“ આનંદની એક લહેરખી આવી છે,

જાણે રંગભરી કોઇ ચબરખી આવી છે. “

હમણાં તો ઘરમાં જાણે રોજ તહેવાર….ભાઇલાને જોવા આવવાવાળાથી ઘર ઉભરાતું રહે છે. બધા તેને માટે કશુંક લાવે છે. આશીર્વાદ આપે છે. દાદીમાનો હરખ તો જોવા જેવો છે. આમાં મારા ભાવ કેમ પૂછાય ? કોણ પૂછે ? આજે કુંજકાકાનો પણ અમેરિકાથી ફોન આવ્યો હતો. તે થોડા દિવસમાં અહીં આવવાનાં છે…એવું ઘરમાં બધાની વાતો પરથી મને સમજાયું. હું તો રાજી રાજી..પહેલીવાર મારા કાકાને જોઇશ.

મોટા ફૈબા આમ તો જવાના હતા. પરંતુ કાકા આવવાના છે જાણી રોકાઇ ગયા છે. ઉમંગી ફૈબા પણ હરખાઇ ઉઠયા છે. મમ્મી તો આખો વખત જયભાઇ પાછળ…હું તેની આગળ, પાછળ ઘૂમતી રહું છું. મમ્મી મને તેની પાસે બોલાવે છે. હું મારા નાનકા ભાઇ સામે આશ્ર્વર્યથી જોઇ રહું છું. આજે દાદીમા અને મોટા ફૈબા દાદાજીના રૂમમાં છે. તેથી મને દૂર ખસેડવાવાળું કોઇ નથી. હું નિરાંતે મારા ભાઇ સામે નીરખી રહું છું. ભાઇલો મારી સામે જોઇ હસે છે. હું તો રાજી રાજી….તેને અડકવા જાઉં છું.

’ બેટા, ધીમે ધીમે..ભાઇને લાગી જશે. ‘

મમ્મી કહેતી રહે છે. હું તો તેના હાથ, ટચુકડા પગ સામે જોઇ રહું છું. બાપ રે ! હું તો કેટલી મોટી…! સવા વરસની..અને ભાઇલો…સાત દિવસનો…વાહ…જૂઇબેન તમે તો મોટા થઇ ગયા..હું મારી જાતને જ કહું છું. મારા હાથમાં રહેલ બિસ્કીટ મેં હોંશથી મારા ભાઇલાને ખાવા આપ્યું. તેના મોઢામાં ખવડાવાવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગી. કંઇ એકલા એકલા થોડું ખવાય ? પરંતુ ભાઇલો મોઢું શેનું ખોલે ? હું મારી રીતે તેને વિનવતી રહી..ખાવા માટે. પરંતુ ત્યાં તો મમ્મીનું ધ્યાન પડયું અને મમ્મીએ મારા હાથમાંથી જલદી બિસ્કીટ લઇ લીધું.

’ બેટા, ભાઇ નાનો છે. તેને દાંત નથી..તે ખાઇ ન શકે. ‘

મને પૂરું તો સમજાયું નહીં..પરંતુ ભાઇને બિસ્કીટ આપવાનું નથી..એટલું જરૂર સમજાયું. મને મમ્મીના ખોળામાં ચડી જવાનું તેને વહાલ કરવાનું મન થઇ આવ્યું. પણ હવે મમ્મીના ખોળામાં તો ભાઇ છે. મારા માટે જગ્યા જ કયાં છે ? મને એકાદ ક્ષણ તો થયું કે મમ્મી ભાઇ શા માટે લાવી ? ન લાવી હોત તો ન ચાલત ? ભાઇ આવીને મારી પાસેથી મમ્મીને ઝૂંટવી લે એ કેમ ચાલે ? હું મારા મનની વાત કોને કરું ? કોને પૂછું ? મને તો હજુ પૂરું બોલતા પણ કયાં આવડે છે ? એકાદ બે શબ્દ કયારેક બોલાઇ જવાય છે જે કયારેક કોઇને સમજાય છે. કયારેક નથી સમજાતાં. રડું છું તો હવે તો દાદીમા અચૂક બોલે,

’ હવે મૂંગી રહે ને મારી બઇ…આ છોકરો જાગી જશે. બિચારાને શાંતિથી સૂવા યે નથી દેતી.’
જા બહાર રમ.’

મને કયારેક ખરાબ લાગે છે. પણ હવે તો આદત પડી ગઇ છે.દાદીમાનું આવું બધું સાંભળવાની.

હું એકલી એકલી ઘરમાં આંટા મારતી રહું છું. મને નવી નવી વસ્તુઓ જોવાનું જાણવાનું બહું મન થાય છે. પણ જોવા જતા કયારેક મારાથી કંઇક તૂટી જાય છે કે કયારેક કશું આડું અવળું થઇ જાય છે. તેથી ઘરમાં બધા મને તોફાની કહે છે. જૂઇ દિવસે દિવસે તોફાની થતી જાય છે. એમ બધા કહેતા રહે છે. મને તો મારા તોફાન સમજાતા નથી. બધું જોવું એ કંઇ તોફાન કહેવાય ? મોટાઓને નવી નવી વસ્તુઓ જોવા, જાણવાનું મન નહીં થતું હોય ? કોણ આપે જવાબ મને ?

આજે હું મોટા ફૈબાના ચપ્પલ પહેરી ચાલતી હતી. મને મોટા ચપ્પલ પહેરી ચાલવું બહું ગમતું હતું. કેવા જાતે જ પહેરાઇ જાય છે. મારા પોતાના તો સાવ નાનકડા…જાતે પહેરાતા પણ નથી..કોઇએ પહેરાવવા પડે. હું હસતી હસતી ચાલતી હતી..ત્યાં ટીપોય સાથે અથડાઇ પડી. પગમાં મોટા ચપ્પલ હતા તેથી ગબડી પડી. થોડું લાગ્યું. મારો ભેંકડો સાંભળી મોટા ફૈબા દોડી આવ્યા.

’ આવડા ચપ્પલ પહેરે, પછી પડે નહીં તો બીજું શું થાય ? અમારે કેટલી વસ્તુઓ ઉંચી મૂકવી ? કંઇ જોયું નથી કે બહેનબા પહોંચ્યા નથી ? પછી લાગે એટલે કરો સેવા..આપણે જાણે આખો વખત નવરા જ છીએ ?’

ફૈબા તો ન જાણે કેટલું યે બોલતા હતા. મને લાગ્યું એનું કંઇ નહીં ? જરાક મારી મરજી મુજબ કરવા જાઉં ત્યાં તો..?

મોટાઓને પોતાને જે ગમતું હોય તે કરી શકે..અમે કરીએ તો તોફાની કહેવાઇએ ? ફૈબાએ મને ઉંચકીને એક ઉંચી ખુરશી પર બેસાડી દીધી. જયાંથી હું મારી જાતે નીચે ઉતરી શકું તેમ નહોતી. મારા તોફાનની આ કોઇ સજા હતી કે શું ? મને આ જરાયે ગમતું નથી. પણ હું શું કરું ? મારુ કંઇ ચાલે તેમ નથી. મારે નીચે ઉતરવું છે. હું ઉંચીનીચી થાઉં છું. પરંતુ એમ કરવા જતાં એકવાર અહીંથી પડી ગઇ હતી એ મને બરાબર યાદ છે ? તેથી હવે ચૂપચાપ બેસી રહું છું. ઉમંગીફૈબા જોઇ જાય તો મને તુરત નીચે ઉતારે. પણ ફૈબા કયાં ? હું તો અકળાઇ ગઇ…હવે ?

ત્યાં ઉમંગી ફૈબા જયભાઇને લઇને દાદાજી પાસે આશીર્વાદ અપાવવા જાય છે. તેમને જોઇ મેં ચીસ પાડી. મને જોઇ ફૈબા ચમકયા.

‘ અરે, આ જૂઇને અહીં કોણે ચડાવી દીધી ? બિચારી પડી જશે તો ? ‘

તેમણે દોડીને મને નીચે ઉતારી. હું તો તેમને વળગી પડી. ફૈબા મારો હાથ પકડીને અને ભાઇને ઉંચકીને દાદાજી પાસે ચાલ્યા.

હમણાં દાદાજીની તબિયત વધારે ખરાબ છે એમ સૌ કહે છે. ઘરમાં ડોકટર આવતા રહે છે. દાદીમા એમાં વ્યસ્ત બની ગયા છે. ભાઇના આવવાથી હસતું રમતું બની ગયેલ ઘરનું વાતાવરણ હમણાં થોડું ગંભીર બની ગયું હોય તેવું મને લાગે છે.

શા માટે ? પ્રશ્નો..પ્રશ્નો.. અનુત્તર પ્રશ્નો…

( જનસત્તા.લોકસત્તામાં દર રવિવારે પ્રકાશિત થતી શ્રેણી )

સાવ નવતર કોઇ વાત છે,
શું આ શમણાંની કોઇ જાત છે ?

પુત્રના લગ્ન પહેલાં કયારેય કોઇ દીકરો ખરાબ નથી હોતો. મા બાપ અને સંતાન
વચ્ચે સ્નેહનો સેતુ રચાયેલ હોય જ છે. પરંતુ પુત્રના લગ્ન થાય અને વહુ આવે એટલે સમીકરણો બદલાવા લાગે છે. અને સંબંધના અતૂટ મનાતા સેતુમાં ગાબડાં પડવા લાગે છે. નાની નાની તિરાડો પડતી જાય છે જે ધીમે ધીમે વિસ્તરતી જાય છે. પરંતુ કોઇ દીકરો આવું પણ..કશુંક અલગ રીતે વિચારી શકે છે એ વાત હમણાં જ એક કુટુંબમાં જોવા મળી… અને વાત બહું સ્પર્શી ગઇ. વાત કંઇક આવી હતી…
સુમનબેન અને વિશાલ પતિ,પત્ની અને એક માત્ર પુત્ર અંકિત..ત્રણેનો જાણે એક મંગલ ત્રિકોણ રચાયો હતો. વિશાલ એક કલાર્ક હતો. સામાન્ય પગારમાંથી બચત કરીને, થોડી લોન લઇને નાનકડું પણ પોતાનું ઘર લીધું હતું. આમ તો એક રૂમ, રસોડાનું જ એ ઘર હતું. પણ એક એક તણખલું વીણી વીણીને રચાયેલ એ માળો પોતીકો હતો એની ખુશી બંનેના હૈયામાં હતી.
દિવસોને પાંખો ફૂટી રહી હતી. પુત્ર અંકિત બંનેના જીવનમાં ઉલ્લાસ ભરી રહેતો. એક નાનકડું કુટુંબ કિલ્લોલ કરી રહેતું. કોઇ ફરિયાદ સિવાય…અંકિતને ખૂબ ખૂબ ભણાવવો જેથી તે પ્રગતિ કરી શકે..દરેક માતા પિતાની માફક આ સ્વપ્ન તેમના અંતરમાં પણ સ્વાભાવિક રીતે જ હતું. અને સદનસીબે અંકિત પણ ભણવામાં હોંશિયાર હતો. સુમનબેન પુત્રને જાતે જ ભણાવતા. અને સતત પુત્રની સાથે જ રહેતા. ઘરનું બધું કામ જાતે જ કરતા હતા. અસહ્ય મોંઘવારી, કયારેક બીમારી, અને બીજી નાની મોટી તકલીફો તો જીવનમાં આવતી જ રહેતી પરંતુ પુત્રને કોઇ વાતે ઓછું ન આવે તેની કાળજી બંને પતિ, પત્ની રાખતા.પોતાની જરૂરિયાતોમાં કાપ મૂકીને પણ પુત્રની સગવડ સાચવી લેતા.
વરસો વીતતા ગયા. તેમની મહેનત રંગ લાવી. અંકિત સી.એ. પાસ થયો અને પતિ, પત્નીનું વરસોનું સપનું ફળ્યું. બંનેની ખુશીનો પાર નહોતો. અહીં નાના ગામમાં અંકિતને કોઇ સારી તક મળે તેમ નહોતી. સુમનબેન અને વિશાલભાઇ પણ આ વાસ્તવિકતા સમજતા હતા.
અંકિતને શહેરમાં નોકરી મળી ગઇ. વિશાલભાઇ અને સુમનબહેનને હતું. હવે કોઇ અભાવ સહન નહીં કરવો પડે. અંકિતની નોકરી પણ સારી હતી. પુત્રને ઘરની પરિસ્થિતિની જાણ હતી જ. જિંદગી આખી અનેક સગવડોથી વંચિત રહીને પણ પુત્રને સારું ભણાવ્યો હતો. હવે તેનું ફળ જરૂર મળશે જ.
છ મહિના એમ જ પસાર થઇ ગયા. અંકિત નિયમિત રીતે ઘેર ફોન કરતો રહેતો.ઉંડે ઉંડે સુમનબહેનના મનમાં હતું કે પહેલો પગાર આવતા જ પુત્ર ઘેર પૈસા જરૂર મોકલશે. પણ એવું કશું થયું નહીં. અને પુત્ર પાસે પણ હાથ લાંબો કરી માગે એવો તેમનો સ્વભાવ નહોતો. આટલા વરસો ચાલ્યું જ છે ને ? તો હવે પણ ચાલશે.
પતિ, પત્ની બંને એ એમ મન મનાવી લીધું હતું. અને કયારેય પુત્રને પરોક્ષ રીતે પણ ઇશારો નહોતો કર્યો. બસ હવે દીકરાને પરણાવી દે એટલે પોતાની ફરજ પૂરી. બે ચાર વાર દીકરાને કાને વાત નાખી જોઇ હતી. પરંતુ દીકરાએ ચોખ્ખી મનાઇ કરી હતી. હજુ બે ચાર વરસ સુધી હું લગ્ન અંગે વિચારવા નથી માગતો.
આજે સવારથી સુમનબેન રસોઇની ધમાલમાં પડયાં હતાં. આજે છ મહિના બાદ અંકિતને એક અઠવાડિયાની રજા મળતા તે ઘેર આવવાનો હતો. તેથી અંજનાબેન પુત્રને ભાવતી રસોઇ બનાવવામાં વ્યસ્ત હતા.
છ મહિને આવેલ દીકરાને જોઇ પતિ, પત્ની બંનેની આંખો હરખથી છલકાઇ ઉઠી.
પુત્ર સાથે તેની નોકરીની અને બીજી અનેક વાતો થતી રહી. છોકરી જોવા માટે પણ અંકિતને ખૂબ આગ્રહ કર્યો.પણ અંકિત એક નો બે ન થયો.
પાછા જતાં પહેલાં અંકિત ઘર માટે કામવાળીની વ્યવસ્થા કરતો ગયો,’
મમ્મી, ઘણાં વરસો તેં જાતે કામ કર્યું. હવે આરામ કર. ઘરમાં મોટું ટી.વી. લઇ આવ્યો.જેનો વિશાલભાઇને ખૂબ શોખ હતો. બીજી પણ ઘણી સગવડો કરીને જ અંકિત ગયો. મમ્મી માટે ચાર પાંચ સરસ સાડીઓ અને પપ્પા માટે પણ કપડાં લેતો જ આવ્યો હતો.
’પપ્પા, હવે શાંતિથી રહો. રીટાયર થવાને હજુ પાંચ વરસની વાર છે ને ? થાય એટલું કામ કરો. ન થાય તો પણ વાંધો નહીં.
ના બેટા, સાવ ઘરમાં બેસી રહેવું તો ન જ ગમે.
અઠવાડિયું તો જાણે આઠ કલાકનું બની ગયું હતું. અંકિત પાછો ગયો અને ફરી પતિ, પત્ની એકલા પડયાં.
અંકિત કયારેય પૈસા મોકલતો નહીં. સુમનબેનને કયારેક થતું બસ..એકવાર થોડું લઇ આવ્યો એટલે જાણે બધું પૂરું….
અંકિતનો પગાર ખૂબ સારો હતો. એની પોતાને જાણ હતી જ ને ?
ઠીક છે..જેટલું કર્યું એટલું ઘણું…
એક વરસ આમ જ પૂરું થઇ ગયું. આ વખતે અંકિતે તેમને શહેરમાં બોલાવ્યા.

