અરૂપ શું બોલે ..? 12.. May 21, 2008

…. અરૂપ શું બોલે ? 12..

શબ્દો છૂટી જાય..શ્વાસ તૂટી જાય
બોલી બોલીને હવે અરૂપ શું બોલે ?

સિમલાના પંદર વરસ જેવા પંદર દિવસો માંડ માંડ ફગાવી,અધીરતાથી..વિહવળતાથી, ટેક્ષીમાંથી ઊતરી,અરૂપની રાહ જોયા સિવાય ઇતિએ દોડીને ઘરનું તાળુ ખોલ્યું. આ પંદર દિવસ જે ઘૂટન વેઠી હતી..તે હવે અસહ્ય બની હતી. ગાંડાની માફક તે ફોન તરફ દોડી..ત્યાં પગમાં કોઇ કવર આવ્યું. તેણે કવર ઉંચક્યું તો ખરું.પણ તેની પર નજર નાખવા જેટલી ધીરજ કયાં બચી હતી ? તેની ધ્રૂજતી આંગળીઓ ફોનના નંબર દબાવતી રહી, અંદર એક આશંકા, ભયનો ઓથાર….

પણ ફોન સતત એન્ગેજ આવતો હતો. ઇતિની અધીરતા પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી હતી. કયારેય સંતુલન ન ગુમાવતી શાંત ઇતિને આ ક્ષણે ફોનનો છૂટો ઘા કરવાનું મન થઇ આવ્યું. અને કદાચ ઘા થઇ જ જાત.ત્યાં… ત્યાં અચાનક તેનું ધ્યાન નજર હાથમાંના કવર પર પડયું.. ’આ ….આ ..તો અનિકેતના અક્ષર..! બંધ આંખોએ પણ તે ઓળખી શકે..! અધીરતાથી કવર ફાડવા જતાં અંદરનો કાગળ પણ થોડો ફાટયો. પરંતુ..

ઇતિ,

જીવનમાં કયારેક તને કાગળ લખીશ એવી કલ્પના પણ કયાં કરી હતી ? આ પળે મને પણ આશ્ર્વર્ય થાય છે..હું..ઇતિને કાગળ લખું છું ? કાગળ લખવો પડે એટલા દૂર છીએ આપણે..?

આટલા વરસોમાં કાગળ લખવાની જરૂર નથી લાગી..તું દૂર કયાં હતી મારાથી ? રોજ સવારે ખીજાઇને તું મને ઉઠાડતી જ રહી છે ને ? મારી કઇ ક્ષણ તારા વિનાની હતી ? છે ? છતાં…છતાં…

કદાચ આજે પણ ન લખત. પણ એકવાર તને અલવિદા કહ્યા સિવાય જવાનું મને ગમશે નહીં. એક છેલ્લી વાર તને જોઇ લેવાની..મન ભરીને નીરખી લેવાની આ કઇ તડપન..કઇ વ્યાકુળતા પ્રાણમાં જાગી છે ? છેલ્લી ક્ષણોમાં આ લોભ કેમ છૂટતો નથી ?
તારા સમાચાર તો હમેશ મળતા રહ્યા છે. તું ખુશ છે..અરૂપ તને ખૂબ સાચવે છે..તારી મમ્મી પાસેથી એવું બધું સાંભળીને ખુશ થતો રહું છું. છતાં..ઇતિ, એકવાર તારા મોઢેથી તારી ખુશીની વાતો સાંભળી..તેમાં તરબોળ થવું છે..ભીંજાવું છે..

આ દિવસોમાં… દરેક ક્ષણે મારા ચિત્તમાં કયું દ્રશ્ય સતત રમી રહ્યું છે કહું ?તને યાદ છે ? આપણે નાના હતા અને તેં એકવાર વ્રત રાખેલ..પહેલીવાર સાડી પહેરી હતી. શણગાર સજયા હતા..અને સાડી સાચવતી તું ધીમા પગલા ભરતી હતી.! મંદિરમાં તારા નાનકડા બે હાથ જોડી ઊભેલ દુલ્હન ઇતિ મારી કીકીઓમાં હમેશ માટે કેદ થઇ ગઇ છે. તારી આંખો તો એ ક્ષણે બંધ હતી. પરંતુ કશું સમજયા વિના ખુલ્લી આંખે હું તારી સામે અપલક નજરે..

અરૂપની ઓળખાણ મને અહીં અમેરિકામાં થઇ હતી. તારી કેટકેટલી વાતો હું તેને કરતો. તે મારો મિત્ર બની ગયો હતો. અને એટલે જ તો તે ત્યાં આવતો હતો ત્યારે તને ખાસ મળવાનું કહ્યું હતું. હું અરૂપને તારી કેટલી વાતો કરતો. એ તો અરૂપે તને કહ્યું જ હશે. તું અરૂપને મારી વાત કરે છે કે નહીં ? તારા પતિદેવ પાસે આખો દિવસ મારી વાતો કરીને બોર નથી કરતી ને ?

અરૂપને તારું એડ્રેસ આપી તેની સાથે તારા માટે દુલ્હનના ડ્રેસમાં ઢીંગલી મોકલી હતી. તને ગમી હતી કે નહીં ? એ તો તેં કોઇ દિવસ કહ્યું જ નહીં.! અરૂપનો પણ પછી કોઇ જવાબ આવ્યો જ નહીં…..અહીંની મારી વાતો અરૂપે તને કહી જ હશે.

અને અરૂપના ગયા પછી એક એક્સીડન્ટ થતાં ચાર મહિના હું હોસ્પીટલમાં..જીવનમરણ વચ્ચે ઝઝૂમતો રહ્યો. ઇતિ, યાદ છે ? નાનો હતો ત્યારે મને એકવાર થોડો તાવ આવેલ અને તું મને પોતા મૂકતી, મારી પાસે બેસી પ્રાર્થના ગાતી. દવા પીવડાવવા માટે કેટલું ખીજાતી..! અને આજે આટલો માંદો છું ત્યારે…!!! અને ઇતિ તને ખબર છે..? અને એ અકસ્માતમાં મમ્મી, પપ્પા…બંને….!! ઇતિ, તારો અનિ..એકલો..સાવ એકલો….! જો કે મારી પળેપળમાં તું હતી..અને છતાં….છતાં હું તને ઝંખતો રહ્યો.

