સહિયારી યાત્રા..30


બાકી ઘરમાં કંઇ હાર જીતના ફેંસલા ન કરવાના હોય..

મને લાગે છે મારે “ કાદમ્બરીની મા..” પુસ્તક વાંચવું જ પડશે..આપણા ઘરમાં હશે જ..સમય મળ્યે જરૂર વાંચીશ..સાસુ, વહુની લડાઇનું પુસ્તક વાંચવાની આપણે જરૂર નથી.

યસ આજની સ્ત્રી ફીમેલના પાત્રમાં છે. પુરૂષ સામે એને કોઇ વિરોધ નથી એને જોઇએ છે ફકત પોતાની આગવી ઓળખ..આગવી પહેચાન..કોઇ એના સ્વતંત્ર વ્યક્તિત્વનો સ્વીકાર કરે..એને યોગ્ય આદર આપે..એના કામની કદર કરે..એને વિકસવાની પૂરી તક મળે એટલું જ એ ઇચ્છે છે. આજે કદાચ એના ગળાનો ગાળિયો થોડો લાંબો જરૂર બન્યો છે.. પણ એ સદંતર નીકળ્યો નથી જ.

ગઇ કાલે આપણે ફોનમાં વાત થયા મુજબ ..આપણી આ સહિયારી યાત્રાનું conclusion ..તારણ એટલું જ નીકળી શકે..કયાંક સાસુને ફરિયાદ છે..કયાંક વહુને ફરિયાદ છે. વત્તે ઓછે અંશે બંને..હકીકતે તમારા કહેવા મુજબ ત્રણે..( વહુની મા પણ..બરાબર ને ? )જવાબદાર છે. સાસુનો વહુને હેરાન કરવાનો રેશિયો વધારે છે કે વહુનો સાસુને હેરાન કરવાનો રેશિયો વધી જાય છે એ તો કોઇ સર્વેક્ષણ કરે..આંકડા આપે ત્યારે જ ખબર પડે..પરંતુ આના પરથી એક વાત તો અવશ્ય સાબિત થાય છે ..કે સાસુ, વહુ બંનેએ એકબીજાને દિલથી સ્વીકાર્યા નથી. સાસુએ વહુને ઘરમાં તો આવકાર આપ્યો છે..પણ દિલથી આવકારી શકી નથી. કંકુ ચોખાથી તો વહુના વધામણા કર્યા પણ દિલથી વહુને વધાવી શકાઇ નથી. એ જ રીતે વહુ પણ પોતાનું ઘર છે એમ કહે છે..પણ સાચા અર્થમાં હક્કની વાતો સિવાય ઘરને કે ઘરના સભ્યોને પોતાના માની શકી નથી. નહીંતર જે ઘરમાં આટલા વરસો સુધી કોઇ પ્રશ્નો નથી આવ્યા ત્યાં એક વ્યક્તિના આગમનથી આખાને આખા સમીકરણો કેમ બદલાઇ જાય ? જે દીકરાને કદી માના અવગુણ દેખાયા નથી એ દીકરાને અચાનક માના દોષ કેમ દેખાવા લાગે છે ? મા વધારાની કેમ કરતા બની જાય છે ?

આમાં સસરાનો, પુત્રનો કે વહુના પિતાનો ફાળો કેટલો ? એ પ્રશ્ન પણ ખરો જ..પરંતુ એની ભૂમિકા કદાચ અમુક હદ સુધી જ સીમિત રહેતી હશે. આ ક્ષેત્ર સાસુ, વહુએ જ પૂરેપૂરું પચાવી લીધું હશે. પતિ..મા અથવા પત્નીની દબાઇ જતો હોય..કે પછી ફકત મા કહે એ જ સાચું લાગતું હોય..અથવા પત્ની કહે એ જ સાચું લાગતું હોય..કે પછી તમે બંને તમારું ફૉડો..એમ કહીને બેમાંથી કોઇને કશું ન કહેતો હોય..ઝગડાથી કાયર બની ઘરમાં બહું ઇનવોલ્વ જ ન થતો હોય…દરેક માટે સંજોગો, વાતાવરણ, સ્વભાવ..બધું અલગ જ હોવાનું. બધાનું સત્ય હમેશા સાપેક્ષ જ રહેવાનું. સાવ એક હાથે તાળી પડી શકે ખરી ? હા..ઘરમાંથી બીજો હાથ ન મળે તો બીજી કોઇ વસ્તુ સાથે મળીને..કે પછી બીજી કોઇ વ્યક્તિ સાથે મળીને તાળી પાડી શકાય ખરી..