’મમ્મી, મેં અહીં એક ઘર લીધું છે. આજે જ બધું ફાઇનલ કર્યું. તમે તુરત આવી જાવ.’
પતિ,પત્ની બંનેને ઓછું આવી ગયું. પુત્રએ ઘર લઇ લીધું અને પોતાને કહ્યું પણ નહીં. ખેર! હવે પુત્ર મોટૉ થઇ ગયો છે.તેને જે કરવું હોય તે કરે.
બંને શહેરમાં ગયા. સાંજે અંકિત તેમને ઘર જોવા લઇ ગયો.ઘર ઉપર મોટા અક્ષરે “સુમન” નામની તકતી ઝળહળતી હતી.
‘ મમ્મી, મારા તરફથી તમને આ ગીફટ….

સુમનબેન સજળ આંખે તકતી સામે તાકી રહ્યાં.

સામે બે બેડરૂમનું સરસ મજાનું ટેનામેન્ટ હતું. અને સુમનબેનના હાથમાં તેમના નામનો મકાનનો દસ્તાવેજ હતો.

’ મમ્મી, હજુ બીજા બે વરસ મારે લગ્ન નથી કરવા. બે વરસમાં તમારે માટે જીવનભરની સગવડ કરી લઉં..તમને બંનેને થોડાં ફેરવી લઉં. પછી જ મારા લગ્નની વાત. લગ્ન પછી કદાચ કોઇ કારણસર હું તમારું ન કરી શકયો તો પણ જીવનમાં તમે કયારેય હેરાન ન થાવ કે ઓશિયાળા ન બની રહો,..એટલી સગવડ કર્યા બાદ જ હું મારા કુટુંબનો વિચાર કરીશ. જેથી ભવિષ્યમાં મને કયારેય કોઇ અફસોસ ન રહે.

‘ બેટા, એવું શું કામ વિચારે છે ? ભવિષ્યમાં પણ આપણે સાથે જ હઇશું. અને અમારે કશું નથી જોઇતું. બસ ..તારી આટલી ભાવના છે એ જ અમારે માટે પૂરતી છે.’

’ મમ્મી, આપણે સાથે જ છીએ અને રહીશું. પણ કાલની કોને ખબર છે ? અને મમ્મી, ભાવનાથી પેટ નથી ભરાતું. અને મારી કોઇ જરૂરિયાત માટે તમે મને પૂછવા રહ્યા હતા? આજે હું યે તમને પૂછતો નથી. ફકત મારી ફરજ બજાવું છું. લગ્ન થાય પછી કેવી છોકરી આવે એ જાણ નથી. આપણે ગમે તેટલું વિચારીને..જોઇને કરીએ તો પણ કોઇના મનનો પાર પામવો ખૂબ અઘરો છે. મેં ઘણાંના ઉદાહરણો જોયા જ છે. અને તેથી જ નક્કી કર્યું છે કે તમારા પ્રત્યેની જવબદારી પૂરી કરીને પછી જ હું બીજી જવાબદારી ઉઠાવવાની શરૂઆત કરીશ. ‘

સુમનબેન અને વિશાલભાઇની આંખો જ નહીં અંતર પણ ભીનું ભીનું. મંગલત્રિકોણના ત્રણે ખૂણાઓ સલામત હતા. અને હવે એમાં આવનાર ચોથી વ્યક્તિને પણ પોતે દૂધમાં સાકરની માફક ભેળવી દેશે એવી શ્રધ્ધા તેમના અંતરમાં જાગી રહી.

ભવિષ્યમાં રચાનાર સંબંધનો સેતુ બનવાની શરૂઆત થઇ ચૂકી હતી. એ સેતુ મજબૂત જ બનવાનો એમાં તેમના મનમાં કોઇ શંકા રહી નહોતી.

( સ્ત્રીમાં પ્રકાશિત કોલમ )

“ દીકરાના સ્વાગતની થઇ રહી છે તૈયારી
મોંઘેરા મહેમાનની આવી પહોંચી છે સવારી. “

મમ્મી વિના પૂરા પાંચ દિવસ મારે કાઢવા પડયા. પહેલી જ વાર મમ્મી વિના રહેવાનો અનુભવ થયો. જોકે ઉમંગી ફૈબા તો મારું બહું ધ્યાન રાખે. પરંતુ હવે મોટા ફૈબા પણ આવી ગયા છે. તેમનું નામ વિનોદી ફૈબા. જોકે મેં તેમને કયારેય હસતાં જોયા નથી. અને મને ઉમંગીફૈબા બહું લાડ લડાવે એ તેને ગમતું નથી. દીકરીની જાતને વળી ચાગ શા ? આ ફિલોસોફીમાં તેઓ પણ માને છે. મને તેમની સાથે મજા નથી આવતી.

મમ્મી કયારે આવશે ? મારા મનમાં એ પ્રશ્ન ઘોળાયા કરે છે. રોજ સવારે ઉઠીને ડગુમગુ ચાલતી હું રસોડામાં તપાસ કરવા પહોંચી જાઉં છું. પણ…

ઘરમાંથી કોઇ મને મમ્મી પાસે નથી લઇ જતું. મને તો બધા ઉપર બહું ગુસ્સો આવે છે. પણ મારા ગુસ્સાનું મહત્વ કેટલું ? અત્યારે મારી બકબક સાંભળવાનો સમય કોની પાસે હતો ? બધા હોસ્પીટલે આવતા જતા રહે છે. બસ..મને એક ને જ લઇ જતા વાંધો આવે છે. મારે તો રાહ જ જોવાની રહી ને ?

બધી પ્રતીક્ષાનો એક અંત હોય છે. એમ અંતે મારી પ્રતીક્ષાનો પણ અંત આવ્યો. આજે મમ્મી ઘેર આવવાની છે. મારા ભાઇને સાથે લઇને..હાશ ! હું પણ મારા નાનકડા ભાઇલાને હવે જોઇ શકીશ..રમાડી શકીશ.

ઘરમાં ભાઇલાના સ્વાગતની તૈયારી થાય છે. મોટા ફૈબાએ તો આરતીની થાળી સજાવી છે. ભાઇ પહેલીવાર ઘરમાં આવે છે ને ?

મને યાદ આવી જાય છે એ દિવસ..જયારે હું પણ પહેલીવાર ઘરમાં આવી હતી..મારું તો કોઇએ સ્વાગત નહોતું કર્યું. કોઇએ આરતી નહોતી ઉતારી. હા, પપ્પાએ ફૂલોથી જરૂર વધાવી હતી. પરંતુ ફૈબા કે દાદીમા કોઇએ આવું કશું તો નહોતું કર્યું. મમ્મી મને લઇને ચૂપચાપ અંદર ચાલી ગઇ હતી. મને બરાબર યાદ છે હોં. અને આજે તો જાણે ઘરમાં કોઇ ઉત્સવ હોય તેવું વાતાવરણ છે. મને થોડું ઓછું આવી ગયું. પણ મારું કયાં કંઇ ચાલે છે ? વિરોધ નોંધાવું તો પણ કઇ રીતે અને કોની પાસે ?

અંતે મમ્મી આવી. તેનો ચહેરો જ નહીં આખું અસ્તિત્વ જાણે હસુ હસુ થઇ રહ્યું છે. તેના બે હાથમાં ભાઇલો સૂતો છે. હું તો મમ્મીને જોઇને દોડી…પણ….

દાદીમાએ વચ્ચેથી જ પકડી લીધી.

‘ હા, ખબર છે તારી મા આવી છે. પહેલા ભાઇની આરતી તો ઉતારી લેવા દે…’
મોટા ફૈબા આરતીની થાળી લઇ આવ્યા. પહેલાં આરતી ઉતારી. મમ્મી અંદર આવવા જતી હતી ત્યાં દાદીમા બોલ્યા,

એક મિનિટ..પહેલા દીકરાની નજર ઉતારી લેવા દે..પછી જ અંદર આવજે. ‘
વિનોદી ફૈબા લીંબુ ને મરચા ન જાણે શું યે લાવ્યા…
કશુંક બોલ્યા. અને પછી મમ્મી અંદર દાખલ થઇ.

ઉમંગી ફૈબાને આ ગમ્યું નહીં એવું તેમના ચહેરા પરથી મને લાગ્યું. તેમના મોઢાના બધા હાવભાવ હું ઓળખી જાઉં છું. અલબત્ત શું ન ગમ્યું કે શા માટે ન ગમ્યું એ તો ન સમજાયું.
હવે મેં દોડીને મમ્મીની સાડી પકડી. મમ્મી મારી સામે હસી. મેં હાથ ઉંચા કર્યા. પાંચ દિવસ પછી મમ્મી મને મળી છે. આજે તો તેણે મને થોડીવાર તેડવી જ રહીને ?

પણ..મમ્મીના હાથમાં તો મારાથી યે નાનકો ભાઇલો હતો. મને કેમ તેડે ? ‘

છોકરાને અંદર લઇ જા..તેને પવન લાગી જશે.’

દાદીમાનો હુકમ છૂટયો. મમ્મી અંદર ગઇ અને હું તેની પાછળ પાછળ…

હું રડી નહી. પણ ઉમંગી ફૈબાએ મને તેડી લીધી. વહાલ કર્યું. મને થોડું સારું લાગ્યું. ફૈબા મને ભાઇલા પાસે લઇ ગયા.