જયારે તને ફોન કરવાની ભાન આવી અને ફોન કર્યો ત્યારે સમાચાર મળ્યા કે તારા લગ્ન થઇ ગયા છે. અરૂપ સાથે…મારા જ મિત્ર સાથે. જેની પાસે હું તારા વખાણ કર્યા કરતો. તારા લગ્ન થાય અને હું ખુશ ન થાઉં એ તો કેમ બને? યાદ છે હું તને કહેતો..’છોકરીઓએ સાસરે જવું પડે..જો, તારે જવું પડયુંને ? તને દુલ્હનના સ્વરૂપમાં જોવાની ઇચ્છા હતી પણ… અરૂપનો સંપર્ક સાધવાની બે ચાર વાર કોશિશ કરી..પણ.. ! ખેર..! પછી મન મનાવ્યુ..તું તારી દુનિયામાં ખુશ છે..તારી મમ્મી પાસેથી તારા સમાચાર મળતા રહેતા..તને લગ્નનાઅભિનન્દન આપવા ફોન કરેલ પણ અરૂપે કહેલ કે તું બહારગામ ગઇ છે..તેથી વાત ન થઇ શકી..અને પછી કયારેય તને ફોન કર્યો નહીં…તું ખુશ હતી…છે..એટલું મારે મારે પૂરતું જ હોય ને ?

અને હું પણ એક જુદી દુનિયામાં ખોવાઇ ગયો. તારી યાદ મારા અસ્તિત્વની અંદર ઓગળી ગઇ હતી. અને હું ઓગળી ગયો હતો..નાના નાના અનાથ ભૂલકાઓની દુનિયામાં…કયાં..કયારે..કેમ..એ બધું લખવાની આ ક્ષણે તાકાત નથી. જોકે હવે તારી મમ્મીને બધી જાણ છે. તને મન થાય તો તેની પાસેથી જાણી શકીશ..

આ ક્ષણે તો એટલી જ ખબર છે. હવે મારી પાસે બહું ઓછો સમય બચ્યો છે. કેમ શું થયું…એ બધી વાતો અહીં આવીશ ત્યારે તને જાણ થવાની જ છે. અત્યારે એટલું બધું લખવાની તાકાત નથી. પરંતુ જિંદગીના કદાચ છેલ્લા દસ બાર દિવસ મારી પાસે બચ્યા છે. વતનના એ જ ઘરમાં અંતિમ શ્વાસ લેવાની અદમ્ય ઝંખના મને અહીં ખેંચી લાવી છે. આ ઓરડાની દીવાલોમાં તારી હાજરી ની સુગંધ હજુ ઓસરી નથી. અહીં હું તને પ્રત્યક્ષ અનુભવી શકુ છું. રોજ તારી સાથે વાતો કરતો રહું છું. છતાં માનવનું મન લાલચુ ..લોભી છે. મોહ છૂટતો નથી. એકવાર…અંતિમ વાર તને પ્રત્યક્ષ જોવાની ઝંખના છૂટતી નથી. અરૂપ સાથે પણ મનભરીને ઝગડો કરવો છે. મને ભૂલી ગયો એની ફરિયાદ કરવી છે. તારા પતિ સાથે ઝગડો કરાય ને ?
ખેર..! બસ..એકવાર..છેલ્લી વાર તને…

મમ્મીને કહ્યું છે. તેણે તને ફોન કર્યો છે. અને મને જાણ છે. હવે કઇ પળે અચાનક તું આવી ચડીશ. આવીશને ? એવો પ્રશ્ન અસ્થાને છે. કેમકે હું જાણું છું..તું આવીશ. એક પળના પણ વિલંબ વિના આવીશ. પણ કદાચ તું આવ અને હું ત્યારે બોલી શકું તેમ ન હોઉં..તો ? હવે નિયતિ પર ભરોસો નથી રહ્યો.તેથી અંતિમ વાર મન ભરીને તારી સાથે વાત કરી રહ્યો છું. ઇતિ, સાચ્ચે જ મેં કયારેય અરૂપની ભાગ્યની ઇર્ષ્યા નથી કરી..નહીં કરું. પરંતુ આ અંતિમ ક્ષણે ખોટું કેમ બોલું ? ઇતિ, આ ક્ષણે તો મને તેની ઇર્ષ્યા આવે જ છે..પહેલી ને છેલ્લી વાર. મને માફ કરી દેજે. ઇતિ,

અરૂપ સાથે પણ ઘણી વાતો કરવી છે. તારી સાથે તો ફરી એક્વાર લડવું છે, ઝગડવું છે..રિસાવું છે,મનાવું છે..મારી આંખોને ..મારા પ્રાણને તારી પ્રતીક્ષા છે.

ઇતિ, મને અંતિમ અલવિદા કરવા કયારે આવે છે ? મને ખીજાઇશ નહીં ને ? ના, ના, મન ભરીને ગુસ્સે થજે..તારા ગુસ્સાની પ્રતીક્ષા મને ટકી રહેવાનું બળ આપે છે. ઇતિ…..મોડું નહીં કરે ને ? નહીં કરે ને ? ના. મને વિશ્વાસ છે..મારો સાદ આવે ને તું મોડી ન જ પડે…….

ઇતિની આંખોમાં બારે મેઘ ખાંગા થયા હતા..તેના હાથમાંથી પડેલ પત્ર અરૂપે ઉપાડયો. ત્યાં ફોન રણકયો..સામેથી કોઇ કશું બોલે તે પહેલાં જ… ઇતિ..

’હા, મમ્મી, હું આવું છું…આ ક્ષણે જ નીકળુ છું. મમ્મી…..’ ડૂસકાઓની વચ્ચે ઇતિનો અવાજ તૂટતો જતો હતો.

’ના, બેટા, હવે તું તારે નિરાંતે આવીશ તો પણ ચાલશે.બહું મોડું કરી નાખ્યું તે..ઇતિ, બહું મોડું…અનિકેત હવે…….આ દુનિયામાં …. …સામે છેડેથી ધૂજતો અવાજ ઇતિના કાનમાં પડઘાઇ રહ્યો..

‘ અને બેટા, અરૂપને બધી વાત કરી તો હતી…છતાં….

છેલ્લી મિનિટ સુધી અનિકેતની આંખો દરવાજા પર…. તારી પ્રતીક્ષામાં….’ અને ફોન કપાઇ ગયો કે મૂકાઇ ગયો કે ઇતિના હાથમાંથી રીસીવર છટકી ગયું…?

મૂઢ ઇતિની આંખો અરૂપને તાકી રહી. તેમાં ઉઠતા અગણિત અનુત્તર પ્રશ્નો……! અરૂપ શું બોલે ?

