને આવેલ વહુને દીકરી તરીકે અપનાવી લેવાય તો સમાજના અનેક પ્રશ્નો આપોઆપ ઉકેલાય જાય અને પરિવાર પણ ટકી રહે ! પરંતુ વાસ્તવમાં કેટલાક પરિવારોમાં દીકરીને વહુ થવા દેવામાં આવતી નથી અને વહુને દીકરી તરીકે સ્વીકારવામાં આવતી ના હોય અનેક સામાજિક પ્રશ્નો પેદા થતા રહે છે જે કયારે ક આત્યંતિક પરિણામોમાં પરિણમે છે !
    અલબત્ત આપની રજૂઆત ખૂબજ સુંદર છે ! તેમ છતાં જો પેલા પત્રમાં દીકરીએ પોતાની વાસ્તવિક વાત લખી હોત અને સાસુજીએ વાચી હોત તો ?

    Like

    • અરવિંદભાઇ..જો દીકરીએ સાચી વાત લખી હોત તો સંબંધોમાં સુધારો આવત જ નહીં ને? ઉલટું સંબંધોમાં વધારે કડવાશ ઉભી થાત…અને તો આ લેખ પણ ન જ લખાયો હોત..જરા હટકે..કંઇક અલગ વાત હોય તો જ લખવાનું ગમે ને ? અને આ સાવ સાચી વાત છે..કલ્પના નથી….
      આભાર આપ સૌનો….

      Like

  6. વાહ નીલમબહેન વાહ,
    આપ ખરેખર નીલમ સાચા અર્થમાં છો. અત્યારના ટીવી યુગમાં
    બધી સીરીયલોમાં સાસુ-વહુ નું કૈક આવતું હોયછે. સાથે મંથરા
    જેવું પાત્ર હોય છે. પણ આપે જે પત્ર વર્ણન કરેલ છે તે ખરેખર
    અદ્ભુત છે. માં-દીકરી જેવો વ્યવહાર પ્રગટ થતો દર્શાવી ખુબ
    ઉમદા કાર્ય દ્વારા સમાજને ઉદાહરણ આપ્યું છે.
    અભિનંદન.

    સ્વપ્ન.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s