જો. તારો નાનકડો ભાઇલો…સરસ છે ને ? ‘

હું તો આશ્ર્વર્યચકિત થઇને જોઇ રહી. હું તો તેની પાસે કેવડી મોટી લાગતી હતી. એ તો સાવ નાનકો..મને વહાલ ઉભરાઇ આવ્યું. તેને અડવા ગઇ. ત્યાં તો વિનોદી ફૈબા કહે,
’આને આઘી રાખજો. કયાંક લગાડી ન દે…’
હું કંઇ મારા ભાઇલાને લગાડવાની થોડી જ હતી ? મમ્મી પણ કશું ન બોલી.
એક ક્ષણ તો જાણે હું અનાથ હોઉં એવી લાગણી મને થઇ આવી. હવે મારે આમ જ અળખામણા થઇને જ રહેવાનું છે કે શું ?

ના..ના..મમ્મી છે ને ? પપ્પા છે, નાના ફૈબા છે. પછી મારે શું ચિંતા ?

સાંજ પડી ત્યાં ઘરમાં ઘણાં બધા મહેમાનો આવવા લાગ્યા. પછી ખબર પડી કે આજે ભાઇની છઠ્ઠી હતી..તેથી બધાને બોલાવ્યા હતા.

પછી તો બંને ફૈબા વચ્ચે નામ શું પાડવું એની ચર્ચા ચાલી. મોટા ફૈબા કહે,

જૂઇ નામ તારી અને ભાભીની ઇચ્છા મુજબ પાડેલું. હવે આ વખતે મારો હક્ક..હું કોઇને પૂછવાની નથી. એની માને પણ નહીં જ.

ફૈબા લડી લેવાના મૂડમાં હતા.

પછી મને જાણ થઇ કે ઉમંગી ફૈબાને ભાઇનું નામ “ઓમ” રાખવું હતું અને મોટા ફૈબાને “ જય “ રાખવું હતું.
આનો જયજયકાર થશે જોજેને ? અને આમ પણ જૂઇ સાથે જય નામ કેવું શોભે છે ?
છતાં ઉમંગી ફૈબાએ મમ્મીને પૂછયું,

’ ભાભી, તમને કયું નામ ગમે છે ? જય કે ઓમ ? ‘
તમને બંનેને જે યોગ્ય લાગે તે પાડો.. મને વાંધો નથી.મને બંને ગમે છે.

મમ્મીએ સરળતાથી નમતું જોખ્યું.

અંતે મારા નાનકડા ભાઇલાનું નામ જય પડયું.

ઓળી ઝોળી, પીપળ પાન
ને ફોઇએ પાડયા જયભાઇ નામ.

( જનસત્તા..લોકસત્તામાં પ્રકાશિત થતી કોલમ )

ખંડિત મૂર્તિ…?
રહી છે વાત અધૂરી શબ્દ,

અર્થની વચ્ચે જાણે પડી ગઇ છે દૂરી.

ડાયરી હાથમાં રાખી તેના પર ત્રાટક કરતી હોય તેમ શચી એકીટશે જોઇ રહી. કદાચ
કંઇક કામને લગતી હશે..માની તેણે હળવેથી ડાયરી ઉઘાડી. પાનું ફર્યું ..ડાયરીનું કે લયની જીવનકિતાબનું ?

પહેલા પાના ઉપર ઉપર પોતાનું જ નામ મોટા અક્ષરે લખેલ હતું. અને નીચે લયના અક્ષરમાં લખાયેલ શબ્દો તેની આંખ સામે ….

પ્રાયશ્વિત કે પશ્વાતાપ ?

શચીનું હૈયુ એક ધબકાર ચૂકી ગયું. આ પોતે શું જોઇ રહી છે ? લયના જીવનમાં એવું તે શું ખાનગી હતું ? કોઇ સ્ત્રી હશે ? જેને લીધે તે આટલા વરસો શચીની સાથે રહેવા છતાં શારીરિક રીતે શચીથી અલગ જ રહ્યો ? શચી ધ્રૂજી ઉઠી. ના, ના, લયની એકે એક ક્ષણે તેના મનમાં તે અને ફકત તે જ રહી હતી. તે પોતે અનેકવાર કયાં નથી અનુભવ્યું ? તો પછી આ ખાનગી શું છે ? હાથમાં રહેલી ડાયરી ખોલવાની હિંમત નહોતી થતી. કયાંક કોઇ અણગમતી વાત નીકળશે તો ? હવે વધારે સહન કરવાની કોઇ તૈયારી નહોતી.છતાં ખોલવી જ રહી. લયની કોઇ અધૂરી ઇચ્છા એમાં લખાયેલી હોય તો ?

ફરીથી તેની નજર એ શબ્દો પર પડી. ” પ્રાયશ્વિત કે પશ્વાતાપ ? “

શચીની આંખો સામે આ શું દેખાતું હતું ? કોઇ સત્ય ઉઘડતું હતું કે શું ? ઓહ..આ તો પોતાને ઉદ્દેશીને જ લખાયેલ છે. શચીની નજર ડાયરીના શબ્દો પર ઝપાટાભેર ફરવા લાગી.
શચી, ” તારી પાસે એકરાર કરવા હમેશાં તરફડતો રહ્યો છું..પણ હિંમત થતી નથી…તેં તારા મનમાં મારી એક મૂર્તિ બનાવી છે..દેવની જેમ મને પૂજયો છે..તેનાથી હું અજાણ નથી ..તારા અંતરમાં સ્થપાયેલ એ મૂર્તિને ખંડિત કરી તારું ચપટીક સુખ પણ છીનવી લેવાનો મને કોઇ અધિકાર નથી. કદાચ આને તું મારી કાયરતા પણ ગણી શકે..પરંતુ એ ભ્રમ જો તને સુખ આપી શકતો હોય તો.. તારું એ સુખ અકબંધ રહે. મનમાં સતત ઘૂંટાતી આ એક જ વાતે હું મૌન બની મારી પીડા એકલો જ…….

મનમાં સતત છવાયેલ વેદનાના આ ઓથારને આ ડાયરીમાં શબ્દોરૂપે ઠાલવી હળવા થવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો છું. જેથી એ ઓથારનો ઓછાયો અજાણતા પણ મારા વર્તનમાં ન પડે અને તને દુ:ખ ન થાય.

મનોમન તારી માફી માગું કે એકરાર કરું ? પ્રાયશ્વિત કરું કે પશ્વાતાપ કરું ? તું માફ નહીં કરે એનો વાંધો નહીં. તારી માફી કે સજા એકે ય ને હું લાયક નથી જ. ફકત એક જ વાત…તારી આરાધ્ય મૂર્તિ ખંડિત નથી. તારો એ સુખદ ભ્રમ છીનવી લેવાનું સુખ હું અકબંધ રાખવા ઇચ્છું છું. તેથી જ ઘણીવાર તને વાત કરવાની સખત ઇચ્છા છતાં… મૌન રહીને આટલા વરસો એક વલોપાત વેઠયો છે. હવે મારાથી કોઇ દુ:ખ તને ન પહોંચે..એ એક માત્ર ભાવનાથી હું વરસો ચૂપ રહ્યો છું. અને એકલા એકલા જીવનભર વ્યથા ભોગવી મેં કરેલ ભૂલ…પાપનું પ્રાયશ્વિત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. એક પતિ તરીકે આપવું જોઇતું સુખ હું કયારેય તને આપી શકયો નથી. કેમકે તારા સ્પર્શ માટે હું મારી જાતને લાયક નહોતો માનતો. કયા મોઢે હું તારી નજીક આવું ? મનોમન એ માટે જીવનભર હિજરાતો રહ્યો છું.

તારી સમસ્ત વેદના માટે જવાબદાર હું…અને ફકત હું જ છું..તારી જિંદગીને સજાવનાર નહીં ..હું તો એને બગાડનાર છું. કઇ રીતે ?

આપણે બંને એક જ ઓફિસમાં કામ કરતા હતા. ઓફિસમાં કામ કરતી બીજી બધી છોકરીઓ કરતાં તું અલગ હતી. તારું વ્યક્તિત્વ અલગ હતું. આપણા બોસની નજર તારી પર હતી.. તેના મનમાં તું વસી ગઇ હતી. તારી સાથે આડીઅવળી વાતો કરી કોઇ પ્રલોભનો આપી તને લોભાવવાના પરોક્ષ પ્રયત્ન પણ એકાદ બે વાર કરી જોયા હતાં.. પરંતુ પોતાની દાળ સહેલાઇથી અહીં ગળે તેમ લાગતું નહોતું. તને પામવાના પ્રયત્નો એમ સહેલાઇથી સફળ નથી થવાના એ બોસ સમજી ચૂકયા હતા. પરંતુ સાથે સાથે તેમણે એ જોઇ લીધુ હતું કે તને મારા માટે ઘણું માન છે, વિશ્વાસ છે.

તને તો એ લલચાવી ન શકયા. પરંતુ હું તો વામણો હતો..સાવ વામણો…મારી મહત્વાકાન્ક્ષાનો કોઇ પાર નહોતો. મારે આગળ વધવું હતું..ખૂબ આગળ…સફળતાની સીડીઓ ઝપાટાભેર ચડવી હતી. અને ચડતી વખતે કોઇનું શું થાય છે એ જોવાની દરકાર મારામાં એ સમયે કયાં હતી ? હતું તો ફકત એક ઝનૂન… સફળતાનું ઝનૂન..મને કયાં ભાન હતી કે મારી જિંદગીની એ સૌથી મોટી નિષ્ફળતા હતી. ખેર..! ટૂંકમાં કહું તો…

એક દિવસ અંતે મને લાલચનો એરૂ આભડી ગયો. મારા જીવનની એ પળે હું સાન ભાન ભૂલી ગયો. નીરક્ષીરનો વિવેક ચૂકી ગયો. કાળે મને ભાન ભૂલાવ્યું કે શું ? આ હું શું કરી રહ્યો છું એવો વિચાર સુધ્ધાં કઇ હવામાં કઇ રીતે ગાયબ થઇ ગયો એ આજ સુધી મને સમજાયું નથી..

શચી, હું મહત્વાકાન્ક્ષી જરૂર હતો. પણ આવો અધમ તો નહોતો જ. કયારેય કોઇ સ્ત્રી સાથે આ રીતે….? મારે પણ બહેન હતી જ ને ? પ્રગતિ માટે આ કક્ષાએ જઇ શકું એવો હલકો હું કયારેય નહોતો..શચી, માની શકીશ મારી વાત ? વિશ્વાસ કરી શકીશ ? ના..ના..કેમ કરી શકે તું મારો વિશ્વાસ ? જેણે તારી જિંદગીને….ખેર..! મારી જાતને ઠાલા આશ્વાસનો આપવાનો હવે કોઇ અર્થ નથી જ. એ જાણું છું.

બસ…ટૂંકમાં કહું તો હું એ પળે ભાન ભૂલ્યો હતો અને અને મેં તને તે સાંજે બોસને ખાસ અગત્યની ફાઇલો આપવાની છે તેવું બહાનું કાઢી તને તેમને ઘેર મોકલી. મારા પર તને અખૂટ વિશ્વાસ હતો. તેથી જવામાં તેં જરાયે આનાકાની ન કરી. તે દિવસે બોસ ઘરમાં એકલા જ હતા..અને શું થવાનું છે..તે બધી મને ખબર હતી.. છતાં એક નબળી પળે..હું ન જાણે કેમ ભાન ભૂલી ગયો અને…

તું ત્યાં જતી હતી..ત્યારે તને રોકી લેવાની કેટલી ઇચ્છા જાગી હતી..છતાં…

મારા જીવનની એ કદાચ સૌથી નબળી પળ…..

તે એક એક ક્ષણ હું મારા મન:ચક્ષુ સમક્ષ તને પીંખાતી જોઇ ..અનુભવી રહ્યો હતો..એક વેદનાની અગ્નિમાં દાઝતો રહ્યો હતો. તારા ગયા પછી મને ભાન આવ્યું અને હું શું કરી બેઠો છું એ ખ્યાલ આવતાં હું….બેબાકળો બની ગયો હતો. મારી જાત પર ફિટકાર વરસાવતો હું થોડીવાર મૂઢ બની બેસી રહ્યો હતો. અંતે સહન ન થતાં..હું કાર લઇને ભાગતો બોસ ને ઘેર પહોંચ્યો હતો મનમાં એક આશા..એક પ્રાર્થના સાથે કે કદાચ હજુ કંઇ ન બન્યું હોય….
પણ….પણ…હું મોડો હતો…ખૂબ મોડો..!

એ એક ક્ષણની મારી કાયરતા એ તને જીવનભરની વેદના આપી અને મને એ વેદનાનો પરિતાપ…!!