( દિવ્ય ભાસ્ક્ર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલનો અંતિમ હપ્તો…)

વાર્તા અહીં પૂરી થાય છે…આખી વાર્તા વાંચી હોય તેઓ પોતાના નિખાલસ….અભિપ્રાય આપશે તો આભાર સાથે આનંદ …ટીકાત્મક અભિપ્રાય પણ સર આંખો પર…જે ગમ્યું હોય તે અને જે ન ગમ્યું હોય તે પણ..જણાવશોને ..
જોકે અંત માટે મારે ઘણાનું સાંભળવાનું છે તેનો મને ખ્યાલ છે. કેમકે ઇતિને દુખી ન કરતા..કે વાર્તાનો અંત કરૂણ ન લાવતા એવા પત્રો મને ઇ મેઇલમાં પણ મળેલ છે..તેમની લાગણી બદલ આભાર….અને તેમની અપેક્ષા મુજબનો અંત ન લાગે તો તે માટે દિલગીર છું. એક લેખક તરીકે…..આટલું જ કહી શકું ને ?

આ વાર્તા આગળ લંબાવવા અંગે પણ ઘણાં પત્રો મળેલ છે..જયારે છાપામાં છપાઇ હતી ત્યારે પણ અમુક વાચકોના પત્રો એ માટે મળેલ…..
આપ સૌ શું માનો છો..વાર્તા આગળ લંબાવવી જોઇએ કે પછી અહીં જ….અંત થવો જોઇએ..
ઇતિનું આગળનું જીવન કેવું હોઇ શકે…અરૂપ સાથેના તેના દામ્પત્યજીવનમાં આગળ શું થવું જોઇએ… ?
આ બધી વાતો કરવી કે નહીં…આપનો અંગત અભિપ્રાય…આપશોને ?
મેં હજુ સુધી નક્કી નથી કર્યું કે વાર્તા આગળ ચલાવવી કે નહીં…
આપ સૌના સહકાર..સાથ બદલ આભાર..
નીલમ દોશી..

અરૂપ શું બોલે ? ….11 May 19, 2008

….અદીઠ ભયના વાદળો…

લાખ મોજા એ પર ચાલી ગયા
એક પગલું તો યે ભૂંસાતું નથી..

સિમલાની ગુલાબી ઠંડીમાં … ત્યાંના લીસા, પહોળા, અદભૂત માલ રોડ પર જીવનસાથીની સાથે ટહેલતાં એ ભવ્ય સૌન્દર્યમાં પણ ઇતિને કોઇ રંગીની નો અનુભવ ન થયો. એ ઠંડક તેને શીતલતા ન જ અર્પી શકી. સામે દેખાતા રમણીય નજારા એ,..એ ધવલ, ઉત્તુંગ શિખરોએ આજે ઇતિને આમંત્રણ ન આપ્યું કે પછી ઇતિ તે આમંત્રણ નો એહસાસ ન કરી શકી ? વાતાવરણ તો બદલ્યું..પરંતુ મનની ઋતુ કયાં બદલી શકી હતી ? આંખ ફરતે છવાતા પાતળા ઝાકળમાં કોણ છવાતુ જતું હતું ?

સમય આકાશમાંથી આ કઇ ઉદાસીની ક્ષણો વરસતી હતી..? તે સિમલામાં હતી..તે યાદ રાખવું પડતું હતું. સમય પણ જાણે પોતાની પગલી ભૂલીને કયાંક સરી ગયો હતો..ખસવાનું નામ જ કયાં લેતો હતો ? આટલી ધીમી તો તેની ગતિ કયારેય નહોતી.

જોકે ત્યાંથી અરૂપે ઇતિને ઘેર ફોન કરવાના બે ચાર વાર પ્રયત્નો કર્યા હતા પણ કયારેય લાગ્યો જ નહીં.!

અને પછી અરૂપનો મુડ જોઇ ઇતિ કશું બોલી શકી નહીં.અરૂપ માટે તે એટલું તો કરી જ શકે ને ? જોકે અરૂપ માટે ઇતિ પોતાનો મુડ તો લાખ પ્રયત્ન કર્યા પછી પણ ઠીક ન જ કરી શકી.અંદર શું ખૂંચતું હતું..એ સમજાતું નહીં.પણ સતત એક બેચેની..એક અજંપો..તેના મનને ઘેરી રહ્યો.

અસ્તિત્વમાં જાણે અજંપાનું એક પૂર ઉમટયું હતું. અરૂપ તેને ખુશ કરવાના પ્રયત્નો કરતો રહ્યો. પણ ઇતિનું ધ્યાન જાણે ફકત કેલેન્ડર પર જ હતું.

આજે સવારથી ઇતિને તાવ હતો.તેને સખત ઠંડી ચડી હતી.શરીર અને મન બંને કદાચ ધૂજતા હતા..અરૂપે ડોકટરને બોલાવ્યા હતા. અને પોતે તેની સેવા કરી રહ્યો હતો.ઇતિ મનોમન ગીલ્ટી ફીલ કરતી હતી..અરૂપ કેટલી હોંશથી પોતાને અહીં લાવ્યો છે.અને પોતે આમ…!? ’અરૂપ,સોરી…મારે લીધે તારી કોઇ હોંશ પૂરી ન થઇ શકી…’ ’અરે, ઇતિ,મારે તો તું જલદી સારી થઇ જાય..એટલે બધું આવી ગયું.’ ઇતિ કયારેક ઘેર ફોન કરવાનું કહેતી.. ’ના, ઇતિ .તારે ઘેર અત્યારે ફોન કરીને તેને તારી માંદગીના સમાચાર મારે નથી આપવા. નાહકના તેમને પણ ચિંતા કરાવવી ? એક્વાર તું સાજી થઇ જાય..પછી બીજી બધી વાત…

ઇતિને પણ થતું..’વાત તો અરૂપની સાચી છે.મમ્મીને કેટલી ચિંતા થાય..! આમ પણ મમ્મીનો સ્વભાવ ચિંતાવાળો છે..અને હવે તો તેમની પણ ઉમર થઇ.અહીં તો ધ્યાન રાખવા માટે અરૂપ છે જ ને ? ‘

ઇતિનો તાવ થોડો લંબાયો.અરૂપ તેની સેવામાં કોઇ કચાશ રાખતો નહીં. તેને આનંદમાં રાખવાના શકય તેટલા પ્રયત્નો કરતો રહેતો. ઇતિ અફસોસ કરતી રહેતી.તેના મનમાં અવારનવાર કોઇ ન વિસરાયેલ દ્રશ્યો ઝબકી રહેતા…

તાવના ઘેનમાં સૂતા સૂતા તેની નજર સમક્ષ કેટલીયે દ્રશ્યો ઉભરતા રહ્યા. તે અને અનિકેત ત્યારે ચોથા ધોરણમાં ભણતા હતા. સ્કૂલમાં કઠપૂતળીનો ખેલનો કાર્યક્રમ ગોઠવાયો હતો. સૌ બાળકો સાથે ઇતિ અને અનિકેતપણ હરખભેર નીરખી રહ્યા હતા. પંચતંત્રની વાર્તાઓ…ચકાચકીની વાર્તાઓ વિગેરે કઠપૂતળીના માધ્યમથી બાળકો સમક્ષ રજૂ થ ઇ રહી હતી. બાળકોની તાળીઓના અવાજથી સ્ટેજ ગૂંજી રહ્યું હતું.