અને ઘરનું વાતાવરણ તન્દુરસ્ત ન હોય ત્યારે છોકરાની..પતિની સ્થિતિ ..? તેના માટે ત્રણ શકયતા સંભવી શકે.

એક તો પત્નીનું કહેવું બધું માનીને માતા પિતાને અન્યાય કરી રહે. કે પછી બધું માતા પિતાનું જ માનીને પત્નીને અન્યાય કરી રહે. કે પછી બેમાંથી કોઇને કશું ન કહે. મનમાંજ રહેંસાઇ રહે અને મૌન બની જાય કે પછી બીજા કોઇ રસ્તે સુખ શોધવાના પ્રયત્નો કરે.

કે પછી કોઇ અપવાદરૂપ કિસ્સામાં બંને પક્ષને સાચવીને કોઇ અલગ સર્વમાન્ય ઉકેલ શોધી સૌને ખુશ કરવાનો પ્રયત્ન કરી શકે. કંઇ પણ બની શકે. એનો આધાર છોકરાના વિચાર..એની સમજશક્તિ ઉપર હોય છે.મારી દ્રષ્ટિએ તો એક જ ઘરમાં બે પક્ષ..જ શા માટે ? પક્ષ શબ્દ ઘરમાં શોભે ખરો ?

જે હોય તે..પરંતુ સમાજમાં આ સંબંધ અંગે જાતજાતના..નાના કે મોટા પ્રશ્નો જરૂર છે જ..એનો ઇન્કાર કરી શકાય તેમ નથી. જયાં સાસુ, વહુ વચ્ચે એવા કોઇ પ્રશ્નો નથી એ ઘર ખરેખર નસીબદાર જ કહેવાય.

આપણું ઘર સાચા અર્થમાં નસીબદાર બની રહે એ માટે આપણે હમેશા જાગૃત રહીશું. આ યાત્રા પછી તો મારો વિશ્વાસ અનેકગણો વધી ગયો છે. કોઇ પણ વાત બંનેની દ્રષ્ટિએ વિચારવી જોઇએ..એવી મારી સમજ વધારે પાક્કી બની છે.

સ્વામી સચિદાનન્દજીએ એક જગ્યાએ કહ્યું છે કે સ્ત્રીના ચાર પ્રકાર હોય છે.

1.. અબળા સ્ત્રી…જે હમેશા પુરૂષના પગ નીચે દબાયેલી રહે છે.

2….જે પુરૂષની પાછળ પાછળ ચાલે છે..દરેક વાતમાં કોઇ દલીલ સિવાય પુરૂષને અનુસરે છે.

3 જે સ્ત્રી પુરૂષની સાથે સાથે ચાલે છે. દરેક વાતમાં બંને સાથે મળીને સહિયારો નિર્ણય લે છે.

4 જે સ્ત્રી પુરૂષની આગળ ચાલે છે. દરેક વાતમાં પોતે જ નેતૃત્વ લે છે. બધી વાતમાં એ પુરૂષથી આગળ હોય છે.

મોટે ભાગે પુરૂષોને બીજા પ્રકારની સ્ત્રી વધારે પસંદ હોય છે..જેમાં એનો ઇગો સચવાઇ રહેતો હોય છે. જોકે આજે ભણેલા પુરૂષો ત્રીજા પ્રકારની સ્ત્રીને પણ આવકારી શકે છે..ઇચ્છે છે. પરંતુ મને લાગે છે ચોથા પ્રકારની સ્ત્રી કદાચ કયારેય કોઇ પુરૂષને પ્રિય બની શકે નહીં..અમારી કોલેજમાં આવી છોકરીને “ ભાયડાછાપ “નું બિરુદ અપાતું.

આજે પણ સમાજમાં સ્ત્રી માટે કેટકેટલા નિયમો..વ્રતો, ઉપવાસ, પૂજા…
પુરૂષ માટે કોઇ નિયમોની આવશ્યકતા જ કયાં છે ? એ તો કુટુંબનો વડો કહેવાય..રાજા કહેવાય..રાજાને વળી નિયમ કેવા ? આપણા શાશ્ત્રોએ, વેદ, પુરાણોએ પણ કંઇ સ્ત્રીને ઓછો અન્યાય નથી કર્યો. એવું તમે જ એકવાર અનેક ઉદાહરણો સાથે મને સમજાવેલ…

પુરૂષને તો એની પત્ની ઘર, વર, બાળકો, કપડાં અને ઘરેણાંની દુનિયામાં જ પરોવાયેલી રહે એ જ ગમે છે. અને પાછું જોવાની ખૂબી એ છે કે બીજી કોઇ સ્ત્રી કોઇ ક્ષેત્રમાં આગળ આવી હોય ત્યારે એની પ્રશંષા કરતાં એ થાકતો નથી. પરંતુ એ બધું બીજાની પત્ની માટે..બીજાની પત્ની દલીલ કરે તો એ તેજસ્વી ગણાય..હોંશિયાર ગણાય..પોતાની પત્નીની દલીલ કયો પુરૂષ સહન કરી શકે તેમ છે ?