શચી, હું દિલથી ખરાબ નહોતો..કયારેય નહોતો..સ્વીકારી શકીશ મારી આ વાત ? માણસ કયારેક ..કોઇ નબળી પળે અક્ષમ્ય ભૂલ કરી નાખે છે..બસ..એવી જ ભૂલ મેં પણ…જોકે એને ભૂલ કહીને મારી જાતને છાવરવાનો પ્રયાસ નથી કરતો..હું જાણું છું..એ ભૂલ નહીં..પાપ હતું..મારું પાપ..જેણે તારી જિંદગી…..!

લયની વેદનાના ઓથારે શચીની આંખો વરસી રહી. એ શબ્દો પર લયના આંસુઓની છાપ પણ મોજુદ હતી જ.

પછી જે કંઇ બન્યું છે તે બધી તને જાણ છે. મેં પણ બીજે જ દિવસે એ નોકરી છોડી દીધી હતી. એ એક ક્ષણે તારી સાથે મારી જિંદગી પણ તબાહ કરી નાખી હતી. તારી તો વિના વાંકે..મારી તો મારા પોતાના પાપે..મારી ક્ષણિક નબળાઇ..ભૂલ..પાપ જે કહે તે..

અંતે એક દિવસ હિંમત કરી લગ્નની વાત કરવા હું તારી પાસે આવ્યો. તું તારી વ્યથા સંભળાવવા આતુર હતી પણ..કયા મોંએ હું તારી વાત સાંભળું ?

મીલીને પિતાનો સ્નેહ આપી ને મેં મારી જાત પર ઉપકાર કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. કયા મોંએ હું તને…….? તું એને તારી ભૂલ માનીને હિજરાતી રહી…અને હું મારી ભૂલને લીધે કયારેય તને…..

શચી, જીવનભર હું પણ હિજરાતો રહ્યો છું. વલોવાતો રહ્યો છું. રાતોની રાતો આંસુ સાથે કાઢી છે. પશ્વાતાપ, પ્રાયશ્વિત કરી શકયો છું કે કેમ એ જાણ નથી…પણ……

આગળ હજુ તો ઘણું લખાયેલ હતું..પણ શચીમાં આગળ વાંચવાની હિંમત કયાં બચી હતી ? ધૂંધળી બનેલ આંખે તે લયના ફોટા સામે અને નીચે પડેલ ભગવાનની મૂર્તિ સામે વારાફરથી જોઇ રહી. તેની મૂર્તિ ખંડિત થઇ હતી કે શું ? આંખો બંધ કરી તે ન જાણે કયાં સુધી મૌન બેસી રહી. ખારા પાણીથી આંખો તરલ બની હતી. મનમાં કોઇ વિચારો નહોતા. સર્જાયો હતો એક શૂન્યાવકાશ…સમય પણ મૌન…

થોડીવારે શચીએ આંખો ખોલી. લયના ફોટા સામે જોયું. અને ધીમેથી નીચે નમી કૃષ્ણ ભગવાનની મૂર્તિ ઉઠાવી.

( શીર્ષક પંક્તિ હર્ષદ ત્રિવેદી )

( આ સાથે આ લઘુનવલ અહીં પૂરી થાય છે. આપના પ્રતિભાવની અપેક્ષા રહેશે. મૂર્તિ ખંડિત બની હતી કે કેમ ? એ પ્રશ્નનો જવાબ આપ સૌ ભાવકો પર…વાર્તા ગમી કે નહીં ? પોઝીટીવ..નેગેટીવ…બધા અભિપ્રાયો આવકાર્ય હોય જ…ખૂબ ખૂબ આભાર સાથે )

“ ઝાંઝરનો કેવો મીઠો રણકાર લાગે છે,

શું આ કોઇ બેડીનો ભણકાર વાગે છે ? “

આજે મારો પહેલો જન્મદિવસ….આ પૃથ્વી પર આવ્યાને, આ સુન્દર દુનિયામાં મારા પ્રથમ પદાપર્ણને આજે પૂરું એક વરસ વીતી ચૂકયું. જાણે હજુ તો ગઇ કાલની જ વાત..મારી નાનકડી આંખો મેં પહેલીવાર મેં ખોલી હતી. અને આજે તો હું ચાલતી..દોડતી થઇ ગઇ છું. છોકરીની જાત ખરીને..જલદી મોટી થઇ ગઇ. આ એક વરસના લેખા જોખા લેવા બેસું તો હું કેટલું બધું શીખી છું …સારા નરસા અનેક અનુભવો આ નાનકડી જિંદગીમાં હું લઇ ચૂકી. બધાની વાતો સાંભળીને સમજવાના પ્રયત્નો ચાલુ જ રહ્યા છે. કયારેક થોડું સમજી છું.કયારેક નથી સમજાતું.
ફૈબાને મારો પહેલો જન્મદિવસ મનાવવાની ઘણી હોંશ હતી. તેને તો બહું બધી ધામધૂમ કરવી હતી.
પણ છોકરીના જનમદિવસના એવા શું દેખાડા કરવાના ? દાદીમાને ઉત્સાહ નહોતો. એ તો બસ ભાઇલાના આગમનની પ્રતીક્ષામાં જ.. જોકે ફૈબા કંઇ આવી વાતમાં દાદીમાને જલદી મચક આપે તેમ નહોતા. પરંતુ એક તો મમ્મીની તબિયત બહું સારી નહોતી રહેતી..અને ઉપરથી ફૈબાની પરીક્ષા બે દિવસ પછી હતી. તેથી તેમને જરાયે સમય મળતો નહોતો. તેથી તે બિચારા લાચાર બની ગયા. અંતે મારો જન્મદિવસ ધામધૂમથી ઉજવવાને બદલે ફૈબાએ બહારથી કેક લાવી મારા હાથે કપાવી કે એવી કશી વિધિ કરી મને સરસ મજાની તૈયાર કરી, નવું ફ્રોક પહેરાવ્યું. મારા ફોટા પાડયા. મારે તો જેટલું મળે તેટલાતી જ સંતોષ માનવાનો હતો. ભવિષ્ય માટેની સજ્જતાની આ પૂર્વતૈયારીનો કોઇ સંકેત હતો કે શું ?

હું દોડું છું ત્યારે ફૈબા કયારેક ગાઇ રહે છે…

” નાનકડા આ પગને વેગે આખું વિશ્વ ભમાવો…
અમને રળવળતા શીખડાવો…”

આવું કશુંક ફૈબા ગાય છે જે સાંભળવું મને ખૂબ ગમે છે.સમજાય ભલે નહીં પણ એમાં ફૈબાનું વહાલ છલકતું હતું એટલી ખબર તો મને અબૂધને પણ પડતી હતી. આમ પણ હું બીજું કશું સમજું કે ન સમજું પણ વહાલ તો મને બરાબર સમજાય છે..અનુભવાય છે. ફૈબા એ ગાય ત્યારે તેમના ચહેરા પર એક નવી જ આભા છલકી રહેતી. જે હું જોઇ શકતી.

હમણાં મમ્મીએ મારા પગમાં ઝાંઝર પહેરાવ્યા છે. હું ચાલુ છું ત્યારે એનો છમછમ અવાજ મને બહું મીઠો લાગે છે. એ રણકે છે અને હું ભાગું છું. અને બધાને બતાવતી ફરું છું. પણ ન જાણે કેમ ફૈબાને એ ગમતું નથી.

’ ભાભી, અત્યારથી આ છોકરીના પગમાં શું બેડી પહેરાવી દીધી છે ? મોટી થતાં તો બંધનો આવવાના જ. અત્યારે તો મુકત રીતે ફરવા દો..’

ફૈબા આવું કેમ કહેતા હશે ? આ ઝાંઝરનો રણકાર તો કેવો સરસ છે. ફૈબાને કેમ ગમતો નથી એ મને સમજાતું નથી.
મમ્મી કંઇ જવાબ નથી આપતી. ફૈબા સામે દલીલ કરવાની એની તાકાત નહીં. જોકે ફૈબા આ ઘરમાં બધાને ખૂબ વહાલા છે. દાદાજી કોઇ સાથે ખાસ બોલતા નથી. દાદીમા સાથે પણ જરૂર પડયે બે ચાર શબ્દો બોલતા હશે. પણ ફૈબા એકલા છાનામાના ન જાણે કેટલીયે વાતો દાદાજી સાથે તેના રૂમમાં જઇને કરી આવે છે.દાદાજીની તબિયત સારી નથી રહેતી તેથી મને એની પાસે બહું લઇ જતા નથી.

હમણાંથી મમ્મી મને બહું ઉંચકતી નથી. આમ તો હું ચાલતા શીખી ગઇ છું..અને ચાલવું મને ગમે પણ છે. પરંતુ મારો લાડ કરવાનો અધિકાર એમ જતો રહે એ મને કેમ પોસાય ?
આજે સવારે મેં મમ્મી પાસે જીદ કરી..મને તેડી લેવા માટે. કયારેક તો મને મમ્મી પાસે લાડ કરવાનું મન થાય કે નહીં ? મારો એટલો પ્ણ હક્ક નહીં ? થોડી આનાકાની પછી અંતે મમ્મીએ મને વહાલથી ઉંચકી તો ખરી..પરંતુ ત્યાં જ દાદીમા જોઇ ગયા અને તેમણે તો જાણે ધરતીકંપ આવ્યો હોય એવી ચીસ પાડી.

’ અરે, ઉતાર આ છોડીને…દાકતરે વજન ઉપાડવાની મનાઇ કરી છે અને આ આવડી મોટી છોકરીને તેડે છે. કંઇ અક્કલ છે કે નહીં ?

મમ્મીએ ગભરાઇને મને તુરત ઉતારી મૂકી. મારો ભેંકડો ચાલુ થયો. એમ મમ્મી મને કેમ ઉતારી મૂકે ? મારાથી એ કેમ સહન થાય ?

પણ સહન તો કરવું જ પડશે એવું લાગે છે. બધાના વર્તન પરથી તો એવું જ લાગે છે કે ભાઇ આવશે એટલે મને કોઇ બોલાવશે પણ નહીં. જોને અત્યારથી જ… આ બધું જોઇને મને કયારેક આ વણદીઠેલ ભાઇની બીક લાગે છે.
પણ ના.. મારા નાનકા ભાઇલાને હું ખૂબ વહાલ કરીશ. અમે ભાઇ બહેન મળીને કેવા રમીશું..એ કલ્પનાથી હું એકલી એકલી મરકી રહી. ’ જો, હવે આને ઉંચકી છે તો ખબરદાર છે. હવે આવડી ઢાંઢી થઇ. ચાલશે એની જાતે. હા, દાદીમા હું મારી જાતે જ ચાલીશ..કયારેય કોઇ પર બોજ નહીં બનું. પણ દાદીમા, હજુ હું એવડી મોટી કયાં થઇ છું ? અત્યારે પણ મને લાડ કરવાનો કોઇ હક્ક નહીં ?

ખેર..! હવે તો હું પણ મારા ભાઇલાની પ્રતીક્ષા કરી રહી છું. કેવો હશે મારો ભાઇલો ? ગોરો ગોરો કે પછી મારા જેવો કાળો.. કાળો હશે તો દાદીમા પછી એને પણ… મને જેમ કાળીબાઇ કહે છે તેમ એને શું કહેશે ? કાળાભાઇ…?

હવે તો ભાઇલાને આવવાની ઘડીઓ ગણાય છે એમ બધા કહે છે. હું યે મારા એ અદીઠ ભાઇલાની કલ્પનામાં આંખ બંધ કરી મલપતી રહી.

( જનસત્તા..લોકસત્તામાં પ્રકાશિત કોલમ )

સમયની ખૂલતી મુઠ્ઠી…

“ સમયની બંધ મુઠ્ઠીમાં લપાતા સંબંધો,
ખૂલે જરા તો ઝાંખાપાંખા થતાં સંબંધો..”

મીલીને મળવા અધીર થયેલ લય આજે શચીની કોઇ વાત સાંભળવાના મૂડમાં નહોતો. તેનો પગ એક્સીલેટર પર દબાતો જતો હતો. પોતે તેને ધીમે ચલાવવા, સ્પીડ ઓછી કરવા વિનવતી હતી. લય ઉત્સાહમાં હતો…અને…અને સામેથી આવતા ટ્રક સાથે એક જોરદાર ટક્કર..! શચીની ચીસ ગળામાં જ અટકી ગઇ. એક ક્ષણ…એક જ ક્ષણ…અને જીવનનું મૃત્યુમાં રૂપાંતર..! જીવન અને મોત વચ્ચે બસ…આટલું જ અંતર ?

ફરી પાછી એક ક્ષણ જીવનમાં પ્રગટી હતી..ને અંધકાર…..!