નાચતું સસલું..દોડતું હરણ.. બોલતો પોપટ.. ઊડાઊડ કરતાં ચકારાણાને જોઇ ઇતિની વિશાળ આંખોમાં આશ્ર્વર્ય પ્રગટયું હતું. તે કેવાયે અહોભાવથી નીરખી રહી હતી. અનિકેત પણ ખુશ થઇ તાળીઓઅ પાડતો હતો. પછી રાજા રાણીનો ખેલ શરૂ થયો હતો. ઠસ્સાદાર રાણીના કહેવા મુજબ રાજાને નાચતા જોઇ ઇતિનું હસવું રોકાતુ નહોતું. રાજા પર રાણી કેવો રોફ મારે છે ! તેણે અનિકેત સામે જોયું. તે તો ખેલ જોવામાં મશગૂલ હતો. રાણીના હુકમનું પાલન કરતા રાજાને ઇતિ આનંદ અને ઉત્સાહથી નીરખી રહી. હવામાં લટકતા રાજા રાણીને જોવાની બધાને મોજ પડી હતી. અને ઇતિ તો પોતે જાણે એ રાણી હોય તેમ હસી રહી હતી…

રાણી…હા..ઇતિ રાણી તો જરૂર બની હતી..અરૂપના ઘરની રાણી…પેલા રાજાની જેમ અરૂપ તેન ોપડયો બોલ ઝિલી રહેતો. પરંતુ કઠપૂતળી ગમે તેટલી ખુશ ભલે હોય..તેની દોર તેના પોતાના હાથમાં થોડી જ હોય શકે ? તેણે તો હમેશા બીજાની ઇચ્છા મુજબ જ…

તાવના ઘેનમાં ઇતિની નજર સમક્ષ ન જાણે કેટલાયે દ્ર્શ્યો ઉભરતા રહ્યા.

તે અને અનિકેતપકડદાવ રમી રહ્યા છે. અનિકેત દોડે છે..તેને પકડવા તેની પાછળ દોડતી ઇતિ હાંફી ગઇ છે. અનિકેત પકડાતો નથી..ઇતિ દોડી રહી છે..દોડી રહી છે…અનિકેત કેમ પકડાતો નથી.? દૂરથી અંગૂઠો બતાવતો હસી રહ્યો છે.. અનિ..હું થાકી ગઇ છું..થાકી ગઇ છું..બહું દોડયો … હવે ઉભો રહેને..પ્લીઝ..પ્લીઝ….! પણ અનિકેત તો ઉભા રહેવાને બદલે કયાંક સંતાઇ ગયો છે…ઇતિ તેને શોધવા મથી રહી છે..પણ અનિકેત કયાં ? દુનિયાના કયા ખૂણામાં સંતાઇ ગયો છે..? તેને ભાન નથી પડતી કે ઇતિ બીમાર છે. અત્યારે તે આમ સંતાકૂકડી કેમ રમી શકે ?

તાવના ઘેનમાં ઇતિ પ્લીઝ..પ્લીઝ..બબડતી રહી. બાજુમાં બેસેલ અરૂપ સ્નેહથી ઇતિને કપાળે. પોતા મૂકતો રહ્યો અને માથે સ્નેહથી હાથ ફેરવતો રહ્યો.

ર્ધીમે ધીમે ઇતિને થોડું સારું તો થયું. તાવ તો ઉતર્યો પણ નબળાઇ તો હતી જ.

કેટલા પ્રયત્નો છતાં પરમ વિષાદની એક છાયા તેની અંદરથી નીકળી શકી નહી. અદીઠ ભયના વાદળો મનમાં સતત ગોરંભાયેલ જ રહ્યા. અરૂપનો કોઇ પ્રેમ,કોઇ સંવાદ તેને હટાવી શકયા નહીં. રહી રહીને પાછા જવાની તીવ્ર ભાવના મનમાં કેમ જાગતી હતી ? અરૂપને બે ચાર વાર કહી પણ જોયું.’અરૂપ, ખબર નહીં કેમ..પણ મને કોઇ અશુભના ભણકારા કેમ વાગે છે ? ચાલને પાછા..’

અરૂપ ખડખડાટ હસી પડતો,’અરે, એ તો તું થોડી બીમાર પડી ગઇ ને તેથી તારું મન નબળુ પડી ગયું છે.. અને આપણા કુટુંબમાં આપણે બે જ તો છીએ..અને આપણે બંને તો સાથે છીએ..પછી…. આ બધા મનના ઉધામા છે. તારો સ્વભાવ વધુ પડતો લાગણીશીલ છે..તેથી કયારેક આવું થાય..તું ચિંતા ન કર પ્લીઝ..મારે માટે થઇ ને…અને માંડ આટલો સમય મળ્યો છે તેને વેડફી ન નાખ..’

ઇતિના હોઠ સુધી શબ્દો આવી જતા,’ ના, અરૂપ, આપણે બે જ નહીં…મારી દુનિયામાં ત્રીજુ કોઇ પણ છે..તેનો એહસાસ આ ક્ષણે મને થઇ રહ્યો છે. એ હું તને કેમ સમજાવું ? મને એક અસુખ સતત પીડી રહ્યું છે..હું એક ભયંકર વેદનાના ઓથારમાંથી પસાર થઇ રહી છું તે તું નથી અનુભવી શકતો ?મારી આંખોમાં તું એ નથી વાંચી શકતો ? આ પળે મને એક હૂંફની જરૂર છે. અરૂપ, એ હૂંફ હું તારામાંથી કેમ નથી પામી શકતી ? તું મને કેમ સમજી નથી શકતો ? કે પછી…?

ઇતિ વલોવાતી રહી..અંદર જ..

અનિકેતથી કોઇ વાત છૂપાવવી હોય ત્યારે તે આંખો બંધ કરી દેતી.અને તો પણ અનિ…

આજે ખુલ્લી આંખોમાં તેના અસ્તિત્વના એક એક અણુમાં જાગેલ આ ઘેરા વિષાદને અરૂપ જોઇ, જાણી કે અનુભવી નથી શકતો ? ઇતિની પરમ વેદનાની આ પળે તે કયા સુખની વાતો કરે છે !

