લઘુકથાનું સ્વરૂપ…

<strong

1….લઘુકથાને શબ્દસંખ્યા, કે પૃષ્ઠસંખ્યા જેવા સ્થૂળ કદવાચક માપદંડોમાં લઘુકથાને કેદ ન કરી શકાય. તે બે ચાર વાકયથી માંડીને બે ચાર પાના સુધી વિસ્તરી શકે છે. એટલે લઘુકથામાં લાઘવની અપેક્ષા ખરી પણ એને શબ્દોના સીમાડામાં બંધી શકાય નહીં. લાઘવ એ લઘુકથાનું નિર્ણાયક બળ બની શકે નહીં. રચના અને શૈલીના લાઘવ માત્રથી લઘુકથા બની શકે નહીં.

2.. લઘુકથામાં સંવેદન અને વાતાવરણ ભાવકને વિશિષ્ટ પરિસ્થિતિમાં મૂકીને જે તે જીવનરહસ્યને ભાવકના ચિત્તમાં પ્રત્યાયિત કરી આપનારા પરિબળો છે. આ બે પરિબળોનું આલેખન જેટલું વધારે પ્રભાવક એટલું ભાવપરિસ્થિતિનું નિર્માણ વધારે અસરકારક.
3..લઘુકથાની સર્જનપ્રક્રિયાના નિમિત્તરૂપ ઘટના આકસ્મિક અને ક્ષુદ્ર હોવી જરૂરી છે. લઘુકથાનું લાઘવ આ બે લક્ષણોના આધારે નિષ્પન્ન થયેલું હોય છે. અહીં ક્ષુદ્ર શબ્દને નકામું કે નગણ્ય એ અર્થમાં લેવાનો નથી. પણ એને હળવું અથવા અલ્પફલકવાળું એવા અર્થમાં સમજવાનો છે.

એની કોઇ પૂર્વધારણા નથી હોતી. એ આકસ્મિક રીતે જ પ્રગટતા હોય છે.એકાદ ઝબકારની જેમ એ એકાદ ક્ષણપૂરતાં પોતાનું અસ્તિત્વ દાખવીને વ્યક્તિના ચિત્તને ઝંકૃત કરી, જીવનના એકાદ સન્દર્ભને સ્પર્શીને, વ્યક્તિને કોઇ વિશિષ્ટ ભાવપરિસ્થિતિમાં મૂકી દઇને અદ્રશ્ય થઇ જાય છે.
4
સંવેદન… સંવેદન દ્વારા પ્રાપ્ત થયેલ વાતને સંવેદન દ્વારા જ સારી રીતે પ્રત્યાતિત થઇ શકે એ વલણ સાથે લઘુકથાકાર પોતાની કૃતિની ઇબારત આરંભે છે.પ્રેમ, ક્રોધ, ઇર્ષ્યા,હર્ષ, શોક, નફરત, ભય..કોઇ પણ સંવેદના બળકટ રીતે ક્ષણના ઝબકારની જેમ આવવી જોઇએ. સંવેદના સિવાય લઘુકથા સંભવી શકે નહીં લાગણીનું પાસુ એમાં એટલું તો પ્રબળ હોય છે કે એને ઉર્મિકાવ્યની જેમ ઉર્મિકથા કહી શકાય.કોઇ એક જ લાગણીને આધારે રચાતી હોય છે. બધાજ સંવેદન લઘુકથાના વાહક ન બની શકે. કોઇ પણ અનુભવનું સાધારણીકરણ ન થાય કે એ સર્વાનુભવરસિક ન બને ત્યાં સુધી એ સાહિત્યકૃતિ ન બની શકે. અંગત અનુભવ એ ફકત વૃતાંત કહેવાય. જે લાગણી સમષ્ટિને સ્પર્શી શકે તે સંવેદન જ લઘુકથાનું વહન કરી શકે.

5..ક્ષુદ્ર સીચ્યુએશનથી ચિત્ત ક્ષુબ્ધ થાય અને અતીતની કોઇ સ્મૃતિ ઝંકૃત બનીને ચિત્તનો વિસ્તાર કરવા લાગે એ લઘુકથાનું પ્રમુખલક્ષણ.

