સંબંધસેતુ..

“ ચન્દ્ર ઉપર ધ્વજ ભલે ખોડી દીધો

પૃથ્વી ઉપર માણસને તરછોડી દીધો….”

આદિલ મન્સુરી

સાસુ ,વહુ વચ્ચે નાની મોટી તૂ તૂ મૈં..મૈં કયા ઘરમાં નથી ચાલતી ? વરસો પહેલા મહિપતરાય નીલકંઠે આ વિષય પર સાસુ વહુની લડાઇ નામક આખું પુસ્તક લખી નાખ્યું હતું. સમાજમાં બહું બદનામ થયેલો આ સંબંધ છે.

સાંપ્રત સમયમાં આ સંબંધને સુધારવાની અનેક વાતો થતી રહે છે. ચર્ચાઓ ચાલતી રહે છે.પરંતુ નક્કર પરિણામ મળી શકતું નથી..અને મળવાની બહું આશા રાખી શકાય તેમ પણ નથી. એના કારણો અનેક છે..અને દરેક માટે તેના સંજોગો અનુસાર અલગ જ હોઇ શકે.

પરંતુ હકીકતે આ એક સંબંધ સુધરી શકે તો વૃધ્ધાશ્રમોની સંખ્યામાં ચોક્કસ ઘટાડો થઇ શકે. એક સ્વસ્થ કુટુંબ અને સ્વસ્થ સમાજનું નિર્માણ થઇ શકે. જો કે આ બધી વાત તો ઘર ઘરકી કહાની બની ગઇ છે..એમાં કોઇને કશું નવું નથી લાગતું..કે એમાં લખવા જેવું કે આશ્ર્વર્ય જેવું પણ કયાં રહ્યું છે ? પરંતુ આજે જે વાત સામે લાવું છું તે જરાક હટ કે છે..

નિરા પરણીને સાસરે આવી…સામાન્ય રીતે બને છે તેમ સાસુ સાથે કંઇ બહું જામ્યું નહીં. બંનેના વિચારોમાં આસમાન જમીનનો તફાવત હતો. ને બંને પક્ષે બહું જાજા પરિવર્તનની આશા રાખી શકાય તેમ નહોતી. નિરા પતિ આગળ સાસુની ફરિયાદ કરતી રહેતી..અને સાસુ પુત્ર આગળ વહુના અવગુણ વીણી વીણીને ગાતી રહેતી. સસરાજી તો આ બધા માયાજાળથી મુકત બની બે વરસ પહેલા જ સ્વેર્ગે સિધાવી ગયા હતા.નિશીથને પણ માનો જ વાંક વધારે દેખાતો. તે પત્નીને હમેશા કહેતો રહેતો, નિરા, ઘર માને નામે છે. ત્યાં સુધી આપણે કંઇ કરી શકીએ તેમ નથી. કરવાનું કોણ કહે છે ? પણ બાની કચકચથી હું થાકી છું. મારા દરેક કામમાં એ ખોડખાપણ ન કાઢે ત્યાં સુધી એમને ખાવાનું પચે નહીં. બધી વાતમાં એમની સલાહ સૂચના ચાલુ જ હોય..હું તો જાણે સાવ અક્કલ વિનાની…નિરા ગુસ્સાથી ઉકળતી રહેતી.

હવે નિરા બે સંતાનની મા બની હતી. અને સાસુ હવે શારીરિક રીતે બહું સક્ષમ નહોતા રહ્યા.તેથી થોડા શાંત થયા હતા. અને સામે પક્ષે નિરાને પણ બાળકોમાંથી સમય નહોતો મળતો.

મકાન સાસુને નામે હતું. સસરાજી સાસુને નામે થોડી મિલ્કત પણ મૂકી ગયા હતા. એ પોતાને નામે ન થાય ત્યાં સુધી તો માને સાચવવાની જ હતી. આમ તો ડોશી જમાનાના ખાધેલ હતા..પણ હવે શક્તિ રહી નહોતી. અને એક દિવસ નિશીથે મીઠી મીઠી વાતો કરી મા પાસે બધા કાગળોમાં સહી કરાવી લીધી. હવે મા ખાલી ખમ્મ..જોકે આ કયારે કરાવી..કેમ કરાવી એની જાણ નિરાને પણ નહોતી થઇ. તે તો બાળકોમાં..તેના અભ્યાસમાં મશગૂલ હતી.