અલબત્ત આ વેદના શેની છે તે તો પોતાને પણ કયાં સમજાય છે ? પરંતુ કંઇક હતું..ચોક્કસ હતું..જે પોતે સમજી કે સમજાવી શકતી નહોતી અરૂપ તેની વાતને ભલે હસવામાં કાઢી નાખે..પણ..તેના પ્રાણમાં નિરંતર ઉઠતી આ વ્યાકુળતા ફકત તેના મનનો વહેમ છે..! એ વાત સાથે પોતે કેમે ય સંમત થઇ શકતી નથી તેનું શું ? અંતે પંદર યુગ જેવા પંદર દિવસ પૂરા તો થયા..અને ઇતિની અધીરતા પરાકષ્ઠાએ પહોંચી…

બસ…હવે ઘર કયાં દૂર હતું ? મંઝિલ સામે જ હતી. જઇ ને પહેલું કામ ફોન..અને તરત અનિને મળવા જવાનું.. હવે તે અરૂપની કોઇ વાત નથી સાંભળવાની.. એક ક્ષણનો પણ વિલંબ નથી કરવાની.

પણ…વિલંબ થઇ ચૂકયો હતો કે શું ?

( દિવ્ય ભાસ્કર ગોલ્ડ માં પ્રકાશિત લઘુનવલનો 11મો હપ્તો..)

અરૂપ શું બોલે ૵ 10… May 12, 2008

અણધાર્યું પ્લાનીંગ.. સિમલા…

“ માત્ર અડધી વેંતનું અંતર હતું,
તોયે ના દેખાય, ભીતર શું હતું ? “

‘અનિ, એક મિનિટ તો શાંતિ રાખ..ખોલુ છું.’ ઉપરાઉપરી બેલનો અવાજ સંભળાતા ઇતિ અભાનપણે ઉભી થઇ..અને નિન્દ્રામાં ચાલતા માણસની જેમ દરવાજા સુધી પહોંચીને દરવાજો ખોલ્યો. અનિકેતની આ આદત કયારેય નહીં જાય.! ધડાધડ બેલ માર્યા જ કરે,એક મિનિટ તેનાથી રાહ ન જોવાય.કેટલીવાર પોતે આ માટે તેની પર ગુસ્સે થઇ છે.પણ તેને અસર થાય તો ને ?

દરવાજો ખોલતા ઇતિ જોઇ રહી.આ અનિકેત બદલાઇ ગયેલ કેમ લાગે છે ?

’એય ઇતિરાણી, કયાં છો? આમ બાઘાની માફક જોઇ શું રહી છે ? હવે મને અંદર આવવા દેવાનો છે કે નહીં ? ‘

શબ્દો તો કાને અથડાયા..પણ હજુ તેનો અર્થ કયાં સમજાતો હતો ? આ બધું શું છે ? હમણાં તો તે…..

તો શું તે અતીતની ગલીઓમાં ઘૂમતી હતી ? આ થોડા કલાકમાં તેણે આટલા વરસો ફરી એકવાર જીવી લીધા હતા ?
અત્યાર સુધી અનિકેત પોતાની અંદર આટલી હદે….?અને પોતાને જાણ સુધ્ધાં નહોતી ? અનિકેત….એક વિસરાઇ ગયેલું નામ …એક વીતી ગયેલી વાત માની આટલા વરસો પોતાની જાતને છેતરી રહી હતી ? કે પછી પોતે જ અંધકારમાં અટવાયેલ હતી ?

‘ઇતિરાણી, કયાં ..કઇ દુનિયામાં ખોવાઇ ગયા છો ? અરૂપે તેને ખભ્ભો પકડી હચમચાવી નાખી. ‘ શું છે ઇતિ ? ’ એટલે ? આ અરૂપ હતો…અનિકેત નહીં ?

‘ અરૂપ ના અવાજે ઇતિ વર્તમાનની ક્ષણોમાં ઝબકી ઉઠી.

તે હજુ આગળ કંઇ બોલે તે પહેલા જ ‘ ઇતિ, ચાલ જલદી તૈયારી કર..ઘણું કામ છે ? ‘

મૌન ઇતિએ પ્રશ્નાર્થભરી નજરે અરૂપ સામે જોયું. ’અરે, બાબા, આપણે કાલે સવારે સિમલા જઇએ છીએ..જો આ પ્લેનની બે ટિકિટ..બધુ બૂકીંગ પણ કરી નાખ્યું છે. ઓકે ? ખુશ ? આમ પણ ઘણાં સમયથી આપણે કયાંય જઇ શકયા નથી ને.! ચાલ ,જલદી સામાન પેક કરો..અને હા, બહું ભૂખ લાગી છે.જલદી કંઇક સરસ ખાવાનું ફટાફટ…અને પછી તૈયારી. કાલે સવારે પાંચ વાગ્યાની ફલાઇટ છે.’

અરૂપ એકી શ્વાસે જાણે અહેવાલ આપતો હોય તેમ બોલી ગયો.

અને ઇતિને સફાળા ભાન આવ્યું. ’ના, અરૂપ, કાલે તો મારે…’

ઇતિ વાકય પૂરું કરે તે પહેલા જ ..’શું છે કાલે ? અરે, કાલની વાત કાલે..અત્યારે તો પેટમાં ગલૂડિયા બોલે છે. પહેલા પેટપૂજાનો પ્રબંધ થવો જોઇએ હોં.’

અરૂપ, આજે મમ્મીનો ફોન આવેલ…..

સારું સારું..ચાલ, વાત થઇ ગઇ ને ? હવે જરા જલદી..પ્લીઝ..’

’ના, એમ નહીં, ત્યાં અનિકેત આવ્યો છે..વરસો પછી..મેં તને અનિકેતની વાત તો કરી હતી ને ? તે આવેલ છે અને મને મમ્મીએ બોલાવેલ છે. મને લાગે છે…’

’અનિકેત..કોણ અનિકેત ? ઓહ..યસ..યસ યાદ આવ્યું.પેલો તમારો પડોશી હતો તે ? એની વે..સિમલાથી આવીને નિરાંતે જઇ આવજે બસ ? અત્યારે હવે તેની લપ કાઢીને પ્લીઝ…મને બોર નહીં કરતી.. આમ પણ આજે હું થાકયો છું. કાલે સવારે વહેલું જવાનું છે..હજુ તો પેકીંગ પણ બધું બાકી છે. ‘

એકીશ્વાસે અરૂપ બોલ્યો.

પણ અરૂપ આમ અચાનક સિમલાનો પ્રોગ્રામ ? આપણે તો એવી કોઇ વાત પણ કયાં થઇ હતી ?’