આ પળે પણ શચીની આંખો સામે એ દ્રશ્ય અને શચીના ગળામાંથી એક ચીસ નીકળી રહી. લય..લય કયાં ? તે અચાનક બેઠી થઇ ગઇ. આ એક રાતમાં ફરી એકવાર આખી જિંદગી તેણે જીવી લીધી હતી. આંખ ખૂલતાં જ અતીતની ક્ષણો અદ્રશ્ય..અને શચી વર્તમાનમાં આવી ચડી. કયાં છે તેનો લય ? લયને ગયે તો પૂરા બે મહિના થઇ ગયા હતા ? લય વિના જ હવે જીવવાનું હતું ? સત્ય આવું ક્રૂર હોઇ શકે ? નાના બની મીલીના સંતાનને રમાડવાની કેટલી હોંશ હતી તેને. પોતાના કરતાં પણ કદાચ વધારે. તે હમેશા મીલીની સવાઇ મા બનીને જીવ્યો હતો. મીલીની એક એક ક્ષણને તેણે ખુશીઓથી ભરી દીધી હતી. લય વિનાની તેની જિંદગી હવે અકારી બની હતી. જીવનમાં ફરી એકવાર અંધકાર છવાયો હતો.

શચીની દ્રષ્ટિ લયના ફોટા પર અને તેની આગળ પ્રકાશવા મથતા દીવા ઉપર સ્થિર થઇ ગઇ. આંખો સતત લયને શોધતી રહી. મન હજુ માનવા કે વાસ્તવિકતાનો સ્વીકારવા કરવા તૈયાર કયાં થતું હતું ? અને છતાં..બધું સ્વીકારવાનું હતું. જીવવાનું હતું. રડી રડીને માણસ કેટલું રડી શકે ?
અત્યારે યે શચીની આંખો અનરાધાર વરસી રહી. હવે તેણે લયની યાદો સાથે જીવવાનું હતું. મીલી મા બનશે. લયને મીલીનું એ સ્વરૂપ જોવાની કેટલી હોંશ હતી.
તેની દ્રષ્ટિ લયના ફોટા પર સ્થિર થઇ. શું કહેતી હતી એ આંખો ?

‘શચી, તારે રડવાનું નથી. તારે તો મારી મીલીના બધા અરમાન પૂરા કરવાના છે. હવે તારે મીલીના સંતાનના નાના અને નાની બંને બનવાનું છે. “ મીલી ગાર્મેન્ટસ “ ને હવે તારે સંભાળવાનો છે. મારી શચી રડે કે નિર્બળ બને તે મને ન જ ગમે. ‘

શચી અચાનક ટટ્ટાર થઇ. પોતાની ભીની આંખો લૂછી.

ના, તે રડશે નહીં નિર્બળ નહીં બને..તે લયના અધૂરા સ્વપ્નો પૂરા કરશે. લયનો અધૂરો પ્રોજેકટ પૂરો કરી તેને સાચા અર્થમાં શ્રધ્ધાજંલિ આપશે. લયના સ્વપ્નો તેને સાકાર કરવા હતા. “ મીલી ગાર્મેન્ટસ “ ને એક ઉંચાઇએ પહોંચાડવાનું લયનું સ્વપ્ન અધૂરુ મૂકે તો ઉપર જઇને લયને શું જવાબ આપે ? મીલી લયને કેટલી વહાલી હતી..તે પોતે કયાં નહોતી જાણતી ? મીલીના સંતાનને તે લયના ભાગનો પ્રેમ પણ આપશે. લયના બધા અરમાન તે પૂરા કરશે. આમ રડીને બેસી રહેવાનો તેને કોઇ હક્ક નથી. લય તેની અંદર હમેશા જીવંત રહેશે. લયની મૂર્તિ તેના અંતરમાં સ્થપાયેલ છે. તે પોતે કેમ વિસરી શકે ? શચીએ મનને મક્ક્મ બનાવ્યું. પાંપણે બંધાયેલ આંસુ લૂછયા. લયની મૂર્તિને મનોમન પ્રણામ કર્યા.

’ ના, લય, તારી શચી હિંમત નહીં હારે. તારા બધા શમણાઓ પૂરા કરીને જ, મીલીના સંતાનની વાતો કરવા તે તારી પાસે આવશે. આપણે કરીશુંને ખૂબ બધી વાતો ? લય આપણે ત્યાં ફરી એકવાર મળીશું . મળીશુંને ? શચી ભાવવિભોર બની લયને પૂછી રહી. કાલથી તે નિરાશ નહીં થાય. તે ઓફિસે જશે. લયનું બધું કામ સંભાળશે. રડીને બેસી નહીં રહે. તેમનું જીવન..તેમનું દામ્પત્ય સામાન્ય નહોતું. તે સામાન્ય નહીં બની રહે. તે જીવશે ..ઝઝૂમશે. અને લયના અધૂરા અરમાન પૂરા સાચા અર્થમાં શ્રન્ધ્ધાંજલિ અર્પશે. એ જ લયનું સાચું તર્પણ બની રહેશે. આવા નિર્ણય સાથે તે થોડી હળવી બની.

રાત વીતતી રહી. આકાશમાં ચન્દ્ર વાદળા પાછળ સંતાઇ ગયો હતો. ફકત બે ચાર તારાઓ દૂર દૂર ટમટમ થતાં હતાં. શચીની આંખો એ તારામાં લયને જોવા મતી રહી.
લય, મારો નિર્ણય યોગ્ય છે ને ? તુ ખુશ છે ને આ નિર્ણયથી ? મારી કે મીલીની આંખના આંસુ તારાથી કયારેય સહન નહોતા થતા ને ? તને કોઇ રડે એ નહોતું ગમતું ને ? આજથી તારી શચી નહીં રડે. શચી એકલી એકલી બોલી રહી. લયને તે સંભળાતું હશે ?

સમય શચીના નિર્ણયને વધાવશે તો ખરો ને ? ફરી એકવાર કોઇ પાસા નહીં ફેંકેને ? સમયનો વિશ્વાસ કેમ થાય ? કાલે શચીનો દામન તે ખુશીથી ભરશે કે આંસુઓથી ? કોણ કહી શકે ?
બીજે દિવસે સવારે શચી ઉઠી ત્યારે રોજ કરતાં થોડી હળવી હતી. બ્રશ કરી ચા પીધી. નાસ્તો કરવાનું મન ન થયું. નાહીને તૈયાર થઇ, લયના ફોટા સામે અપલક દ્રષ્ટિએ જોઇ રહી.

’ લય, મને શુભેચ્છા પણ નહીં આપે ? લય, તારા વિના આજે ઓફિસે જાઉં છું. તારી સૂક્ષ્મ હાજરી મારી આસપાસ હશે જ. અને તેથી જ હિંમત રાખીને તારા આદર્યા પૂરા કરવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. લય, કરી શકીશ ને હું ? ‘

સ્વગત બોલતી શચી લયના ફોટાને પૂર્ણ શ્રધ્ધાથી નમી રહી. તેને માટે તો જીવંત દેવ હતો.

શચી ધીમે પગલે ઘરની બહાર નીકળી. પગ થોડા ભારે તો બન્યા. પરંતુ એક વિશ્વાસ સાથે એક નવી આશા સાથે જાતને હિમત આપતી તે આગળ વધી.

ઓફિસે પહોંચી ત્યારે ઓફિસનું રુટીન કામકાજ ચાલુ થઇ ગયું હતું. તેને આવેલી જોઇ બધાને આશ્ર્વર્ય તો થયું. પરંતુ કોઇ કશું બોલ્યું નહીં. બધાના અભિવાદન ઝિલી તે લયની ઓફિસમાં પહોંચી. ત્યાં મેનેજરને તેના આવ્યાની જાણ થતાં તે આવ્યો. થોડી ઔપચારિક વાતો થઇ. શચીએ થોડી પૂછપરછ કરી. હવેથી પોતે રેગ્યુલર આવશે. લય જે સંભાળતો હતો તે બધું હવે પોતે જોશે એમ કહી મેનેજર પાસે બધે વિગતો મગાવી. જેથી તે થોડું સમજી શકે. મેનેજર ફાઇલો લેવા ગયો. અને શચી ઓફિસમાં એકલી પડી.

ઓફિસમાં મોટા ટેબલ કૃષ્ણ ભગવાનની કાચની સુંદર મૂર્તિ હતી. લય રોજ ત્યાં દીવો કરતો. અગરબત્તીની સુગંધથી લયની ઓફિસ હમેશા મહેકતી રહેતી. ટેબલ પર બીજે ખૂણે લયનો ફોટો હતો. શચી ભીની આંખે લયના ફોટા સામે જોઇ રહી. માંડ સ્થિર થયેલ મન લયની જગ્યાએ બેસતાં જ ફરી એકવાર ચંચળ બની ઉઠયું. સ્વસ્થતા ગુમાવી બેસવાની દહેશ ત શચીને લાગી. આજે પહેલો દિવસ હતોને! શું કરવું..કેમ કરવું તે સમજ પડવાને હજુ થોડો સમય લાગશે.
લયની રીવોલ્વીંગ ચેર પર બેસેલી શચી વિહવળ બની ઉઠી.તેની આંખો ઓફિસમાં ટીંગાડેલ લયના ફોટા પર એકીટશે સ્થિર થઇ હતી. જાણે ત્રાટક ન કરતી હોય..! સમસ્ત બ્રહ્માંડમાં જાણે બીજા કશાનું અસ્તિત્વ જ નહોતું. જીવનમાં કયારેક કોઇ એકની હાજરી વિશ્વ આખાની એકલતાને સભર બનાવી દે છે. તો કયારેક કોઇ એકની ગેરહાજરી આખા વિશ્વને અદ્રશ્ય કરી દેવા પણ શક્તિમાન હોય છે.

રીવોલ્વીંગ ચેર જોશથી ગોળગોળ ઘૂમી રહી. શચી લયની આંખોને વાંચવાની કોશિષ કરી રહી હતી કે કંઇક ઉકેલવા મથી રહી હતી. ? લયનો હસતો…જાણીતો ચહેરો એકાએક ઉદાસ,અજાણ્યો લાગી રહ્યો હતો ? કયો ચહેરો સાચો હતો ? લયની આંખોમાં તેને કરુણા નીતરતી કેમ અનુભવાતી હતી ?

અચાનક તેના હાથનો ધક્કો ટેબલ પર રાખેલી કૃષ્ણ ભગવાનની મૂર્તિને લાગ્યો..અને મૂર્તિ ધડામ્ કરતી નીચે પડી. શચીની આંખો લયના ફૉટા પરથી હટી ખંડિત મૂર્તિને જોઇ રહી. ઘડીક લયના ફોટા સામે તો ઘડીક ખંડિત મૂર્તિ સામે તેની નજર બહાવરી બનીને ફરતી રહી. શચી આમ તો વહેમીલી સ્ત્રી નહોતી જ છતાં આ ક્ષણે તેનું મન આશંકિત જરૂર બન્યું. મૂતિ તૂટી..ખંડિત થઇ…આમકેમ થયું ? આ કોઇ ગૂઢ સંકેત છે કે એક અકસ્માત માત્ર ? લયની આંખો તેને કંઇક પૂછતી હોય તેવું કેમ લાગે છે ?

કયારેક જિંદગી આખી સાથે રહ્યા બાદ પણ કોઇ અજાણ્યું બની રહેતું હોય છે. આ પળે શચીને લયનો ચહેરો…..મનમાં સદા અખંડિત રહેલ તેની મૂર્તિ અપરિચિત લાગવા માંડી હતી કે શું ? લયની ગેરહાજરીમાં પહેલીવાર પોતે ઓફિસે આવી તેથી આવું લાગે છે ?

એરકંડીશન ઓફિસમાં પણ શચી પરસેવે રેબઝેબ થઇ રહી. ટેબલ પર રહેલ ગ્લાસમાંથી તેણે પાણી પીધું. આખો ગ્લાસ એકી સાથે ગટગટાવી ગઇ. ઠંડા પાણીએ તેને થોડી શાતા આપી. જરાવાર તે એમજ આંખ બંધ કરી બેસી રહી.

થોડીવારે જરા સ્વસ્થતા મેળવી તેણે લયના ટેબલનું ખાનું ખોલ્યું. ચાવીઓ પોતે બધી સાથે લાવી જ હતી. બે ચાર ખાના જોયા. થોડી ફાઇલો હતી. કદાચ અગત્યની ફાઇલો આમાં રહેતી હશે. પોતાને બધું જોવું પડશે..સમજવું પડશે.. શીખવું પડશે. આત્મવિશ્વાસથી કામ લેવું પડશે. ઢીલું થવું નહીં પાલવે. આમ વારેવારે લાગણીશીલ બન્યે બીઝનેસ નહીં સંભાળી શકાય. વિચારતી શચી ફાઇલો જોતી રહી. ત્યાં અચાનક તેનું ધ્યાન ખાનામાં ફાઇલો નીચે રહેલ એક ડાયરી પર પડયું. નર્યા કુતુહલથી તેણે ડાયરી ઉપાડી. આ વળી શું છે ?

