ફૈબા અને દાદીમા વિના..

આજે મને ઘરમાં ગમતું નથી. કેમકે મારા ફૈબા અને દાદીમા બંને બહારગામ ગયા છે. મુંબઇ ગયા છે. મુંબઇ બહું મોટું છે અને ફૈબા ત્યાંથી મારા માટે કંઇક સરસ લાવવાના છે એવું કહેતા હતા. મારે પણ ફૈબા સાથે જવું હતું. પરંતુ મને ફૈબા ન લઇ ગયા.

‘ જૂઇ, અમારે કામ છે એટલે જઇએ છીએ..અત્યારે તારાથી ત્યાં ન અવાય.તારે સ્કૂલમાં ભણવાનું હોય ને ? ‘

મને એવું બધું કહીને ફૈબા ગયા. સાથે દાદીમા પણ ગયા છે. કંઇક વીઝા કે એવું કશુંક લેવા ગયા છે. અહીં નહીં મળતા હોય એવા વીઝા ? વીઝા વળી કેવા હશે ? ફૈબાને ને દાદીમાને શું કામ લેવા હશે ? મમ્મીને, મારે કે પપાને, જયને કોઇને ન લેવાના હોય ? ફૈબા આવશે એટલે હું તેમના વીઝા જોઇશ. ને મને ગમશે તો ફૈબા ને કહીશ મને આપવાનું.

ઉમંગી ફૈબા મને કોઇ વસ્તુની જલદી ના નથી પાડતા. એ તો એમના વીઝા મને આપી જ દેશે..ને જયને જોતા હશે તો દાદીમા તેને આપશે. દાદીમા મને નથી આપવાના પણ જયને તો આપી દેશે. એની મને ખબર છે. જતા જતા ફૈબાએ કાકા સાથે ઘણી વાતો કરી હતી. ફૈબા વિના મને જરા યે ન ગમે.પણ મને ગમે કે ન ગમે એનાથી મોટાઓને શો ફરક પડે છે ? જોકે ફૈબા તો મને ગમે એ જ કરતા હોય છે. પણ કયારેક અમને ન ગમે એવું પણ મોટાઓને કરવું પડતું હશે. એમ મને ફૈબાની વાત પરથી કયારેક લાગે છે. ફૈબાને હું બહું ગમું છું એની પણ મને ખબર છે. ફૈબા હમેશા મારા વખાણ કરતા હોય છે.

આજે ઘરમાં ફકત હું , જયભાઇ અને મમ્મી જ હતા. પપ્પા હમેશની જેમ કયાંક બહારગામ ગયા હતા. આજે મેં એક નવી વાત જોઇ. મમ્મીએ આજે રોજની જેમ સાડી નહોતી પહેરી. મમ્મીએ આજે ફૈબાની જેમ પંજાબી ડ્રેસ પહેર્યો હતો. વાહ..મમ્મી એમાં બહું સરસ લાગતી હતી. મેં તો મમ્મીને પહેલીવાર આવી રીતે જોઇ. તે તો કયારેય આવું કશું પહેરતી નથી. આજે જ કેમ પહેર્યું હશે ? આજે મમ્મી સવારમાં નિરાંતે કોઇની સાથે ફોનમાં વાતો કરતી હતી.

‘ સ્વરા, આજે તો મેં તેં આપેલો પેલો ડ્રેસ પહેર્યો છે. ત્યાં આવી હતી ત્યારે પહેર્યો હતો. તે પછી છેક આજે પહેર્યો.

હા. તે બંને વીઝા લેવા ગયા છે.

‘ ના..રે રોજ મારી એવી હિમત ચાલે નહીં. એના કરતા જેમ છે તેમ ચાલવા દેવું. ડ્રેસ કે સાડી બહું મોટૉ ફરક કયાં પડી જાય છે ? આ તો આજે જરાક મન થઇ ગયું.