’અરે, એ જ તો સરપ્રાઇઝ છે ને ?કેટલી મહેનતે માંડમાંડ ટિકિટ મેળવી છે. ખબર છે ? હવે આડીઅવળી વાતો કરીને ફરવાનો બધો મુડ ન બગાડતી.’

’પણ અરૂપ, મારે પહેલા અનિકેત પાસે જવું છે. મમ્મી કંઇ કહેતી હતી..પણ ફોન કપાઇ ગયો છે. જો ને ફરીથી લાગતો પણ નથી. તારા મોબાઇલમાંથી કરી જોને. કોઇ પ્રોબ્લેમ તો નથી ને ?મને ચિંતા થાય છે. ‘

‘ ઓકે..ઓકે..હું વાત કરી લઉં છું. ત્યાં સુધીમાં તું જમવાની તૈયારી કર. મોડું થાય છે. ‘ ઉપર ચડતા ચડતા અરૂપે કહ્યું.

ઇતિ રસોડામાં પહોંચી પણ મન તો…

અરૂપે લાખ વાર કહેવા છતાં ઇતિએ રસોઇ કરવા માટે મહારાજ રાખ્યો નહોતો. પછી પોતે આખો દિવસ શું કરે ? પણ આજે તેને રસોઇ કરવાની જરાયે ઇચ્છા નહોતી થતી. પણ કોઇ ઉપાય નહોતો. તેણે પરાણે રસોઇ શરૂ કરી. પણ જીવ તો અનિકેતમાં જ અટવાયેલો રહ્યો. કોઇ પ્રોબ્લેમ તો નહીં હોય ને ? આટલા વરસે અનિકેત કયાંથી..કયારે આવ્યો ? આટલા વરસો કયાં હતો ? એકલો આવ્યો હશે કે તેની ગોરી પત્ની પણ સાથે હશે..? કેટકેટલી ફરિયાદો અનિકેત સામે ભેગી થઇ છે… ! તેની પત્નીને પણ તે તો હક્કથી કહેશે. કે અનિકેતને આટલા વરસો કયાં છૂપાવી રખ્યો હતો ? અનિકેતની દરેક વાત..દરેક વસ્તુ કે દરેક વ્યક્તિ ઉપર પોતાનો પણ હક્ક તો ખરો જ ને ?એ મનભરીને અનિકેત સાથે લડશે..ઝગડશે..અનિકેત તેને મનાવશે..અને પછી જ પોતે તેની બધી વાતો સાંભળશે…વાત છે અનિ મળે એટલી વાર. આટલા વરસે હવે ઇતિ યાદ આવી. તેનું મન રોષથી ..અભિમાનથી છલકી રહ્યું. જાણે ગર્વભંગ થયેલી એક માનૂની..! તેના રોમરોમમાં એક અધીરતા..જાગી હતી. શાક બળવાની વાસ પણ તેને કયાં આવી ?

ત્યાં અરૂપ નીચે અવ્યો,’ અરે, ઇતિ કયાં ખોવાઇ ગઇ છો ? આ શાક તો જો…’

ઇતિએ શાક સામે જોયું. અને ભાનમાં આવી હોય તેમ જલદી ગેસ બંધ કર્યો. અને અરૂપે ફોન કર્યો કે નહીં તે જાણવા માટે હજુ તેને પૂછે તે પહેલા જ તેની આંખનો પ્રશ્ન વાંચી ઇતિ કશું પૂછે તે પહેલા જ અરૂપે કહ્યું.’આજે મોબાઇલમાં પણ નેટવર્ક બીઝી જ આવે છે. કશો વાંધો નહીં. તેથી વાત થઇ શકી નથી. પછી ફરીથી પ્રયત્ન કરીશું. ચાલ, હવે થાળી પીરસ.. શું બોલવું તે ઇતિને સમજાતું નહોતું.

અરે , આટલી અગત્યની વાત છે ને અરૂપ પણ ખરો છે.. આટલા વરસો બાદ અનિકેતનો કોઇ મેસેજ આવ્યો છે. અને આમ… પણ હજુ આગળ વિચારે કે બોલે તે પહેલાં અરૂપે પ્રેમથી તેનો હાથ પકડી તેને પોતાની સાથે જમવા બેસાડી દીધી.

ઇતિને દોરડાના પરિઘમાં ફરતી પેલી બકરીની યાદ કેમ આવી ગઇ ?

‘ અને તું ચિંતા ન કર..આમ પણ અત્યારે ખૂબ મોડું થઇ ગયું છે. આટલી રાત્રે કોઇને ઉઠાડવા યોગ્ય ન ગણાય. કાલે સવારે રસ્તામાંથી વાત કરી લઇશું. અને આમ પણ પંદર દિવસનો જ તો સવાલ છે ને ? આવી ને તું તારે નિરાંતે અનિકેતને મળવા જજે. અરે, હું પણ આવીશ તારી સાથે તારા અનિકેતને મળવા…બસ ?

ચાલ, હવે જલદી કર..કેટલું કામ છે..!

અને બીજે દિવસે સવારે સિમલા જવા માટે પ્લેનમાં બેસતી વખતે અચાનક અરૂપને યાદ આવ્યું ..પોતે મોબાઇલ સાથે લેતા તો ભૂલી ગયો હતો..!!

(દિવ્યભાસ્કર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલ…)

અરૂપ શું બોલે ૵ 9…. May 8, 2008

મારે માટે એટલું ન કરી શકે ?

“ લાખ મોજા એ ઉપર ચાલી ગયા,
એક પગલું તોયે ભૂંસાતું નથી.”

સૂર્ય વાદળા પાછળ સંતાઇ ગયો હતો. જાણે દુનિયાના લોકોથી નારાજ થયો હોય અને પોતાના કિરણો તેને આપવા ન માગતો હોય તેમ જીદ કરીને વાદળની બહાર ન આવવા મથી રહ્યો હતો. નામ તો વાદળનું આવતું હતું કે તેણે સૂર્યને ઢાંકી દીધો હતો. પણ સાચી વાતની કોને જાણ હતી કે સૂર્ય ખુદ વાદળ પાછળ છૂપાઇ ગયો છે. આજે જાણે તેને વિશ્વને અજવાળવાની કોઇ તમન્ના નહોતી. આજે વિરામ…. તો જ વિશ્વને તેનું મહત્વ સમજાય…એવું વિચારતો હશે કે શું ?