. લઘુકથાના સ્વરૂપને જેણે અત્મસાત્ નથી કર્યું એ ઘણીવાર ભળતી રચનાથી છેતરાય છે.આ છેતરામણમાં કયારેક જાણીતા સામયિકોના જાણીતા સંપાદકોનો પણ સમાવેશ થતો હોવાથી એમના સામયિકોમાં લઘુકથાને નામે ભળતી રચનાઓ પ્રગટ થતી હોય છે. જેને તમે ખૂબ ટૂંકી વાર્તાકહી શકો..લઘુકથા નહીં જ.

થોડા સમય પહેલા એક પ્રથમ કોટિના સાહિત્યિક સામયિકમાં “આત્મહત્યા “ નામની રચના લઘુકથા ના નામે પ્રકાશિત થઇ હતી.

“ પત્ની પિયર ગઇ હોવાથી ઘરમાં સૂનકાર અનુભવાતા કથાનાયક મનને બહેલાવવા નદી કાંઠે જાય છે. કાંઠાની એક ભેખડ ઉપર એક એકલવાયા ઉભેલા એક માણસ પર કથાનાયકનું ધ્યાન ખેંચાય છે. કદાચ આત્મહત્યા કરવાના હેતુથી આ માણસ ત્યાં ઉભો હશે એવા અનુમાનને આધારે કથાનાયક ઝટપટ ત્યાં પહોંચી જાય છે. ને કથાનાયક આત્મહત્યા કરવા માટે ભેખડ ઉપર આવી પહોંચ્યો છે માની પેલો માણસ તેની પાસે આવી તેના ખભ્ભાને સ્પર્શીને કહે છે,

’ ભાઇ, આત્મહત્યા કરવી એ તો કાયરતા છે…જીવનમાં ઝઝૂમવાનું હોય..જા..ઘરે જા..”

વાંચતા જ ગમી જાય એવી આ રચના છે. પણ એને લઘુકથા કહી શકાય નહીં

એમાં કથા છે પરંતુ લઘુકથા માટે આવશ્યક સંવેદન નથી..આ રચનાનુ એક ટુચકા કરતાં કોઇ વિશેષ મહત્વ નથી. આવી રચનાઓ લઘુકથાને નામે સામયિકોમાં છપાતી રહે છે !

કુમારમાં છપાયેલી એક લઘુકથા તપાસીએ.. ત્રણ વિજ્ઞાનીઓ રણપ્રદેશમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હતા. રસ્તે જતા તરસ લાગી. માર્ગમાં પાણીનું એક ખાબોચિયું આવ્યું.

આ તો વિજ્ઞનીઓ..ખાબોચિયાનું જંતુયુકત પાણી કેમ પીએ ? આગળ જતાં પાણી મળી રહેશે એવી શ્રધ્ધાથી આગળ ચાલ્યા. ધીમે ધીમે તરસ આકરી બનતી ગઇ. પાણીના ચિન્હ કયાંય જણાતા નહોતા. તરસે જીવ જાય એવી પરિસ્થિતિ નજર સમક્ષ દેખાવા લાગી. કદાચ પેલા ખાબોચિયાનું પાણી જીવ બચાવવા માટે ઉપયોગી થાય. એમ વિચારી ત્રણે પાછા ફરીને પેલા ખાબોચિયા પાસે આવ્યા. ત્યારે એમણે જોયું કે ખાબોચિયા પાસે ઉભેલું એક ઉંટ ખાબોચિયાનું બધું પાણી પી ગયું છે. “

આને કયું સ્વરૂપ ગણવું ? જીવનલક્ષી કોઇ ઉંડાણ નથી.જીવનને સ્પર્શતું કોઇ સંવેદન નથી. એમાં વાસ્તવિક જીવનની છબી અને પૂરતું ગાંભીર્ય છે. કથાનક વાર્તાની નજીક છે.પણ સંતર્પક વાર્તા થઇ શકતું નથી.

લઘુકથાના સાહિત્યસ્વરૂપની પૂરી અને સાચી જાણકારીના અભાવે ખુદ સર્જકો અને ભાવકોમાં લઘુકથા, ટૂંકી વાર્તા,વ્યંગકથા, ટુચકો, પ્રસંગકથા, રૂપકકથા વગેરે રચનાઓની ઓળખમાં ભેળસેળ થતી રહે છે. સમજ ભેળસેળ પૂરતી અટકી જતી નથી. આવી રચનાઓને લઘુકથા તરીકે ઓળખાવવાનો અને ઓળખવાનો પ્રયાસ થાય છે. આ વલણ લઘુકથાના સ્વરૂપને ભારે નુકશાન પહોંચાડે છે. લઘુકથાના નામે થોકબન્ધ નિ:સત્વ રચનાઓ પ્રકાશિત થતી રહે છે.
સરસ લઘુકથાનું ઉદાહરણ..