હવે માની દવાનો ખર્ચો વધ્યો હતો. બી.પી,ડાયાબીટીસ, સન્ધિવા, જેવી વ્યાધિઓએ પીછો પકડયો હતો. માના પૈસા તો હવે રહ્યા નહોતા. હવે નિશીથને દર મહિને આ ખર્ચો ભારે પડતો હતો. કયાંય પણ જવું હોય તો બાને સાથે લઇ જાવ અથવા તેમને એકલા મૂકીને જાવ..અને એકલા મૂકીને જવાનું નક્કી કરે એટલે બાને અચૂક વાંધો આવી જ જાય. બાએ બધાને હેરાન પરેશાન કરી નાખ્યા છે. હવે બા હોય કે ન હોય શું ફરક પડે છે ? બધાને આડા જ આવતા હોય છે આ બુઢ્ઢા લોકો..ન શાંતિથી જીવે ન જીવવા દે..બસ..બધા ઉપર ભારરૂપ બનીને પડયા રહે. દીકરાને હવે માની કોઇ જરૂર નહોતી રહી. અને જાણે કળિયુગે નિશીથમાં પૂરેપૂરો પ્રવેશ મેળવી લીધો હતો. અને એક દિવસ અંતે નિશીથ કોઇ બહાનું કાઢીને..ગમે તેમ કરી બાને સમજાવીને એક વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવ્યો. બા બિચારાએ ઘણાં કાલાવાલા કર્યા..પોતે એક ખૂણામાં પડી રહેશે એમ પણ કહ્યું..આમ પણ હવે પોતે કયાં કશું બોલે છે ?
પણ નિશીથને કોઇ અસર ન થઇ. આ બધું થયું ત્યારે બાળકોને વેકેશન હતું. અને તેથી નિરા તેમને લઇને પિયર ગઇ હતી.ફોનમાં નિશીથે પત્નીને કોઇ વાત કરી નહીં. આવીને નિરા હવે ખુશ થશે..શાંતિથી રહી શકશે…પોતે એને સરપ્રાઇઝ આપશે..અંતે તેણે કાયમી ઉપાય શોધી લીધો હતો. થોડા દિવસ પછી નિરા પિયરથી આવી.

ઘરમાં બાને ન જોતા તેને આશ્ર્વર્ય થયું. નિશીથને પૂછતા તેણે બાને વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવ્યાનું જણાવ્યું. નિરા તો વાત સાંભળી સ્તબ્ધ થઇ ગઇ.

‘નિશીથ..તું..તું દીકરો થઇને બાને વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવ્યો ? સારું કર્યું ને ? વરસોથી તારી ફરિયાદ હતી. હવે તારે નિરાંત..બાની કચકચમાંથી આટલા વરસે તને મુક્તિ મળી…આજે પાર્ટી તારા તરફથી હોં… નિશીથ..પ્લીઝ… નિરા અકળાઇ.નિશીથને નિરાનું વર્તન ન સમજાયું. ખુશ થવાને બદલે નિરા આમ…?

નિશીથ, સોરી..પણ તું મને ઓળખી શકયો નથી. એટલે ? બાની ફરિયાદ તું જ મને કરતી હતી. ફરિયાદ તો આ છોકરાઓની પણ હું અનેકવાર કરું છું. તેથી એમને કોઇ અનાથાશ્રમમાં મૂકી આવીશું ?

’નિરા, કેવી પાગલ જેવી વાત કરે છે ? મને તારું વર્તન સમજાતું નથી.મને તો એમ કે તું ખુશ થાઇશ…આટલા વરસે તને સાસુની કચકચમાંથી મુક્તિ મળી તેથી.પણ તેને બદલે તું તો…..’

નિશીથ, મને અફસોસ છે કે આટલા વરસ સાથે રહ્યા બાદ પણ તું મને સાચી રીતે ઓળખી શકયો નથી. નિશીથ ઝગડા તો કયા ઘરમાં નથી થતા ? હું એવી મહાન નથી..સામાન્ય સ્ત્રી છું..પણ એવી અધમ પણ નથી જ…મને સાસુની કોઇ વાત ગમે તેટલી ન ગમતી હોય..હું તારી પાસે ગમે તેટલી ફરિયાદ કરતી હોઉં..તો પણ એનો અર્થ એ નથી કે પોતાની વ્યક્તિને આપણે આમ ઘરમાંથી કાઢી મૂકીએ ? આપણને એવો કોઇ હક્ક નથી..

નિરા…’

પ્લીઝ..નિશીથ..કાલે આ છોકરાઓ પણ આપણને વૃધ્ધાશ્રમમાં મૂકી આવશે ત્યારે ? હું ગમે તેટલી ખરાબ હોઉં..પણ જનેતાને કાઢી મૂકવા જેટલી અધમ તો નથી જ..મારે પણ મા છે. નિશીથ, મને તારી દયા આવે છે અને અફસોસ પણ થાય છે. નિશીથ, તારી પણ અનેક વાતો નાનપણમાં બાને નહીં ગમી હોય. પણ એણે તો કદી તને….. કહેતા નિરાની આંખ છલકાઇ આવી. નિશીથની આંખો પણ ભીની બની ઉઠી.

બીજે દિવસે સવારના નિરા અને નિશીથ બાને વૃધ્ધાશ્રમમાંથી ઘેર લાવ્યા ત્યારે બધાની આંખો ભીની બની હતી. ’નિશીથને પોતાની ભૂલ સમજાઇ હતી..પોતે આવો સ્વાર્થી કેમ બન્યો ? શૈશવની અનેક વાતો તેને યાદ આવતી રહી. બાના ખોળામાં માથું મૂકી આજે વરસો બાદ ફરી એકવાર તે નાનો બની ગયો. બાની આંખમાંથી શ્રાવણ ભાદરવો આજે સૂકાય એમ નહોતા. નિરા મા દીકરાનું મિલન જોઇ હરખાઇ રહી.