સૂર્ય તો વિચારે કે નહીં..પણ ઇતિ તો આવું જ કંઇક વિચારતી હતી. ઇતિની અંદર પણ કોઇ સ્મૃતિએ વિરામ લીધો હતો..બહાર ન આવવાની જીદ પકડી હતી કે શું ? જે દરિયો મનની અંદર ઉછળતો રહ્યો હોય..એની જાણ હોય કે નહીં..પરંતુ એ કયારેય દૂર જઇ શકે ખરો ? ભલેને સવાર થઇ ગઇ હોય પરંતુ પાંપણને ખોલીને જોવું નથી એવી જાણે ઇતિના મનમાં એક જીદ પ્રગટી હતી કે શું ? પણ ઇતિ તો કયારેય જીદી નહોતી. અને છતાં આજે આમ કેમ ? પોતાની અંદર એક એક ક્ષણની છબી આજે દસ વરસ પછી પણ આટલી હદે જીવંત હતી ? અને પોતે બેખબર હતી ?

‘અનિકેત આવ્યો છે..’ આજે મમ્મીના આ એક વાકયે તેની સમગ્ર ચેતના જાગી ઉઠી હતી ? એક ચિનગારી પરની રાખ ઊડી રહી હતી કે શું ? મનની કિલ્લેબંદી તૂટી રહી હતી? એક શબ્દે કિલ્લાના કાંગરા ખરવા લાગ્યા હતા કે શું ? માટીની ઝાકળભીની ગંધ દિલની તિજોરીમા સચવાઇને પડી હતી ને તેનું ભાન પણ પોતાને નહોતું.

આ દસ વરસમાં તેના હોઠ પર કયારેય અનિકેતનું નામ સુધ્ધાં નથી આવ્યું.તે સંપૂર્ણ અરૂપમય બની રહી હતી. અરૂપ પણ તેનાથી ખુશ હતો.જીવન શાંત વહેતા પાણીની જેમ કોઇ અવાજ વિના વહેતું હતું કોઇ વમળ નહીં..કોઇ આન્દોલન નહીં. ઇતિ કદાચ પૂર્ણ સમર્પણની ગાથા હતી અરૂપનો શબ્દ ઇતિની ઇચ્છા બની રહેતો. ઇતિના જીવનની એક એક પળ અરૂપની હતી.ઇતિના અસ્તિત્વની આસપાસ સુખ સગવડનો એક અભેદ કિલ્લો અરૂપે ચણી દીધો હતો. જયાં અંદર તો સઘળુ મોજુદ હતું. ફકત કિલ્લાની બહાર એકલા કશું જોઇ શકાતું નહોતું. જોવાની જરૂર જ કયાં પડતી હતી ? ઇતિનો દરેક શબ્દ અરૂપ પ્રેમથી ઝિલતો. ઇતિ વિના તેને થોડી વાર પણ કયાં ચાલતું ? ‘ ઇતિ, ઇતિ ‘ કરતાં અરૂપ થાકતો નહીં. ઇતિ તેને માટે સર્વસ્વ હતી. ઇતિને ખુશ રાખવા તે સતત મથતો. જોકે તેની દ્રષ્ટિ અને દુનિયા અલગ હતી. ઇતિની દ્રષ્ટિથી તે કયારેય જોઇ ન શકતો..તે વાત અલગ હતી. પરંતુ હવે ઇતિની દ્રષ્ટિ કે દુનિયા પણ અલગ કયાં રહી હતી ?અરૂપ જેટલું તેને બતાવવા ઇચ્છતો તેટલું જ તે જોતી. અને ઇતિના વધુ પડતા સરળ સ્વભાવને લીધે ઇતિને કોઇ ફરિયાદ નહોતી. કોઇ અભાવ નહીં..બસ..જીવન જીવાતું જતું હતું.. કોઇ અવરોધ વિના.

અરૂપ ઓફિસે જાય ત્યારે ઇતિને કંટાળો આવતો. તે એકલી એકલી શું કરે ?કામ કરવા માટે ચોવીસ કલાકના કામવાળા ઘરમાં હતા. ઇતિને થયું પોતે નોકરી કરે..થોડી બહાર નીકળે..તો મજા આવે. તેણે અરૂપને વાત કરી જોઇ, અરૂપ તો જાણે કોઇ જોક સાંભળતો હોય તેમ ખડખડાટ હસવા લાગ્યો..’નોકરી..? મારી ઇતિરાણી નોકરી કરે ? અરે,તારે નોકરી કરવી પડે તો તો મારે ડૂબી મરવું જોઇએ..’’ ’ના, અરૂપ, એમ નહીં…પણ તું નથી હોતો ત્યારે આખો દિવસ ઘરમાં બોર થવાય છે. ‘ ’અરે, ટી,વી. જો..છાપા મેગેઝિનો વાંચ..ઘરમાં તારી બહેનપણીઓને બોલાવ..કોઇ કલબમાં જવું હોય તો જા. મારી ઇતિરાણી જલસા કરે એ જ મને ગમે. ‘ ’પણ…’ ’ઇતિ, મારે માટે તું એટલું ન કરી શકે ? ‘ અરૂપનું આ હમેશનું ધ્રુવ વાકય. ઇતિને કયારેક કોઇ વાત ન ગમે તો પણ અરૂપનું આ વાકય અને ઇતિ બધું ભૂલી અરૂપમય..તેના વિચારોમય બની રહે…

ઇતિને થયું પોતે ડાન્સ કલાસ ચાલુ કરે. એ બહાને પોતાને પણ થૉડી પ્રેકટીસ રહે અને પોતાનું મગમતું કામ કર્યાનો આનંદ અને સંતોષ પણ મળે.

પરંતુ ડાન્સ નું નામ તો અરૂપની કોર્ટમાં દાખલ થતાની સાથે જ રીજેકટ થઇ ગયું. ઇતિ, મને મારી પત્ની ડાન્સ કરે એ જરાયે ન ગમે. નાચવું એ કંઇ આપણા જેવા લોકોનું કામ છે ?

અને ઇતિ અરૂપ માટે એટલું તો કરી જ શકે ને ?

અને જીવન ચાલતું રહ્યું. અરૂપની રીતે જીવન જીવાતું ગયું. કોઇ ખાસ ફરિયાદ સિવાય…

હા, વચ્ચે વચ્ચે મનોઆકાશમાં અનિનો ..અનિની યાદનો એક ઝબકાર જરૂર ઉઠતો. પરંતુ બહાર કયારેય ડોકાતો સુધ્ધા નહીં. જીવન એટલે કલબ, પાર્ટી, પિકચર,પીકનીક, ઇતિ અને અરૂપ..!