" રિશ્તે.."

સરૂપસિંહ એક બસનો ડ્રાઇવર છે. શહેરના ટર્મિનસથી એણે બસ ઉપાડી. લોકલ બસની હોય એના કરતાં પણ આ વધારે મંદ આ બસની ગતિ હતી. બસના ઉતારૂઓએ માન્યું કે રસ્તાની ભીડ ઓછી થશે એટલે બસની ગતિ વધશે. પણ એવું ન બન્યું. ઉતારૂઓ અકળાયા. ડ્રાઇવરને તાકીદ કરી.પણ કશો ફેર ન પડયો. કોઇએ કહ્યું;

ડ્રાઇવર સાહેબ, બસ જરા ઝડપથી ચલાવો. આગળ બીજો મેળ લેવાનો છે. ‘

ડ્રાઇવરે વળતો જવાબ આપ્યો,

’ આજ સુધી મારી બસને અકસ્માત નથી નડયો.’

આ સાંભળી ઉતારૂઓ ઉત્તેજિત થઇ ગયા. બહું હો હા મચી ગઇ. એટલે ડ્રાઇવરે બસ થોભાવી દીધી. અને ડોક ફેરવીને કહ્યું

, ’ આ રસ્તા સાથે મારો ત્રીસ વરસનો સંબંધ છે. આજે હું આ રસ્તા પર છેલ્લી વાર બસ ચલાવું છું. મુકામ પર પહોંચતા જ રિટાયર થઇ જવાનો છું તેથી…. ‘

અશોક ભાટિયા

( “ લઘુકથા સ્વરૂપ પરિચય.” .શ્રી મોહનલાલ પટેલ લઘુકથાના આદ્યજનક ગણાય છે. તેમના પુસ્તક” લઘુકથા સ્વરૂપ પરિચય “ પુસ્તકમાંથી ટૂંકાવીને…આભાર સાથે. )
આશા છે લઘુકથાને સમજવા માટે આટલી નોંધ કોઇને ઉપયોગી થશે. વિશેષ માહિતી માટે આખું પુસ્તક વાંચવું રહ્યું. એ પુસ્તક વાંચીને જે હું સમજી છું તે ટૂંકમાં સમજાવવાનો અહીં પ્રયત્ન કર્યો છે.

મારા ફેબ્રુઆરીમાં પ્રકાશિત થનાર લઘુકથા સંગ્રહ “ પાનેતર “ની પ્રસ્તાવનામાં તેમણે મારી બધી લઘુકથાઓ..કુલ 99 લઘુકથાઓ બારીકીથી તપાસીને ખૂબ વિસ્તારપૂર્વક વિવેચન કરી આપ્યું છે. કયાંક ભૂલ બતાવી છે તો કયાંક પીઠ થાબડી છે. એમના આભાર સાથે.

18 thoughts on “લઘુકથાનું સ્વરૂપ…

  1. આની તો હું ઘણા વખતથી રાહ જોઈ રહ્યો હતો. ખુબ ખુબ આભાર.
    —————
    સાહીત્યજ્ઞાનની ચર્ચા માટે હું નવો નીશાળીયો પણ નથી – કેવળ વ્યવસાયી ઈજનેરીમાંથી નીવૃત થઈ ગીતોનાં ગતકડાં અને જેવી નીકળી તેવી વાતોનાં વડાં કરનારો ..
    સાવ નવરો ધુપ !!