‘નિરા, તેં મને મારી ભૂલ બતાવી…હું પુત્ર હોવા છતાં….

હું થોડી પુત્ર છું..હું તો પૂત્રવધૂ…અર્થાત્ પુત્રથી પણ વધારે..સમજયો ?

બા નિરાને ભેટી પડયા. ’બેટા, હું તને ઓળખી ન શકી.. ‘

પણ બા..એનો અર્થ એ નથી કે આપણી તૂ તૂ મૈં મૈં બંધ થઇ જશે..એની આદત પડી ગઇ છે..એના વિના આપણને બંનેને અડવું લાગશે.’

કહેતા નિરા ખડખડાટ હસી પડી. બાળકોએ, નિશીથે અને બાએ પણ એમાં સાથ પૂરાવ્યો. અને ઘરની દીવાલોને પણ જાણે ટહુકા ફૂટી નીકળ્યા.

સંબંધનો કેવો મજાનો સેતુ રચાઇ શકયો હતો. ઘર હોય ત્યાં વાસણ તો ખખડયા કરે. પણ એથી કંઇ એને ફેંકી થોડા દેવાય ? જીવન છે મતભેદ તો ચાલ્યા કરે. લોહીના સંબંધોની અવગણના મનુષ્યને શોભે ખરી ? એનું અપમાન..એનો અનાદર કરવાનો આપણને કોઇ હક્ક નથી.

( છેલ્લા ચાર વરસથી સ્ત્રીમાં સતત ચાલતી શ્રેણી )

9 thoughts on “સંબંધસેતુ..

  1. મને હંમેશા સારા -સાચા અને મીઠ્ઠા સંબંધો જ જીવવા ગમ્યા છે એટલે સંબંધસેતુની વાત પણ મને ગમે જ છે.

    Like

  2. આભાર..ખાસ એટલા માટે કે આજે સાસુ, વહુની વાતો વાંચીને ઘણાં લોકો મોં બગાડતા હોય છે..કે આમાં નવું શું હોય ? આવા વિષયમાં શું વાંચવાનું ?
    પરંતુ હું ખાસ માનું છું કે કોઇ પણ મોટી વાતની ચર્ચા કરવા કરતા પણ આ બધું વધારે જરૂરી છે.. આજે સમાજમાં કથળતા જતા લોહીના સંબંધો…વધતા જતા વૃધ્ધાશ્રમો…એમાં એડમીશન માટેની લાંબી પ્રતીક્ષાયાદીઓ….લાગણીઓમાં ભીતરની ભીનાશનો અભાવ….સમયનો અભાવ….વગેરે અનેક પરિબળો સામે દેખાય છે…ત્યારે કોઇ એકાદને પણ આમાની કોઇ વાત સ્પર્શી શકે અને આંખ ઉઘડી શકે..વિચારી શકે તો લખ્યું સાર્થક ….
    એક લેખક તરીકે સમાજ પ્રત્યેની નિસ્બતને લીધે જ આ વિષય પર અલગ અલગ અનુભવો લખવા ગમે છે..
    અને આપ જેવા સુજ્ઞ વાચકોનો પ્રતિભાવ આવા વિષયમાં મળે ત્યારે આનંદ અચૂક થાય.
    આભાર સાથે….

    Like

  3. After reading such articles written by you I came to know more about such oldage house problems in society. Luckily I have not seen such sasu-vahu bad relation incidents in my family…..1 or 2 incidents, but still not that extent to go to oldage house…..so, when first i started reading…i felt it like Bagban movie…where in I never agree that children can be like this….
    but many people says about such incidents are from real life and those who have visited oldage house says the same thing…and after reading your articles on this topic, came to know about more problems in society in this relation…

    but lucky I am….where our old people get respect and love what they really should get at this age…and may be we all follow and admire such incidents and may be those are deeply rooted in our upbringing….where in i even can not dream to blame my in-laws or my parents for anything….my many cusion bhabhis and many aunties….i can not put in words that how much they are caring and lovable…

    May be this is just GOD’s blessings..

    Like

  4. નિલમબહેન,
    શરૂઆતમાં તો કોઈપણ વાચક થાપ ખાઈ જાય તેમ અહીંયા નિરાના સ્વભાવ વિશે લાગ્યું કે તેમની(સાસુ-વહુ) વચ્ચેના સબંધો સુમધુર નથી. અને છેલ્લે નિરાની સમજદારી દાદ માંગી લે તેવી છે. જે અંગે નિશીથ પણ સમજી શક્યો ન્હોતો. આથી તેને ખુશ કરવા તેણે જે પગલું ભર્યું તેની નિરાએ સમજદારીપૂર્વક અવગણના કરી અને બે ઘડી વાચક પણ વિસ્મય પામે. સુંદર આલેખન અને સમજદારીભર્યું.
    ઉષા.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s