જોકે જવા દો..આ તો ગાડી જુદી જગ્યાએ વળી ગઇ..આપણે તો અહીં આપણી..સાસુ વહુની જ વાત કરવાની છે. પરંતુ હકીકતે ગાડી જુદી જગ્યાએ વળી એમ પણ કેમ કહી શકાય ?

પુરૂષને પણ આ યાત્રા એટલી જ સ્પર્શે છે ને ? એ એનાથી અલિપ્ત કેમ રહી શકે ? એને લીધે તો આ બધી લડાઇ છે.સાસુ અને વહુ બંનેને દીકરા કે પતિ પર અધિકાર જોઇએ છે.. વર્ચસ્વ જમાવવું છે તેમાંથી તો આ બધી રામાયણ..કે મહાભારત સર્જાતા રહે છે. અને અનેક વાર ઘર કુરુક્ષેત્ર બનતું રહે છે.

અંતે સાથે શું લઇ જવાનું છે ? બધું છોડીને જવાનું છે..એમ બધા કહેતા રહે છે..પરંતુ નાની નાની વાતમાં પણ મોહ મૂકી શકતા નથી કે આગ્રહો છોડી શકતા નથી.ખેર ! આ બધી ચર્ચાઓ તો અંતહીન છે. ખરું ને ?

( સહિયારી યાત્રા..30નો થોડો અંશ )

5 thoughts on “સહિયારી યાત્રા..30

  1. શોધ
    પરમ સમીપે

    રચયિતા : નીલમ દોશી
    Hi there! You seem to be lost…

    The address you tried going to doesn’t exist on our blog. Don’t worry. It’s possible that the page you’re looking for has been moved to a different address or you may have mis-typed the address.

    For now, you may want to go to our home page or search for what you’re looking for: શરુઆતમાં બેવાર આવી શોધ આવી!
    છતા ૨૯ અંગે લખીએ-હવે ઘણા લખાણો આચરણમા આવુ જોવા,જાણવા અનુભવવા મળે છે
    ” સાસુ-વહુએ એકબીજાને પોતાના હરીફ ન માનવા જોઈએ.પરસ્પર પોતાની ભૂલોનો સ્વીકાર કરીને માફી માંગી લેવાથી સંબંધો દૃઢ બને છે. આ સંબંધ મમતાભર્યો અને સન્માનભર્યો હોય તે જરૃરી છે, જેથી આ સંબંધ સાસુ-વહુનો ન રહેતાં મા-દીકરીનો બની રહે. ”
    ********************************************************
    ૩૦મોહ નાનો હોય કે મોટો-છોડ્યા વગર છુટકો જ નથી!
    લોભ મોહ કે ખંભા દોઉ, મનસા રચ્યો હિંડોર
    ઝૂલહિં જીવ જહાંન જહાં લગિ, કિતહૂં ન દેખૌં ૨ઠૌર
    આગ્રહ ના કરવો કોઈ વસ્તુનો. જે આગ્રહ છે ને, એ બધું ઝેર છે. આગ્રહ એ અહંકારનો ફોટો છે. સામાનો અહંકાર એના આગ્રહથી સમજ પડે.આગ્રહ એટલે ગ્રહાયેલો. સત્યનો આગ્રહ હોય કે ગમે તે આગ્રહ. પણ આગ્રહ એટલે ગ્રહાયેલો !

    Like

  2. માનનિય નિલમબેન,
    સ્ત્રીને કેન્દ્ર બનાવી આપે સરસ વિશ્ર્લેશણ સમાજ-કુટુંબ વિશે કર્યું છે. સ્વામિ ની ચાર પ્રકારની પત્નિઓ નો વિચાર સાચો લાગે છે. છતાંયે પતિ-પત્નિએ કોઇની આગળ કે પાછળ ચાલવા કરતાં સાથે સમજ પૂર્વક વિહરવુ ઉમદા દામ્પત્ય જીવન અને કુટુંબ માટે જરુરી છે એ વાતે આપ સહમત થશો જ. સંસ્કૃતનો એક ષ્લોક, “કાર્યેશુ મન્ત્રી…” વાળો તમને ખબર હશેજ, જોકે અર્થ પુરુષ વિચારસરણી વાળો લાગે પણ મંત્રી હોવુ એ સરળ વ્યવહારને માટે જરુરી નથી લાગતું?