    પણ માનનીય શ્રી. ઉત્તમ ગજ્જરે સનડે- ઈ- મહેફીલમાં મોકલેલ માઈક્રો સ્ટોરી પરથી આ બાબત લક્ષ્ય ગયું. તમે જણાવ્યા પ્રમાણે ટુંકી વાર્તા,નવલીકા, લઘુકથા – આ શબ્દો બહુ હળવાશથી વાપરવામાં આવે છે. આથી આ બાબત કશુંક સ્ટાન્ડર્ડ હોવું જોઈએ; એમ મને લાગ્યું.
    ગુ. સાહીત્ય પરીષદે પ્રસીધ્ધ કરેલ સાહીત્યકોશ – ભાગ :3 ઉથલાવતાં તેની વ્યાખ્યા મળી જે ટુંકમાં મારા બ્લોગ ‘ગધસુર ‘ પર મુકી ; અને થોડા અળવીતરાં કર્યાં- મને સુઝી એવી બે વાતો અને ‘વીણેલાં ફુલ’ ની બે બહુ ગમી ગયેલી વાર્તાઓનું આ વ્યાખ્યા અનુસાર રુપાંતર –

    http://gadyasoor.wordpress.com/category/%E0%AA%AA%E0%AB%8D%E0%AA%B0%E0%AA%95%E0%AA%BE%E0%AA%B0/%E0%AA%B2%E0%AA%98%E0%AB%81%E0%AA%95%E0%AA%A5%E0%AA%BE/

    આમાંની પહેલી ચાર વાર્તાઓ લઘુકથા ( માઈક્રો સ્ટોરી ) લખી છે.
    સાહીત્યનો ઉંડો અભ્યાસ ધરાવતા તજજ્ઞો આ બાબત વધુ પ્રકાશ પાડી શકે.
    પણ વીજ્ઞાન અને ઈજનેરીમાં થોડાક વધારે મહેર એવા આ જણને એમ લાગે છે કે, જેમ કાવ્ય સૃષ્ટી માટે સઘન નીયમો છે; તેમ ગદ્ય સાહીત્ય માટે પણ હોય તો ઠીક રહે.
    તે હળવાશથી ન વપરાય તો સારું, એમ મારું માનવું છે.

    —————
    બાકી રુપ, રંગ, ઢાંચા, વ્યાકરણ, લીપી, જોડણી એ બધાંની ઉપરવટ કેવળ ભાવ જ હોય – એ નીર્વીવાદ વાત. માનવતાને ઉજાગર કરે , છેવાડેના માનવીની વ્યથાઓ, ઉમંગો, અભીલાષાઓ, સંવેદના અને શક્તીને ઉજાગર કરે , એ જ સાર્થક . એ સીવાય સઘળો વાણી વીલાસ્.
    અંને દીદી તમે તો ભાવ જગતનાં બહુ કસાયેલા, ઘડાયેલા પ્રવાસી છો.તમારી લેખીનીમાંથી જે પણ કાંઈ વહે છે; તે એ ભાવજગતની અનુપમ પ્રસાદી જ હોય છે.

    તમારી વાતો વાંચીને આ નીશાળીયો માંડ એકાદ ચોપડી આગળ વધ્યો છે. અમીનજર રાખતાં રહેજો.

    Like

  2. કુમારની લઘુકથા વિષે કહેવાયું તે જ અશોક ભાટિયાની કથા વિષે પણ કહેવાય.ઃ “એમાં વાસ્તવિક જીવનની છબી અને પૂરતું ગાંભીર્ય છે. કથાનક વાર્તાની નજીક છે.પણ સંતર્પક વાર્તા થઇ શકતું નથી.”છેલ્લે ડ્રાયવરે જે કહ્યું કે ઘટના સ્ફોટ કર્યો તે પહેલી કરતા વિષેશ નથી.
    એની વાત પણ પેલા તરસ્યા લોકો જેવું જ અચરજ જન્માવે છે!!

    Like

  3. ફરીથી . આ લેખની વાચ્યતા સીધી વધે તે માટે
    ‘ગદ્યસુર’ પરથી નકલ ..
    ————————————
    ગુજરાતી સાહીત્યકોશ અનુસાર –

    [ ખંડ – 3 માંથી સંક્ષેપ ]

    લઘુકથા ટુંકી વાર્તા કે ટુચકો ( જોક) નથી . શબ્દલાઘવ એનું પ્રધાન તત્વ છે. પુનરાવર્તનકારી વર્ણન, અલંકાર વીગેરેને ને એમાં કોઈ અવકાશ નથી. તે માત્ર કથાવસ્તુને વફાદાર રહે છે અને જીવનના એક જ સંદર્ભને આલેખે છે. સંવેદન અને ચમત્કૃતી એનાં અતી આવશ્યક અંગો છે.