જીવનમાં કયારેક કોઇ પળે અચાનક ઊઘડતા સત્યો જીરવવા આસાન નથી

કાળદેવતા આ પાનાઓમાં કયું રહસ્ય સંઘરીને બેઠા હતા ? કેટલાક રહસ્યો રહસ્યો જ બની રહે..કયારેય ઉજાગર થઇને સામે ન આવે એ વધારે ઇચ્છનીય નથી હોતું ? સમય ફરી પાછો કોઇ બંધ મુઠ્ઠી ખોલવા તત્પર થયો હતો કે શું ? સમયની એ બંધ મુઠ્ઠીમાંથી શું નીકળશે ?

ક્રમશ:

” પગ મારા નાના એ ચાલે છાનામાના..

એ તે કેવી અજબ જેવી વાત છે…”

દિવસો દોડતા રહ્યા. ને સાથે દોડતી રહી હું…અર્થાત્ નાનકડી જૂઇ.. મારા મોઢામાં નાના નાના બે દાંત હવે તો આવી ગયા છે. જે ચાવવા કરતા કોઇને બટકા ભરવામાં વધારે કામ આવે છે. હવે તો હું પકડીને જાતે ઉભી થતાં શીખી. પકડી પકડીને ચાલતી થઇ. વાહ..! મારી ઝડપી પ્રગતિથી હું પોતે મારી ઉપર ખુશખુશાલ… પકડી પકડીને આખા ઘરમાં ફરી વળવાની કેવી મજા …અને જયાં કશું પકડવાનું ન હોય ત્યાં ધબ્બ કરતું બેસી જવાનું…અને ચાર પગે ચાલીને ઘૂમી વળવાનું..

અને…અને આજે તો મારું પ્રથમ સ્વતંત્ર પગલું…કયા બાત હૈ ? હું એકલી ચાલી શકી..! આજે મેં પહેલું કદમ ભર્યું. મારા પગ ડગુમગુ થતા રહ્યા.પરંતુ પડતી, આખડતી હું અંતે બે ચાર કદમ ચાલી ખરી. વાહ! જૂઇબેન…હું મારી પોતાની જાતને શાબાશી આપી રહી. ઉમંગી ફૈબા મારું ગમતું રમકડું લાવીને દૂર મૂકી દે ને મને લલચાવે. હું આનંદથી હસતી હસતી તે લેવા દોટ મૂકું. વચ્ચે ગબડી પડું..પાછી ઉભી થાઉં..અને મંઝિલ તરફ એક ડગલું આગળ ભરું. કદાચ જીવનમાં પણ આવું જ હોતું હશે ને ? પડવું. અથડાવું. કૂટાવું અને મંઝિલ તરફ આગળ વધવું… હું રમકડાં સુધી પહોંચુ એટલે ફૈબા તાળીઓ પાડી મને વધાવી લે અને હું જાણે મેરેથોન જીતી આવી હોઉં એમ ગર્વથી છલકતી આંખે ફૈબા સામે જોઇ રહું. ( આ મેરેથોન અને એવા બધા શબ્દો ફૈબા પાસેથી જ સાંભળેલા હોં….એ શું હશે એની કોને ખબર છે ? આપણે તો વાપરી કાઢવાના…) આ વિજયનો હરખ મારા નાનકડા અંગમાં છલકી રહે. વાહ! હવે તો હું જાતે..કોઇના સહાર વિના ચાલવા લાગી. આ દુનિયામાં મારું પ્રથમ પદાપર્ણ…બસ..હવે હું સદાયે ગતિશીલ..ચાલતી જ રહેવાની…અવિરત..આજથી મારી જીવનયાત્રા સાચા અર્થમાં શરૂ. ચાલતાનું ભાગ્ય પણ ચાલતું રહે છે એવું ફૈબા પાસેથી મેં અનેકવાર સાંભળ્યું છે.

‘ મને ચાલતી જોઇ ફૈબા હરખથી મમ્મીને કહે,’

’ જુઓ ભાભી, હું નહોતી કહેતી જૂઇ તેના પહેલા જન્મદિવસ પહેલા ચાલતી થઇ જશે. હજુ તો એના જન્મદિવસને પૂરા એક મહિનાની વાર છે. અને બહેનબાએ ચાલવાનું શરૂ કરી દીધું. જન્મદિવસને દિવસે તો આ મારી પરીરાણી દોડતી હશે દોડતી..આખરે ભત્રીજી કોની ?

‘ ફૈબા, દોડતી તો શું મારું ચાલે ને તો હું તો ઉડવા જ માંડું. સામે અસીમ આકાશ, પગને પાંખો ફૂટે અને અસ્તિત્વમાં થનગનાટ… થોભો જૂઇબેન…થોભો..ઉડવાને હજુ ઘણી વાર છે. ઉડ્ડયન માટે પાંખો મળશે કે કેમ એ પણ કયાં ખબર છે ?

મમ્મીની તબિયત હમણાં બહું સારી રહેતી નથી. ડોકટરે આરામ કરવાનું કહ્યું છે. તેથી મમ્મી હવે મને ઉંચકતી નથી. જોકે હવે મને ચાલતા આવડી ગયું છે. ચાલવાનો એક રોમાંચ લાગે છે. કોઇ મને ઉંચકે એ ગમતું નથી. મારે તો જાતે જ ચાલવું છે…દોડવું છે. પડીશ તો પણ જાતે અને દોડીશ તો પણ જાતે. મારા અંગઅંગમાં ચેતન, સ્ફૂર્તિ છલકાય છે.હું તો બધે ઘૂમી વળું છું.. બધી વસ્તુઓને ઓળખવાનો મારી રીતે પ્રયત્ન કરતી રહું છું.

હવે ફૈબા અને મમ્મી મને બોલતા શીખડાવવાના પ્રયાસ કર્યા કરે છે. હું કશું સમજયા વિના ગોટા માર્યે રાખું છું.કાલા ઘેલા બે ચાર શબ્દો…હું શું બોલું છું તે કોઇ પૂરું સમજી શકતા નથી..પણ બધાને મજા આવે છે. કદાચ મારી મસ્તી કરતા હશે. જે હોય તે પણ મારો બડબડાટ હવે ચાલુ રહે છે. કોઇ સાંભળે કે ન સાંભળે..સમજે કે ન સમજે..મને એની કયાં પરવા છે ? મારે તો જલદી જલદી બધું શીખી લેવું છે. રડીને નહીં..બોલીને મારી વાત સમજાવવી છે. જેથી કોઇ કજિયાળી તો ન કહી જાય. પણ એક નહીં તો બીજું વિશેષણ હાજર જ છે દાદીમા પાસે. હવે તે મને કલબલિયાળી કાબર કહે છે. ફૈબા પોપટ કહે છે. તે જેમ બોલાવે એમ બોલવાના હું પ્રયત્ન કરતી રહું છું તેથી. દાદીમા કહે છે કાબરબાઇનું બકબક હવે બંધ નહીં થવાનું.

લો, બોલું તો યે ઉપાધિ.ન બોલું તો કહેશે સાવ ડોબા જેવી છે. કંઇ આવડતું જ નથી. મારે કરવું શું ? દાદીમા શીખડાવે છે..

’ બોલ ..ભાઇ..’

મમ્મી, પપ્પા…” મમ્મી..પપ્પા..’ શીખડાવે છે. તો ફૈબા મારું નામ “ જૂઇ “ બોલતા શીખડાવે છે.
અને મને તો હમેશા ફૈબા કહે એ શીખવું, કરવું પહેલું ગમે છે.

ફૈબા દિવસમાં દસ વાર મને ગોખાવે છે. તારું નામ શું ? અને પોતે જ જવાબ આપે..

” જૂઇ “

અંતે મને આવડી જાય છે. ફૈબા પૂછે છે ‘ તારું નામ શું ? “ હું ગર્વથી જવાબ આપું છું.

“ જૂઇ” હા. હું જૂઇ…આ છે મારી આગવી ઓળખાણ..મારી પોતાની પહેચાન.. મારા જીવનના અંત સુધી અને તે પછી યે મારી સાથે જોડાઇ રહેનાર મારું નામ.. આવતી કાલે આ વિશ્વ મારી આગવી પહેચાનનો સ્વીકાર કરશે ને ?

હસતું ગાતું ઘર…
“ તોરણ માગ્યું કોઇએ ત્યાં તો આસોપાલવ વાવ્યાં,

મળે પાન્દડું પીળું ધમરખ, વસંતના દે વાવડ “

જીવનની દરેક ક્ષણ ખુશીથી સભર બની હતી. મીલીને લીધે જીવનને એક નવી ઉંચાઇ સાંપડી હતી. ત્રણેની મસ્તીથી ઘરની દીવાલો હસી રહેતી. અને રવિવાર તો બાપ દીકરીનો જ. એમાં શચીને ભાગે પણ ફકત પ્રેક્ષક જ બની રહેવાનું આવતું. આજે પણ રવિવાર હતો. ચાર વરસની મીલી લય સાથે બગીચામાં દોડી રહી હતી. બાપ, દીકરી બંને હાથમાં ટ્યુબ લઇ બગીચામાં ફરી રહ્યા હતા અને કલરવ કરતાં કરતાં છોડવાઓને પાણી પીવડાવી રહ્યા હતા. ખુશખુશાલ થતી મીલી પપ્પાને જાતજાતના પ્રશ્નોથી મૂંઝવતી હતી.
અચાનક મીલી દોડી,’

પપ્પા, જલ્દી અહીં આવો..’ અને પુત્રીનો ઉત્સાહ ભર્યો અવાજ સાંભળી લય દોડયો. ત્યાં મીલી બોલી ઉઠી,’ પપ્પા, કેવી નાનકડી સરસ ચકલી હતી…! તમે અવાજ કરીને ઉડાડી દીધી ને ? એ કંઇ આપણે રોજ જોઇએ છીએ એવી નહોતી.હોં..! ‘

’ હા, બેટા, એ દેવચકલી હતી. એનો રંગ ગમ્યો તને ? ‘ ત્યાં તો ચંચળ મીલી એક પતંગિયાની પાછળ દોડી. પપ્પા, આ પતંગિયુ ઉડે છે..એને પકડું ?

’ બેટા, તને કોઇ પકડે તો ગમે ? કે દોડાદોડી કરવી ગમે ? ‘
મને કોઇ પકડે એ જરાયે ન ગમે…”

’ બસ, તો એ પતંગિયાને યે કોઇ પકડે એ ન ગમે. એને ઉડતા જોવાની કેવી મજા આવે નહી ? તું દોડતી હોય ત્યારે તને જોવાની કેવી મજા આવે છે ! એની જેમ..બરાબર ને ? ‘

’ હા, પપ્પા હવે હું એને કયારેય પકડીશ નહીં. ખાલી જોઇશ હોં ! ’ શાબાશ બેટા, ’

’ અને પપ્પા, આ જુઓ..ફરી મીલીનો આનંદિત સ્વર ટહુકયો. ‘ જુઓ પપ્પા, તે દિવસે આપણે અહીં ગલગોટાના બીજ વાવ્યા હતા ને ? આ નાનકડો છોડ તેનો છે ને ? ‘

હા, બેટા, તેં રોજ પાણી પીવડાવ્યું છે ને ! એટલે આવો સરસ ઉગી નીકળ્યો છે. ‘ ને પપ્પા, આ સફેદ ગુલાબ..જુઓ તો..હાથમાં નાની ટયુબ લઇને હરખાતે હૈયે દોડી દોડીને તે પપ્પાને બતાવતી જતી હતી. બધા છોડવાઓને નામ લઇને બોલાવતા પપ્પાને જોઇ પુત્રી પણ તેનું અનુકરણ કરતી હતી. અને ખુશ થતી હતી.
બાપ, દીકરી બંને મસ્તીમાં હતા. એકબીજાની સંગાથે ક્ષણોમાં જીવન જીવતા હતા. ત્યાં પાછી મીલી ચહેકી,

‘પપ્પા, જુઓ જુઓ..આ ટમેટાનો છોડ…આપણે વાવ્યો હતો ને એની પર ટમેટુ ઉગ્યું..! ‘

નાનકડું ટમેટુ દેખાતા મીલીનો ઉત્સાહ છલકાઇ ગયો.તે તાળી પાડી રહી..પપ્પા પણ તેના ઉત્સાહમાં સામેલ થવા આવી પહોંચ્યા. શચી બંનેને આનંદથી નીરખતી હતી. બાપ દીકરીની આ જુગલબંદી દર રવિવારે કયાંક પહોંચી જ હોય. અને આવી જ કશી મસ્તીમાં બંને ડૂબેલ હોય. કયારેક કોઇ રવિવાર ઝૂમાં વીતતો. અને મીલી સાથે લય પણ બાળક બની રહેતો. પિતા,પુત્રીની વાતો કદી ખૂટતી નહીં. મીલીની નાની નાની વાતમાં પણ લય એટલો જ રસ લેતો.