મને ખબર પડી કે મમ્મી સ્વરામાસી સાથે વાત કરે છે. મમ્મી ઘણીવાર વાત કરતી રહી. રોજ તો મમ્મી મોટે ભાગે રસોડામાં જ વધારે હોય છે. આજે મમ્મીને બહું કામ નહોતું એવું મને લાગ્યું. આજે મમ્મી માસી સાથે વાત કરતા કરતા મોટેથી હસતી હતી.

“ હા..આજે પૂરી આઝાદી હોં..” એવું કશુંક બોલતી બોલતી મમ્મી હસતી હતી એ મને પણ બહું સારું લાગ્યું.

પછી મમ્મીએ મને પણ ફોન આપ્યો. લે જૂઇ, સ્વરા માસી સાથે વાત કર.

મને મજાઆવી ગઇ. મેં પણ માસી સાથે વાત કરી. ત્યાં જય પણ દોડી આવ્યો તેણે હમેશની જેમ મારા હાથમાંથી ફોન ઝૂંટવી લીધો. ને પોતે માસી સાથે વાત કરવા લાગ્યો. પણ એ તો ખાલી મમ્મી કહે તેમ બોલતો રહ્યો.

આજે જમવામાં રોટલી ને શાક કે એવું કશું નહોતું. મમ્મીએ સેંડવીચ બનાવી હતી. મને ને જયને સેંડવીચ બહું ભાવે છે. અમને બંનેને મજા આવી ગઇ. આજે રવિવાર હતો. અમારે સ્કૂલે પણ નહોતું જવાનું.

સાંજે મમ્મી અમને બંનેને ગાર્ડનમાં લઇ ગઇ. આજે ગાર્ડનમાં મમ્મીની બહેનપણી પણ આવી હતી.મમ્મીને વળી બહેનપણી છે એની મને તો ખબર જ નહોતી. મેં ફૈબાની કે મારી બહેનપણીને જોયા હતા. દાદીમાને મળવા પણ કયારેક કોઇ આવતું.. એ તેની બહેનપણી જ હશે. પણ મમ્મીને મળવા તો કોઇને આવતા મેં જોયા નથી. આજે મમ્મી મને સાવ જુદી જ લાગી. કેમ ? શા માટે ? એવી ખબર ન પડી.

હું ને જય હીંચકા ખાતા હતા. મમ્મીએ આજે અમને બંનેને ફુગ્ગા લઇ આપ્યા. અમારી સાથે તે પણ આજે ફુગ્ગાથી રમતી હતી. આજે તો અમે બધા ખૂબ હસ્યા. પછી આજે તો મમ્મીએ આઇસ્ક્રીમ પણ ખવડાવ્યો. વાહ..આવી મમ્મી રોજ હોય તો કેવી મજા આવે.

પણ રોજ મમ્મી આવી કેમ નથી હોતી ? મારા પ્રશ્નનો જવાબ મને કોણ આપે ?

રીંગા રીંગા રોઝીસ

આજે સ્કૂલમાં અમે કેટલી બધી પોએમ્સ ગાઇ. ટીચર કહે,

‘ જૂઇ સૌથી સરસ ગાય છે. ને એક પણ ભૂલ નથી પડી.

જોની જોની..યસ પપ્પા..

પછી બા બા બ્લેક શીપ
વન ટુ..બકલ માઇ શૂ..

હમ્ટી ડમ્ટી ..

મને હવે ઘણી બધી પોએમસ આવડે છે. ગાવાની મજા તો આવી..પણ મને એ બધાના અર્થની ખબર નથી પડતી. ઘરમાં ફૈબા , મમ્મી કે દાદીમા ગાય છે એમાં વધારે મજા આવે છે. પણ એવું બધું કંઇ સ્કૂલમાં ન ગવાય. ત્યાં તો ટીચર કહે એ જ ગાવાનું.. અને એટલી વાર જ ગાવાનું..આપણને મન પડે કે આપણને ગમે એવું કંઇ ત્યાં નહીં કરવાનું. આવી સ્કૂલ કેમ ગમે ? આપણને ગમે એવી સ્કૂલ નહીં હોતી હોય ? બધું ટીચર કહે એમ જ કરવાનું.. ઘેર મોટાઓ કહે એમ અને સ્કૂલમાં ટીચર કહે એમ કરવાનું..