    ગુજરાતી સાહીત્યમાં એની શરુઆત 1967 થી થયેલી માનવામાં આવે છે.

    —————————————

    મારી માન્યતા અનુસાર –

    કવીતામાં જે સ્થાન હાઈકુ , તાન્કા કે મુક્તપંચીકાનું છે, તેવું જ સ્થાન ગદ્ય સાહીત્યમાં લઘુકથાનું છે. વેબ પર વધતા જતા સાહીત્ય વાંચન સાથે, થોડામાં ઘણું કહી જતી લઘુકથા વધારે ને વધારે પ્રસ્તુત બનતી જાય તેવી શક્યતા મને જણાય છે.

    Like

    • તમે ક.લાલ છે કે નરસિંહ મહેતા છે કે મોરારી બાપુ વિષે લખો તો અનેક ચમત્કૃતિઓ મળે,પણ એનાથી વાર્તાનૂ પોત બંધાતું નથી-તેથી આ “ચમત્કૃતી” સંજ્ઞ્નાનો પુનરવિચાર
      કરવો જરુરી છે. એ મારો મત છે સુરેશ્ભાઈ.

      Like

  4. મારી જેવા નવા નીશાળિયાએ આ ચર્ચામાં ડબક ડોયો કરવાનો ન હોય. પણ અભ્યાસપૂર્ણ લેખ અને પ્રતિભાવોથી શીખવાનું મળેછે. નીલમબહેનનો આભાર. “પાનેતર”નું આગોતરા બુકીંગ કરો છો ?

    Like

  5. વાંચે ગુજરાત
    ‘જ્ઞાન જ્યોત’ના ઉપક્રમે અમદાવાદમાં યોજાયેલ જ્ઞાનોત્સવમાં ગુજરાતના ઘર-ઘરમાં જ્ઞાનની પ્રતિષ્ઠાનો ચિરંજીવ સંદેશો પહોંચાડવા મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ‘વાંચે ગુજરાત’ નામના નવતર મહાઅભિયાનની જાહેરાત કરી છે. જેનો આંરભ ર્સ્વિણમ જયંતી વર્ષ ૨૦૧૦-૧૧ દરમિયાન સમગ્ર રાજ્યમાં થશે.
    ગુજરાતના લોકલાડીલા મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી કહે છે કે ,
    ગુજરાત સુવર્ણજયંતી અવસરે ૫૦ પુસ્તકો વસાવીને પ્રત્યેક પરિવાર ગ્રંથાલય ઊભું કરવાનો સંકલ્પ કરે અને વર્ષ દરમિયાન ૫૦ લાખ પરિવારો જ્ઞાનમાર્ગના વાંચક- યાત્રિક બને.
    આપ સૌ પણ આ અભિયાન આપના બ્લોગ ધ્વારા જોડાવા વિનંતી. આપ પણ આ સંકલ્પમાં, અભિયાન માં જોડવો.
    આપ પણ મારાં બ્લોગની મુલાકાત લેશો અને પ્રતિભાવ પણ જણાવશો તો મને આનંદ થશે ! આભાર મળતા રહીશું ! આવજો ! મારાં બ્લોગની લીંક http://rupen007.wordpress.com/

    Like

  6. Very useful information.

    On Gujarati web, whatever ‘ગદ્ય’ we find are mostly web-logs in different forms and formats rather than predefined literary forms. To me, these diversity and openness to explore beyond predefined forms are the strong aspects of our blogworld. Of course, it helps a great deal to know in detail about the conventional forms before embarking on new formats/experiments/styles that suit individual expressions.

    Like

  7. લઘુકથા વિશે આપનું વિશેષ અવલોકન માણ્યું.

    હવે ‘વાર્તા’, ‘નવલિકા’ અને ‘ટુંકી વાર્તા’ વિશે પણ ક્યારેક આપના વિચારો જણાવવા વિનંતી છે.

    હું વાર્તાઓ લખું છું અને મારા વાર્તાના બ્લોગ પર પ્રકાશિત કરતો આવ્યો છું.