લય અને મીલીની દોસ્તી જોઇ શચી ઇશ્વરનો ઉપકાર માની રહેતી. કયારેક તેને રંજ થતો કે પોતે લયને પત્નીનું સુખ નથી આપી શકતી. હજુ લય તેની નજીક નથી આવી શકતો..પણ લયના વર્તનમાં એ વાતનો પણ કોઇ અફસોસ કયારેય ડોકાતો નહીં. શચીએ એકાદ બે વાર એ વાત કાઢવાનો પ્રયત્ન પણ કરી જોયો હતો.. અરે, તેણે તો લય પોતાને ન સ્વીકારી શકે તો બીજા કોઇ પાત્રને ઘરમાં આવકારવાની તૈયારી સુધ્ધાં દર્શાવી હતી. પણ..લય તરફથી એવી કોઇ વાતનો પડઘો કયારેય પડયો નહીં. આ મુદ્દે તે હમેશા મૌન બની રહેતો. બહુ થાય ત્યારે કયારેક…..
..’ બસ..શચી..જવા દે એ વાત…’ શા માટે એ બધું યાદ કરે છે..કરાવે છે ? ‘

કહી પડખું ફેરવી તે સૂઇ જતો. અને શચી પણ…. અને બંનેએ હવે આ વાત મનથી સ્વીકારી લીધી હતી. જીવન આમ જ જીવવાનું છે એ સ્વીકાર્યા પછી એ અભાવ ખૂંચતો નહોતો. બંનેને એકબીજા માટે પૂરો આદર હતો.તેથી બીજા કોઇ પ્રોબ્લેમ થતાં નહોતા.
આ એક ઉણપ બાદ કરતાં બાકી જીવન ખુશહાલ હતું. કોઇ તણાવ નહોતો..કોઇ અફસોસ નહીં. કોઇ અભાવ નહીં.. એક છલકતી ખુશીનું સામ્રાજય ..મીલીના હાસ્યથી ઘર આખું ગૂંજતું રહેતું. દિવસો દોડતા રહેતા…પ્રત્યેક સવારે ઉગતો સૂર્ય બાપ દીકરીના વહાલને એક નવી ઉંચાઇ..એક નવી ખુશી આપતો રહેતો.

સમય તેજ ગતિથી સરતો રહ્યો. આમે ય સુખના દિવસોને પાંખ હોય છે. તેથી તે ઉડતા રહેતા હોય છે. ભણવાનું પૂરું થયું અને મીલી માટે યોગ્ય છોકરાની શોધ ચાલી. લયને તો કોઇ છોકરો જલદીથી પસંદ આવતો નહીં. લયની પરીક્ષામાંથી પાસ થવું સહેલું નહોતું. શચી કયારેક હસતી, લય, તું આવી નાની વાતો જોવા જઇશ તો આપણી મીલી કુંવારી જ રહી જવાની. ‘ ’

જોવું તો પડે ને ? દીકરીના ભવિષ્યનો સવાલ છે. મારી દીકરી..મારી મીલી કોઇને સોંપવાની છે.

અંતે એક છોકરો લયની નજરમાં વસ્યો. મીલીને પણ ગમ્યો. ધામધૂમથી લગ્ન લેવાયા. અને મીલી દુલ્હન બની સજોડે માતા પિતાને પગે લાગી ત્યારે સાસરે જતી દીકરીને ભેટી રહેલ લયની આંખો અનરાધાર વરસી રહી. આજે તેને રોકવાની દરકાર પણ કયાં હતી ? મીલી પણ ભારે હૈયે વહાલા પપ્પાથી વિખૂટી પડી સાસરે ગઇ. વિદાયનો સંકેત આપતા શરણાઇના કરૂણ મંગલ સૂર વાતાવરણમાં રેલાઇ રહ્યા.
એ પછી જીવનમાં જાણે એક ખાલીપો છવાઇ ગયો.! બીજે દિવસે હમેશની આદત મુજબ લયથી બૂમ પડાઇ જ ગયેલ,

‘ મીલી, આજનો શું પ્રોગ્રામ છે ? ‘ જવાબમાં શચી ફિક્કુ હસી.ત્યારે લયને વાસ્તવિકતાનો ખ્યાલ આવ્યો.

‘ મીલી વિના ઘર ખાલી ખાલી લાગે છે ને ? ‘

જવાબમાં લયની આંખો ભીની થતી અનુભવાઇ. જો કે બાપ દીકરી રોજ ફોનમાં ચહેકતા રહેતા. મીલી તેને ઘેર સુખી હતી..તેનો આનંદ હતો. જીવન ધીમે ધીમે ફરી એક્વાર ગોઠવાતું જતું હતું. લય અને શચી મીલી વિના રહેવા ટેવાતા જતા હતા. હવે મીલીની વાતો..તેના સ્મરણો તેમની વાતોના મુખ્ય વિષય હતો. બંનેના જીવનનું કેન્દ્ર એકમાત્ર મીલી હતી. એ એહસાસ બંનેને થતો રહ્યો. હવે જાણે નવરા થઇ ગયા..શું કરવું ? પોતપોતાની રીતે ખાલીપો ભરવાના પ્રયત્નો બંને કરતા રહેતા.
ફોનમાં મીલીના હુકમ ટહુકતા રહેતા,

’ મમ્મી, પપ્પા બરાબર જમે છે કે નહીં ? ફરવા જાય છે કે નહીં ? આજે તમારે પિકચર જોવા જવાનું છે. ને પપ્પા, આજે પેલો ગ્રે સૂટ પહેરવાનો છે હૉં..! અને સાંજે ફરવા જાવ ત્યારે પેલું રેડ ટી શર્ટ..અને મમ્મી, પપ્પા ઉદાસ થઇને બેસી ન રહે એ જોજે હોં. અને તારે પેલી બ્લેક સાડી આજે પહેરીને પપ્પા સાથે કલબમાં જવાનું છે ….’

અને મીલીની સૂચનાઓનું અક્ષરશ: પાલન થતું રહેતું. દૂર રહીને પણ મીલી તેમની વચ્ચે હાજર જ રહેતી. છતાં…

મીલી વિનાની એક સૂની સાંજે લય ઉદાસ બનીને બેઠો હતો..ત્યાં શચી તેના માટે ચા લઇ ને આવી.

‘શચી, મીલી વિના ઘર સૂનકાર ભાસે છે. આપણી દીકરી સુખી છે તેનો આનંદ છે. પણ તેના વિના જાણે ઘર તો…..’
શચીના આંગળા ધીમેથી લયના વાળમાં ફરતા રહ્યા.

‘લય, આ તો સંસારનો ક્રમ છે. દીકરીને પાંખ આવે ને ઊડી જાય…ને માળો ખાલીખમ્મ….પણ લય, તેં મીલી માટે જે કર્યું છે તે…’

’ એટલે..? કોઇ પણ પિતા દીકરી માટે જે કરે એનાથી વિશેષ મેં શું કર્યું છે ? ‘

પણ…મીલી…’

’ પ્લીઝ…શચી, મારું કે મારી મીલીનું અપમાન નહીં કર..કોઇ મા કયારેય પિતાને કહે કે તેં તારી દીકરી માટે બહુ કર્યું છે ?

‘ લયનો ધારદાર પ્રશ્ન સાંભળી શચી કંઇ બોલી ન શકી. મનોમન ઇશ્વરનો આભાર માની રહી. અંતરમાં સ્થપાયેલ લયની મૂર્તિ વધુ ને વધુ તેજસ્વી થતી રહી.

ત્યાં મીલીનો ફોન રણકયો..અને લયની ઉદાસી ગાયબ…શચી હસી રહી. હવે બાપ દીકરીની વાતો પૂરા કલાક સુધી ચાલવાની. અને પોતાને મૌન રહીને સાંભળવાનું. મીલી ન જાણે શું બોલી રહી હતી. લય ખડખડાટ હસતો હતો. નક્કી પોતાની જ વાત હશે.શચીને શંકા નહીં બલકે ખાત્રી હતી. બાપ દીકરી કયારેય શચીની મજાક કરવાનું ચૂકતા નહીં. વરસોની તેમની આ આદત હતી.

એક કલાક વાતો કર્યા બાદ છેલ્લે શચીનો વારો આવતો. શચી કૃત્રિમ ગુસ્સો કરતી. અને એક દિવસ મીલીએ શુભ સમાચાર આપ્યા. તેઓ નાના, નાની બનવાના હતા. લય તો ખુશીનો માર્યો ઉછળી પડયો.

‘ શચી, ચાલને આપણે આજે જ મીલીને મળવા જઇએ. આપણી મીલી મા બનશે. મને તો મીલી હજુ સાવ નાની બાળકી જ લાગે છે. ‘

’ તને તો મીલી કયારેય મોટી લાગવાની જ નહીં. ‘

હસતાં હસતાં શચી બોલી. બીજે દિવસે સવારે મીલીને મળવા જવાનું નક્કી કરી બંને ખરીદી કરવા ઉપડી ગયા. જાતજાતના રમકડાઓની અને બીજી પણ એવી અનેક જરૂરી, બિનજરૂરી ખરીદી લયે ખૂબ ઉત્સાહથી કરી. ’ અરે, લય, મીલીને મા બનવાની હજુ ઘણી વાર છે. અત્યારથી આ બધું લેવાની કોઇ જરૂર ન હોય.’ એ બધી તને સમજ ન પડે. નાના હું બનવાનો છું. તું તો નાની જ રહેવાની. ‘ અને લય નાના બાળકની માફક હસી પડયો.

પૂરા ચાર કલાક ધૂમ ખરીદી કરી બંને પાછા ફર્યા ત્યારે રાત પડી હતી. બંનેએ બહાર જ ખાઇ લીધું હતું. લય ખૂબ ઉત્સાહમાં હતો. મીલી મા બનશે..કેવી લાગશે..તેની કલ્પનામાં જ રાત વીતી. કાલે સવારે તો મીલી પાસે જવા નીકળવાનું હતું.

શકુનિના પાસા જેવો સમય ફરી એકવાર પોતાના પાના ઉતરવા તૈયાર હતો. ફરી એકવાર તે પોતાની છાપ છોડી જવાની તૈયારીમાં હતો કે શું ? સમય બાપ દીકરીને મળવા તો દેશે ને ? લય તેની વહાલી મીલીને મળી તો શકશે ને ?

( શીર્ષક પંક્તિ હર્ષદ ત્રિવેદી )
( દિવ્ય ભાસ્કર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલ પ્રકરણ 10 )

મંગલ ત્રિકોણ..

ઝળહળતી આ સમયક્ષણો,

બનાવે ઝળહળ જીવનપળો..

પણ ના, કાળદેવતા શચી પર ખરેખર પ્રસન્ન થયાં હોય તેવું લાગતું હતું. સવાર થતાં શમણું અદ્રશ્ય નહોતું બન્યું. પરંતુ હકીકતમાં પરિણ્મયું હતું. શચી ખરેખર નવજીવન જ પામી હતી.

બીજે દિવસે શચીના પપ્પા પણ આવી ગયા હતા. અને પછી તો બધું બહું ઝડપથી બની ગયું હતું. શચી માટે તો આ બધું એક સપના જેવું જ હતું. એક મેઘધનુષી સપનું. લય અને શચીના મમ્મી પપ્પા મળ્યા. લયના મમ્મી, પપ્પા તો વરસો પહેલા જ મૃત્યુ પામ્યા હતા. એક બહેન હતી તે સાસરે હતી. તે પણ લયની સાથે જ આવી હતી. અને ના પાડવાનો કોઇને સવાલ જ નહોતો. બધું એટલું તો ત્વરિત રીતે બની ગયું કે શચીને બીજું કશું વિચારવાનો યે અવકાશ ન મળ્યો.

સદનશીબે સ્નેહા પણ લગ્ન પહેલાં આવી ગઇ હતી. અને બહેનની મસ્તી કરવામાં તેણે કોઇ કસર નહોતી છોડી. અહીં તો ચટ મંગની અને પટ્ટ વ્યાહ જેવો ઘાટ થયો હતો. લયે હવે નોકરી છોડી દીધી હતી. અને બીઝનેસ ચાલુ કર્યો હતો. અને લગ્ન પછી થોડો સમય તેમને બંનેને ઓસ્ટ્રેલિયા જવાનું હતું. તેથી લગ્ન કરવામાં ઉતાવળ કરવી પડશે એમ લયે જણાવ્યું હતું.