    ડૉ. પી. એ. મેવાડા, ‘સાજ’

    Like

  3. યેસ મેવાડા સર..તમારી વાત સાચી છે. અહીં હું એ જ કહેવાનો પ્રયત્ન કરી રહી છું..કે સ્ત્રી અને પુરુષે એકબીજાની આગળ કે પાછળ નહીં…સાથે ચાલીને જ આ સહિયારી યાત્રા પૂરી સમજદારીપૂર્વક કરવી રહી. કાર્યેષુ મંત્રી…એ વાત જો સ્ત્રી પણ નોકરી કરતી હોય..આર્થિક જરૂરિયાત ઉપાડતી હોય…તો એ મંત્રી બની જ ને ? અને નોકરી ન કરતી હોય ત્યારે પુરૂષ પોતાની આર્થિક જવાબદારી નિભાવે અને સ્ત્રી ઘરની બધી જવાબદારી સારી રીતે નિભાવી પુરૂષને ચિંતામુક્ત રાખે…તો જીવનરથ સરળતાથી ચાલી શકે.

    આભાર સાથે..

    Like

  4. “કયાંક સાસુને ફરિયાદ છે..કયાંક વહુને ફરિયાદ છે. વત્તે ઓછે અંશે બંને..હકીકતે તમારા કહેવા મુજબ ત્રણે..( વહુની મા પણ..બરાબર ને ? )જવાબદાર છે. “.

    વાત તો સાચી છે, પરંતુ, બેઉ ઘરનું વાતાવરણ, ઉછેર, સંજોગોને જોવાનો દ્ર્ષ્ટિકોણ બધું જ જુદું હોવાના કારણે આવા પ્રશ્નો રહેવાના જ. તમારી જેમ આટલું ઉંડાણથી બધી સાસુ કે બધી વહુ થોડું વિચારે છે? આવી સહિયારી યાત્રા જો સાસુ-વહુ અને ભાભી-નણંદ વચ્ચે પત્રવ્યવ્હારના રિવાજ તરીકે રાખવામાં આવે, તો કદાચ એક્મેકને સમજવામાં, એકબીજાંના વિચારોની આપ-લે સહજતાથી થાય અને નવી વહુને નવા લોકો સાથે અને ઘરના લોકોને નવી વહુ સાથે સુમેળ સાધવામાં સરળતા રહે.

    બાકી, એક્બીજાંને વાંચીએ તો એક્બીજાં વિશે વિચારીએ, એકબીજાને સાંભળીએ તો એક્બીજાને સમજવાની કોશિશ કરી શકીએ, આ તો આગ લાગતા પહેલાં કુવો ખોદવાની વાત જેવી યાત્રા છે.
    પહેલાં સ્ત્રી દબાયેલી હતી. ચુપચાપ સહન કરવામાં માનતી એટલે ઘરડાંઘરોની જરુર નહોતી રહેતી, પણ આજે જો સ્ત્રી સ્વતંત્ર વિચારે છે તો એ શું અને કેવું વિચારે છે અની આપ-લે પણ તો જરુરી છે જ ને!

    Like

  5. કાલે કશીક વાત-ચીત દરમ્યાન મેં સ્ત્રીના ચાર પ્રકાર ની વાત મારા પતિને કરી.

    સ્વામી સચિદાનન્દજીએ એક જગ્યાએ કહ્યું છે કે સ્ત્રીના ચાર પ્રકાર હોય છે.

    1.. અબળા સ્ત્રી…જે હમેશા પુરૂષના પગ નીચે દબાયેલી રહે છે.

    2….જે પુરૂષની પાછળ પાછળ ચાલે છે..દરેક વાતમાં કોઇ દલીલ સિવાય પુરૂષને અનુસરે છે.

    3 જે સ્ત્રી પુરૂષની સાથે સાથે ચાલે છે. દરેક વાતમાં બંને સાથે મળીને સહિયારો નિર્ણય લે છે.

    4 જે સ્ત્રી પુરૂષની આગળ ચાલે છે. દરેક વાતમાં પોતે જ નેતૃત્વ લે છે. બધી વાતમાં એ પુરૂષથી આગળ હોય છે.

    એણે તરત કીધું આ આધુનિકયુગમાં સ્ત્રીનો પાંચમો પ્રકાર છે, …..

    ૫…જે પુરુષને પગ નીચે દબાવીને રાખે….

    અને હું એટલું બધું હસી કે ના પૂછો વાત.

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s