તો પછી અમને ગમે એમ કયારે કરવાનું ? કોણે કરવાનું ? મને કંઇ સમજાતું નથી. બહું પૂછું કોઇને તો કહેશે

‘ બાપ રે જૂઇથી તો તોબા… પ્રશ્નોમાંથી ઉંચી જ ન આવે. એને જાતજાતનું પૂછવા જોઇએ. એના મનમાં ન જાણે કેવા કેવા પ્રશ્નો આવે છે. આપણને શું જવાબ આપવો એ યે ન સમજાય.’

લો..મોટાઓને ન સમજાય એવું વળી હું શું પૂછતી હોઉં છું ? મને ખબર ન પડતી હોય એ મોટાઓને ન પૂછું તો કોને પૂછવું ? જોકે ફૈબા તો હું ગમે તે પૂછું તો યે જવાબ આપે જ. એ કયારેય એવું નથી કહેતા અને એટલે જ મને એ સૌથી વધારે ગમે છે. પણ ફૈબા કંઇ આખો દિવસ ઘરમાં ન હોય.

આજે સ્કૂલમાં પાર્થ અને માનસી બંને ઝગડયા. બંને એકબીજાને મારતા હતા. ટીચરે બંનેને છૂટા પાડયા. ને પૂછયું કે પહેલા મારવાની શરૂઆત કોણે કરી હતી ? પાર્થ કહે માનસીએ અને માનસી કહે પાર્થે..

પછી ટીચરે બીજા બધાને પૂછ્યું.તો બધાએ જુદું જૂદું કહ્યું..કોઇએ પાર્થનું નામ લીધું તો કોઇએ માનસીનું. હું તો ચૂપચાપ ઉભી હતી. ટીચરે મને બોલાવીને પૂછ્યું,

’જૂઇ, તું કહે સૌથી પહેલા કોણે માર્યું હતું ? પાર્થે કે માનસીએ ? હવે મને તો ખબર જ નહોતી કે કોણે માર્યું હતું કે કયારે માર્યું હતું ? હું શું કહું ? હું મૌન ઉભી રહી. ફૈબાએ કહ્યું હતું કે સાચી વાતની ખબર ન હોય ત્યારે ચૂપ રહેવાનું. એટલે હું ચૂપ રહી.

તો ટીચર મને ખીજાયા. જોકે અંગ્રેજીમાં બોલતા હતા જેનો અર્થ મને ન સમજાયો. પણ મને ગુસ્સો કરીને ખીજાયા હતા એટલી સમજ મને પડી ગઇ હતી. મારો શું વાંક હતો ? મેં પાર્થ કે માનસી કોઇને નહોતું માર્યું. પણ ટીચર સમજે તો ને ? આ મોટા લોકોને બહું ખબર પડતી હોય એવું મને તો નથી લાગતું. ટીચર માનસી અને પાર્થને ખીજાવા ગયા કે હવે બંનેને જુદા બેસાડી દેશે. પણ ત્યાં માનસી અને પાર્થ તો બંને સાથે બેસીને રમતા હતા. અને એકબીજાને પોતાની કલર પેન્સિલ બતાવતા હતા. માનસીએ પાર્થને પોતાના કલર આપ્યા હત આને બંને મોટેથી હસતા હતા. અમે બધા પણ તેમની સાથે હસવા લાગ્યા..ટીચર તો સાવ બાઘાની જેમ અમને બધાને જોતા ઉભા રહી ગયા. અને શું બોલવું તે કદાચ તેમને સમજ નહીં પડી હોય તેથી મોટેથી કહે

ચાલો, બધા સાથે રીંગા રીંગા રોઝીસ ગાવ..