પેલી દુર્ભાગી ક્ષણ “ इदम् अपि गमिश्यती..” ની જેમ આવીને ચાલી ગઇ હતી. અફાટ રણમાં કયાંય દૂર દૂર સુધી ઝાંઝવાની પણ આશા ન હોય. તેવે સમયે ધસમસતા મીઠા જળનું ઝરણું કયા પાતાળકૂવામાંથી ફૂટી નીકળ્યું ? જીવનમાં કયારે કઇ ક્ષણ ઉજાસ પ્રગટાવી જાય છે..કે કઇ ક્ષણ અંધકાર ફેલાવી જાય છે.. એ કોણ કહી શકે ? પરંતુ આ પળે તો શચીના જીવનમાં ઝગમગ ઉજાસ પ્રગટયો હતો..એ એકમાત્ર હકીકત હતી.

પોતાની બધી કથની જાણ્યા પછી પણ લયની ભાવનાઓમાં..લાગણીમાં કોઇ ફરક નથી પડયો. એ એહસાસે શચી લય માટે એક અહોભાવથી અભિભૂત થઇ ગઇ હતી. લય તેને માટે માનવ નહીં દેવ બની રહ્યો હતો. તેના અંતરમાં એક મૂર્તિ સ્થાપિત થઇ હતી. લયની મૂર્તિ…તેના એક માત્ર આરાધ્યદેવની મૂર્તિ…! હવે બીજા કોઇ દેવની તેને જરૂર નહોતી.

અને એક મહિનામાં જ શચીના ગળામાં લયનું મંગલસૂત્ર ઝળહળી રહ્યું હતું.ધામધૂમથી લગ્ન સંપન્ન થયા હતાં. વિદાયની શરણાઇના કરૂણ, મંગલ સૂરો વચ્ચે શચી સાસરે આવી હતી. બંને બહેનો ભેટીને ખૂબ રડી હતી. જોકે શચી ધીમેથી કહેવાનું ચૂકી નહોતી.

’ સ્નેહા, તારી લાઇન કલીયર કરી આપી છે હોં. હવે જલદી શુભ સમાચાર આપજે. કોઇ ઇમ્પોર્ટેડ શોધી રાખ્યો હોય તો સૌ પ્રથમ જાણવાનો મારો હક્ક છે હોં. ‘

દીદીને વળગીને રડતી સ્નેહાના હોઠ મરકી ઉઠયા હતાં. શચીના પપ્પાની આંખો ભીની બની હતી. દીકરી આટલી મોટી થઇ ગઇ તેની જાણ જાણે તેમને આજે થઇ હતી. પોતે તો કયારેય પુત્રી સાથે નિરાંતે રહેવા પણ પામ્યા નહીં એ અહેસાસે તે થોદાં ઉદાસ પણ જરૂર થયાં. હવે સ્નેહા સાથે તો જરૂર થોડી નિરાંતની પળો માણવી જ છે. એમ મનોમન વિચારી રહ્યા. અનિતાબહેનની આંખો વરસતી અટકતી નહોતી. અને ભીની આંખે સ્નેહથી સૌની વિદાય લઇ શચીને લઇ લયની કાર ચાલી.

ચલચિત્રની પટ્ટી આગળ ફરે અને દ્રશ્યો બદલાય તેમ શચીની બંધ આંખો સામે જાણે દ્રશ્યો ભજવાતા રહ્યા…ફરતા રહ્યા…

સુહાગરાત…! સુહાગરાત કયારે આવીને કયારે ગઇ.. કંઇ સમજ ન પડી..બંનેના મનની સ્થિતિ કદાચ વિચિત્ર હતી. પ્રયત્ન પછી યે ન જાણે કેમ લય શચીની નજીક ન જ આવી શકયો. શચીનો હાથ પકડતાં જ તે ધ્રૂજી રહ્યો. એક કંપન તેના શરીરમાંથી પસાર થઇ ગયું. એક અજંપો તેના તન, મનને ઘેરી વળ્યો હતો કે શું ? તે પરસેવે રેબઝેબ બની રહ્યો. શચી લયની અવઢવ સમજતી હતી. શું બોલે તે ? તે લયની નજીક ગઇ..પણ….

બંને વચ્ચે એક અભેદ દીવાલ ન જાણે કયાંથી ચણાઇ ગઇ. શચીને થયું ભાવનાના વહેણમાં તણાઇને લયે ભલે પોતાની સાથે લગ્ન કરી લીધા પરંતુ મનથી લય પેલી બળાત્કારવાળી વાત ભૂલી નથી શકતો. તેથી મારી નજીક નથી આવી શકતો. પોતાની પત્નીના ઉદરમાં બીજા કોઇનું બાળક પાંગરી રહ્યું છે. એ જાણ્યા પછી લયે ભલે પોતાને અપનાવી હોય..પણ કદાચ એ લયનો ભાવાવેશ હતો..!

..તેને લયનો કોઇ દોષ ન લાગ્યો.પોતે આમ પણ તેને લાયક કયાં રહી હતી ? આ તો લયની મહાનતા હતી. બાકી પોતે તો મરવાનો વિચાર સુધ્ધાં કરી જ લીધો હતો ને ? શચી વિચારોના વમળમાં અટવાતી રહી. અને લય…? લય તો ન જાણે કઇ દુનિયામાં ખોવાયેલ રહ્યો ? અને રાત એમ જ સરતી રહી

અને પછી તો એવી અગણિત રાતો……

આકાશમાં ગોરંભો છવાયેલ હતો. વાદળા નહોતા વરસતા કે નહોતા અદ્રશ્ય થતાં. એક ઉદાસીનું અકબંધ સામ્રાજય….

બંને વચ્ચેનું એ બે ઇચનું અંતર અકબંધ જ રહ્યું. એ કયારેય ઓળંગી ન શકાયું.. કદાચ એવા ખાસ પ્રયત્ન જ બેમાંથી કોઇ તરફથી ન થયા. મનોમન બંને એક અપરાધભાવથી પીડિત હતા કે શું ?
લગ્ન પછી તુરત બંને ઓસ્ટ્રેલિયા આવી ગયા હતા. લયને એ જરૂરી લાગ્યું હતું. જેથી બાળક કેમ વહેલું આવી ગયું એવા કોઇ સવાલ ઉપસ્થિત ન થાય. સાતમે મહિને બાળક આવી ગયું એમ પરદેશથી આસાનીથી કહી શકાય.કોઇ પૂછપરછ કે કોઇ શંકા ન જાગે. અને શચીને કોઇ પ્રશ્નોનો સામનો ન કરવો પડે. લય શચીનો પડછાયો બની રહેતો. પણ દરેક રાત તો એમ જ વીતતી રહી.

જોકે દિવસના અજ્વાસમાં વાતાવરણ પલટાઇ જતું. પેલી ઉદાસીનું નામોનિશાન ન રહેતું. સૂર્યના પ્રકાશ સામે વાદળો ટકી શકતા નહીં. દરેક સવાર તો ખુશહાલીનો સંદેશ લઇને જ ઉગતી.

લય એક સ્નેહાળ પતિ બની પત્નીની પૂરી કાળજી લેતો. તેની નાની નાની ઇચ્છાનો તે ખ્યાલ રાખતો. શચી કેમ ખુશ રહે એ જ જાણે તેના જીવનનું એકમાત્ર ધ્યેય બની ગયું હતું. તે કયારેય શચીને ઉદાસ ન જોઇ શકતો. આ છલકતો સ્નેહ પામી શચી પોતાની જાતને ફરી એકવાર નશીબદાર માની રહી. જો કે તે સમજી ન શકતી. દિવસે વહેતાં આ સ્નેહનું ઝરણું રાતના અંધકારમાં કયાં અદ્રશ્ય થઇ જાય છે ?

આવનાર શિશુની સંભાળમાં કોઇ ઉણપ ન રહી જાય..તે માટે લય પૂરો જાગૃત હતો. શચીના સઘળા કોડ પૂર્ણ કરવા તે મથી રહેતો. જેમાં કયાંય કોઇ બનાવટ નહોતી. એ શચી અનુભવી શકતી. લયની દુનિયા શચીની આસપાસ જ વીંટળાઇ રહેતી. છતાં… છતાં કયાંક કંઇક ખૂટતું હતું..એ હકીકતનો ઇન્કાર પણ કયાં થઇ શકે તેમ હતો ? એક અધૂરપનો એહસાસ બંનેને હતો પણ કયારેય બંને વચ્ચે એ અંગે કોઇ ચર્ચા નહોતી થતી. એ વાત પૂરતા બંને મૌન હતા. બાકી બંને કિલ્લોલતા રહેતા. મિત્રો સાથે ફરતા રહેતા. શચી માટે લયને પૂરો આદર, સન્માન હતા. અતીતની કોઇ વાતનો અણસાર પણ લયે કયારેય આવવા નહોતો દીધો.અને શચી માટે તો લય દેવ જ હતો.

શચીએ જયારે વહાલના દરિયા જેવી દીકરીને જન્મ આપ્યો ત્યારે તેના મનમાં ઉંડે ઉંડે એક આશંકા હતી..એક ભય હતો કે કદાચ લય આ બાળકીને અપનાવી નહીં શકે તો ? પણ લય તો જાણે દીકરીમય બની ગયો હતો. ઘરમાં હોય ત્યારે તેની એક એક ક્ષણ નાનકડી મીલી પાછળ જ જતી. રાત્રે કયારેક મીલી જાગી જાય કે રડે ત્યારે બે હાથમાં પુત્રીને લઇ આકાશના ચાંદ, સિતારા બતાવતા લય વહાલથી કંઇક ગણગણી રહેતો. પુત્રી સાથે વાતો કરતો રહેતો. મીલી પણ જાણે બધું સમજતી હોય તેમ શાંત થઇ જતી. અને ભાવવિભોર શચી એક સંતોષથી નીરખતી રહેતી. મનમાં સ્થપાયેલ મૂર્તિ વધુ ને વધુ ઉજ્જવળ બનતી રહેતી.

મીલીના એક રુદને લય ખળભળી રહેતો. અને તેના એક હાસ્યે તેની દુનિયા હસી ઉઠતી. એક મંગલ ત્રિકોણ રચાયો હતો. શચી અને લય આખો દિવસ મીલીની વાતો કરતા ધરાતા નહીં.ઓફિસેથી આવી મીલી આજે શું શીખી…આજે શું કર્યું ? એ બધી વાતો સાંભળવાનો લહાવો માણતા, પિતૃત્વના એહસાસે છલકતા લયને જોઇ શચી પણ છલકાતી. મીલી પહેલીવાર પપ્પા બોલતા શીખી એ દિવસ તો ઘરમાં જાણે એક ઉત્સવ બની ગયો હતો. મીલીના પહેલાં જન્મદિવસનું દ્રશ્ય અત્યારે શચીની બંધ આંખો સામે યે એક સ્મિત ફરકાવી ગયું. મીલી બેસતાં શીખી કે મીલીએ પહેલું પગલું ભર્યું કે પહેલો અક્ષર ઉચ્ચાર્યો. દરેક દિવસ એક ખાસ પ્રસંગ બની જતો. બાપ દીકરીના વહાલનું ખળખળ ઝરણુ અવિરત વહેતું રહેતું.

રવિવારે તો ઘર બાપ દીકરીની ધમાલ, મસ્તીથી ગૂંજતું રહેતું. મીલીની દરેક ફરમાઇશ પૂરી કરતાં લય કયારેય થાકતો નહીં. તેની સાથે બાળક બની રમતો રહેતો. મીલી પણ પપ્પાની જ લાડલી બની રહી. મમ્મી કોઇ વાતની ના પાડે પણ પપ્પાની કોર્ટમાં બધું મંજૂર થઇ જ જાય. શચી કયારેક કૃત્રિમ ગુસ્સો કરતી કે દીકરીને બહુ માથે ચડાવવી સારી નહીં. પણ એ બધું સાંભળે કોણ ? મીલી લયનું સંતાન નથી એ વાત તો કયારેય અંતરના કોઇ ખૂણે પણ ઊગવા નહોતી પામી. અને શચીના મનમંદિરમા સ્થપાયેલ મૂર્તિ વધુ ને વધુ ઉજજ્વળ બનતી રહેતી.
અને ત્રણ વરસની મીલીને લઇ તેઓ બંને જયારે વતનમાં પાછા ફર્યા ત્યારે અનિતાબહેન પૌત્રીને જોઇ હરખાઇ રહ્યા. સ્નેહા લગ્ન કરી અમેરિકા ચાલી ગઇ હતી.

શચી, લય અને મીલી.. એક મંગલત્રિકોણ રચાયો હતો. સમયદેવતાએ સુખની છોળૉ આ ઘર પર ઉડાવી હતી. આ ક્ષણો કાયમ રહી શક્શે ને ? કે પછી..?