    આજ સુધીમાં ૧૭ વાર્તાઓ બ્લોગને શોભાવી રહી છે. એક સમૃધ્ધ વાંચક વર્ગ પણ મેળવી શક્યો છું. છતાં ક્યાંક ખૂટે છે એવી ભાવના થયા રાખે છે. આપ જેવા ઘડાયેલ સાહિત્યરસિક લેખિકાના પ્રતિભાવ મળશે તો આભારી થઈશ.

    વળી હવે ‘બ્લોગ’ નું એક અનોખું માધ્યમ જ પ્રચલિત થઈ રહ્યું છે.
    એટલે બ્લોગાવૃત્તિ વિશે વિચારવું રહ્યું.

    આપના ‘પાનેતર’ને માટે હાર્દિક શુભેચ્છા. અમને એની રાહ છે.

    Like

  8. દી , અત્યાર સુધી લઘુકથા વિષે અલ્પજ્ઞાન હતું .. પરતું આપે જે માહિતી આપી એ વાચી ને ઘણું જાણવા મળ્યું .. થેન્ક્સ.. ”પાનેતર” માટે ખુબ ખુબ શુભેચ્છાઓ ..!

    Like

  9. કેનેડાના જાણીતા વાર્તા લેખક શ્રી. જય ગજ્જરે નીચે મુજબ અભિપ્રાય આપ્યો છે

    મારા સર્જનના અનુભવોને આધારે હું સ્પષ્ટ કહી શકું કે લાંબી નવલિકાઓને બદલે જીવનના એકાદ પાસાને સ્પર્શતી ટૂંકી વાર્તા કે લઘુ કથા સાચે જ હૃદયસ્પર્શી બની રહે છે. લઘુકથા એટલે સાહિત્યાકાશમાં ઝળહળતો તણખો. એનો અંત ચમત્કારિક હોવો જરૂરી નથી. વાચકના મન કે હૃદયને સ્પર્શી ચિત્તક્ષોભની અનુભૂતિ કરાવી દીર્ઘકાળની સંવેદના જગવે તે સાચી લઘુકથા. સાહિત્યકાર માનનીય શ્રી રતિલાલ બોરીસાગરને મતે ‘કુમાર’ના ઓકટોબર ૧૯૬૮ના અંકમાં પ્રગટ થયેલ મારી લઘુકથા ‘શરદ તારું ગુલાબ’ ઉત્તમ લઘુકથાનો નમૂનો હતી.
    જય ગજજર, મિસિસાગા, કેનેડા

    Like

  10. સાંપ્રત ગુજરાતી સાહિત્યમાં લઘુકથાનું સર્જન વિપુલ પ્રમાણમાં થઈ રહ્યું છે;

    પરંતુ લઘુકથાના સ્વરૂપની કસોટીમાંથી પાર ઊતરે એવી જૂજ રચનાઓ છે.

    ૧૯૬3થી ટૂંકી વાર્તાથી ભિન્ન સાહિત્યપ્રકાર તરીકે, લઘુકથા સ્વીકૃતિ પામી છે.

    લઘુકથા જીવનની કોઈક ક્ષણિક લાગણી કે સંવેદનાને કેન્દ્રમાં રાખી ચાલે છે.

    ગુજરાતી ભાષામાં લઘુકથાના આરંભ અને વિકાસમાં શ્રી મોહનલાલ પટેલનું મહત્ત્વનું

    યોગદાન રહેલું છે. વર્તમાન સમયમાં ગુજરાતી સાહિત્યમાં લઘુકથાનું જે સર્જન થઈ રહ્યું છે

    તેની એક પ્રતિનિધિરૂપ મુદ્રા આ સંગ્રહની લઘુકથાઓમાંથી ઊપસે એ હેતુ સંપાદકોએ દ્રષ્ટિ

    સમક્ષ રાખ્યો છે. વિવિધ વિષયોને આવરી લેતી કુલ છોંતેર લઘુકથાઓનો સંચય અહીં થયો

    છે.

    Like

  11. નિલમબહેન, લઘુકથા અંગેની વિશદ જાણકારી આપના બ્લોગ પરથી મળી રહી, જે હું શોધ્તી હતી તે મળી ગઈ. આભાર..ઉષા

    Like

  12. પિંગબેક: Where To Buy Zithromax - Reliable Online DrugStore » Blog Archive » લઘુકથા – સાહિત્યનું સંવેદનશીલ સ્વરૂપ

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.