ટીચર ભૂલી ગયા કે એ પોએમ તો હમણાં થોડી વાર પહેલાં જ અમે બધાએ ગાઇ લીધી હતી. તો યે અમે બધા તો મોટેથી ગાવા માંડયા.. રીંગા રીંગા રોઝીસ.. અને અચાનક અમને બધાને ન જાણે શું સૂઝયું કે અમે બધા એકી સાથે ઉભા થઇને ..બધાનો હાથ પકડીને ગોળ ગોળ ફરવા લાગ્યા અને ગાતા રહ્યા. ટીચર બિચારા એકલા ઉભા ઉભા બૂમો પાડતા હતા.. પરંતુ આજે તેનું કોઇ સાંભળતું નહોતું. કયારેક તો અમે અમને ગમે એમ કરી જ શકીએ ને ? દરેક વખતે કંઇ મોટાઓ કહે એમ જ કરતા રહેવાનું ? નાના છીએ તો શું થયું ?

મોટા થઇએ પછી તો રોજ અમને ગમે એમ કરી શકીશુંને ?

મોટાઓ કરે એમ ન કરાય ?

હમણાં એવું બહું થાય છે કે હું ઘરમાં જે સાંભળું ..એ બધું બોલવું મને ગમે છે.

મમ્મી, દાદીમા કે જે કોઇ આવે તે બધા મને પોપટ કહે છે. પણ હું કંઇ પેરેટ નથી. પોપટ નહીં પેરેટ બોલવાનું..એમ અમને સ્કૂલમાં કહ્યું છે. પણ અમારા ફળિયામં એક મોટું બધું ઝાડ છે. એની ઉપર ઘણીવાર પેરેટ આવે છે. ગ્રીન ગ્રીન કલરનો..અને દાદીમા રોજ મને ને જયને બતાવતા અને કહેતા કે જો.. કેવો મજાનો પોપટ આવ્યો.. સીતારામ બોલો..

હવે હું કંઇ પોપટ કે પેરેટ કંઇ નથી.. હું તો જૂઇ છું.. પણ આ મોટા લોકો મને જે મન પડે તે કહેતા રહે છે. આજે દાદીમાએ મને દ્રાક્ષ આપી ને કહ્યું કે જા..પહેલા જયને આપી આવ. પછી તને પણ આપું. મને દ્રાક્ષ બહું ભાવે..એટલે હું પહેલા એમાંથી ખાવા માંડી. દાદીમા કહે..

’ જો લુચ્ચી, ભાઇના ભાગમાંથી ખાઇ જાય છે. ‘

મારે પહેલા જયને આપવાનું ને પછી મારે ખાવાનું ? દાદીમા રોજ આવું જ કહે છે કે કરે છે.. હવે તો હું કેવડી મૉટી થઇ ગઇ છું..છ મહિના પછી મને ચાર વરસ થશે એમ ફૈબા કહેતા હોય છે. પણ હું તો નાની હતી ત્યારે યે દાદીમા એવું જ કહેતા અને કરતા..એની મને બરાબર ખબર છે. એનું શું કારણ હશે ?

આજે સાંજે દાદીમા દ્રાક્ષ ખાતા હતા.. ને ત્યાં મમ્મી આવી એટલે એમાંથી પછી મમ્મીને આપી. મેં તે જોયું..મને સવારે દાદીમાએ કહેલા શબ્દો યાદ આવી ગયા..એટલે મેં તુરત દાદીમાને કહ્યું..

‘ જો લુચ્ચી.. મમ્મીના ભાગમાંથી ખાઇ જાય છે. ‘

અને હું તો મોટેથી હસવા લાગી અને તાળી પાડવા લાગી.ને લુચ્ચી લુચ્ચી બોલતી રહી.

પણ ત્યાં તો..દાદીમાનો મિજાજ છટકયો. અને જોશથી ફરી એકવાર થપ્પડ લગાવી. એક નહીં બે ચાર ઠોકી દીધી. ને દ્રાક્ષના વાટકાનો ઘા કરી દીધો. ને કેટલું બધું બોલવા લાગ્યા..મોટે મોટેથી..

મમ્મીને પણ ખીજાવા લાગ્યા.. ‘

’ હું લુચ્ચી છું એમ ? તારા ભાગનું ખાઇ જાઉં છું એમ ? છોકરીને આવું તેં જ શીખડાવ્યું હશે.. એ સિવાય આવડી છોકરી આવું બોલે જ કેવી રીતે ? તેં જ કંઇક કહ્યું હશે..

હું તો એક ખૂણામાં જઇને મોટેથી રડતી હતી. દાદીમાએ મને આજે પણ કેમ મારી ? અને એ ઓછું હોય તેમ મમ્મીએ પણ આજે તો મને એક લગાવી દીધી.

હા..અમને તો જેને મન થાય એ મારી જ શકે ને ? મોટા લોકોએ બધાને મરાય..નાના હોય એણે ડાહ્યા થવાનું..તોફાન નહીં કરવાના..કોઇને મારવાનું નહીં .. ડાહ્યા ખાલી નાનાએ જ થવાનું ? મારો શું વાંક હતો એની જ મને તો સમજ ન પડી. મેં તો આજે કંઇ તોફાન પણ નહોતા કર્યા. ખાલી દાદીમાને લુચ્ચી એમ કહ્યું હતું. એ તો દાદીમાએ જ સવારે મને કહ્યું હતું. હું કંઇ ગુસ્સે થઇ હતી ? લુચ્ચી ખાલી નાનાને જ કહેવાતું હશે ? લુચ્ચી એટલે શું થતું હશે ? બેડ વર્ડ હશે ? પણ બેડ વર્ડ હોય તો દાદીમા મને થોડું કહે ? મેં તો દાદીમા જે બોલ્યા હતા એ જ કહ્યું હતું. એમાં મમ્મી અને દાદીમા બંને એ મને કેમ મારી ?

આજે તો ઘરમાં ફૈબા પણ નહોતા કે મને બચાવે..કે મને મનાવે.

હું એક ખૂણામાં બેસીને રડતી રહી. ત્યાં પપ્પા આવ્યા. મને રડતી જોઇને તેમણે દાદીમાને પૂછયું કે,

‘ જૂઇને શું થયું ? કેમ આમ બેઠી બેઠી રડે છે. ? ‘

’ મને શું ખબર ? પૂછ તારી બૈરીને.. છોકરીને કેવી બગાડે છે..! આજે મને લુચ્ચી કહી..કાલે બીજાને કહેશે.. આવા સંસ્કાર હોય આવડી છોકરીના ? ‘

દાદીમા તો રડતા ગયા અને ઘણું બધું બોલતા ગયા. હું રડતી હતી એટલે મને બધું સંભળાયું નહીં. જોકે સંભળાયું હોત તો પણ સમજાવાનું કયાં હતું ? પપ્પાએ મમ્મી સામે ગુસ્સાથી જોયું.પણ કંઇ બોલ્યા નહીં. સીધા મારી પાસે આવ્યા. મારો હાથ પકડી મને ઉભી કરી ને દાદીમા પાસે લઇ ગયા.

‘ જૂઇ, દાદીમાને સોરી કહો..ને પગે લાગો.. દાદીમાને લુચ્ચી કહેવાય ? એવું બોલીશ કદી ? ‘

મેં પપ્પા સામે જોયું. પપાએ ફરીથી હવે તો મોટા અવાજે કહ્યું,

’ જૂઇ, સંભળાતું નથી ? રડવાનું બંધ અને ચાલ, દાદીમાને જે જે કરો અને સોરી કહો.

મેં રડતા રડતા મમ્મી સામે જોયું.પણ મમ્મી તો નીચું માથું કરીને બેસી રહી હતી.
મેં નીચા નમીને દાદીમાને જે જે કર્યા.અને રડતા રડતા સોરી બોલીને ત્યાંથી ભાગી ગઇ.

મેં સોરી તો કહી દીધું.પણ મારો વાંક શું હતો એની તો મને ખબર જ ન પડી. ભવિશ્યમાં પણ મારે આમ રડતા રડતા સોરી જ કહેવાનું આવશે કે શું ?