ઇતિને પિયર નિરાંતે રોકાવાની કયારેક ઇચ્છા થાય પરંતુ અરૂપને ઇતિ વિના ગમે જ નહીં. તે પણ ઇતિ સાથે તેને ઘેર જાય અને બે દિવસમાં ઇતિને લઇ ને પાછો..! ઇતિના માતા પિતા જમાઇનો સ્નેહ જોઇ ખુશખુશાલ હતા. સૌ ખુશ હતા..કયાંય કશો પ્રશ્ન જ કયાં હતો ? ઇતિનું જીવન તો સાવ પ્રશ્નો વિનાનું, સીધા સપાટ મેદાનમાં વહેતી નદી જેવું. એક જ લક્ષ્ય..આડે અવળે કશે નજર નાખ્યા સિવાય સાગરમાં ભળવાનું.ઓગળી જવાનું પોતાની મીઠાશ સુધ્ધાં મિટાવી દેવાનું..ભૂલી જવાનું..પૂર્ણ સમર્પણ…!

તે દિવસે અરૂપની રાહ જોઇ જોઇને થાકેલી ઇતિ કંટાળતી બેઠી હતી. થોડીવાર મેગેઝિનના પાનાઓ ફેરવ્યા..પણ મજા ન આવી. ઘડિયાળનો કાંટો ખસતો જ નહોતો. ઊભા થઇ ટી.વી. ચાલુ કર્યું. આમતેમ ચેનલો બદલતી રહી. એક જગ્યાએ રામાયણની સીરીયલ આવતી દેખાઇ. બીજુ આડુઅવળું જોવાને બદલે તેણે તે ચેનલ ચાલુ રાખી.

સુવર્ણમૃગ પાછળ ગયેલ રામની બૂમ સંભળાતા સીતા લક્ષ્મણને રામની મદદે જવા વિનવતી હતી. લક્ષ્મણ જવા તૈયાર નહોતો થતો. અંતે સીતાજીની જીદને લીધે જવા તૈયાર થયો . જતાં પહેલાં તેણે સીતાજીને લક્ષ્મણરેખા દોરી આપી હતી..અને તેની બહાર નીકળવાની મનાઇ કરીને ગયો હતો.

પોતાની આસપાસ પણ શું આવી કોઇ અદ્રશ્ય લક્ષ્મણરેખા દોરાયેલી છે કે શું ? અરૂપે દોરેલી લક્ષ્મણરેખા…! જેના દાયરામાં તે….બંધ હતી. એક કેન્દ્રની આસપાસ પરિઘની મર્યાદિત ત્રિજયામાં તે ઘૂમતી રહી હતી કે શું ? અને ક્યાંકથી અનિકેતની ચીસો તેને સંભળાતી હતી ? તે ઇતિને પોકારી રહ્યો હતો કે શું ? આજે આ વ્યાકુળતા શા માટે ?

નાનપણમાં તેના ઘરની સામે એક ભરવાડનું કુટુંબ રહેતું હતું. તેના ઘરમાં તેણે ઘણી બકરીઓ પાળી હતી. આ બકરીઓના પગમાં એક દોરી બાંધી હોય..અને દોરીનો બીજો છેડો દૂર કોઇ મોટા પથ્થર સાથે બાંધેલ હોય. કોઇની દોરી થોડી નાની હોય ..કોઇની થોડી મોટી. બકરી તે સીમિત દાયરામાં ફરતી રહેતી. અને સ્વતંત્રતાનો એહસાસ કદાચ કરતી રહેતી. પોતે પણ શું આવી જ કોઇ….
અને દોરી અરૂપના હાથમાં….!

શૈશવમાં જોયેલો પેલો કઠપૂતળીનો ખેલ આજે કેમ યાદ આવે છે..! ત્યાં તો રાજાને હુકમ કરતી મહારાણી તેણે જોઇ હતી. આજે એ મહારાણી શું કોઇ એકદંડિયા મહેલમાં…! ઇતિ ચોંકી ઉઠી…આજે પોતાને આવા ગાંડા ઘેલા વિચારો કેમ આવે છે ?

( દિવ્ય ભાસ્કર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલ )

અરૂપ શું બોલે ૵ 8.. May 4, 2008

લગ્ન અને હનીમુન…

“ ઉગમણા આભે વેદીમા પ્રગટયો અગ્નિ ભડભડ.
નભને બાજોઠ આવી બેઠુ પીઠી વરણું પ્રાગડ “

એક સવારે ઇતિના જીવનમાં પણ દરેક છોકરીની જેમ પીઠીવરણું પ્રાગડ અચાનક ઉઘડયું. લગ્નો સ્વર્ગમાં નક્કી થાય છે “ એ કદાચ સત્ય જ હશે. નહીંતર જેને કદી જોયો કે જાણ્યો નહોતો..જીવનના બાવીસ વરસો સુધી જે કયારેય ડોકાયેલ નહીં એ અરૂપ કયા પાતાળમાંથી અચાનક ફૂટી નીકળ્યો ? અને હજુ તો ઇતિ કંઇ સમજે..વિચારે તે પહેલાં તેની સાથે લગ્નના પડઘમ વાગવા લાગ્યા. બે વરસની ઉમરથી જેને જાણતી હતી…જે તેની ક્ષણેક્ષણમાં સમાયેલ હતો એ અનિકેત કયા આકાશમાં અદ્રશ્ય થઇ ગયો હતો. કાળદેવતાએ પણ તેની ભાળ ન જ આપી.

આ કઇ વેળા હતી..પાંદડું ખરવાની કે કૂંપળ ફૂટયાની ? એક પાંદડું ખર્યું કે એક કૂંપળ ફૂટી તે સમજવું..અનુભવવું ઇતિ માટે આસાન નહોતું. આછા અંધકાર અને આછા પ્રકાશ વચ્ચેની એ ક્ષણો હતી. નહીં ઉજાસ…નહીં અંધાર..! વાદળછાયો ગોરંભો ઇતિના મનમાં ઘૂંટાતો હતો. એક ગોપી પોતાનીયે જાણ બહાર અંતરમાં વહાલનું વૃન્દાવન સંગોપીને બેઠી હતી. આ ક્ષણે સાજનના સપનાએ અંતરકયારી તરબતર થઇ મહેકી ઉઠવી જોઇએ..આંખોમાં શમણાં અંજાવા જોઇતા હતા. પણ…પણ એ બધું અનુભવવાનો ..સમજવાનો સમય જ કયાં મળ્યો હતો ?

જલદી અમેરિકા જવાનું છે. એમ અરૂપે કહેવાથી લગ્ન તાત્કાલિક લેવા પડયા. ચટ્ મંગની..પટ્ટ વ્યાહ..! ખરીદી, તૈયારી, સગાવહાલાઓની ધમાલ..ઇતિને તો જાણે કશું સમજાતું જ નહોતું. કશું સ્પર્શતું નહોતું. બધા કહે તેમ તેણે કરવાનું હતું..એ જ એકમાત્ર સત્ય હતું. તે ઉદાસ નહોતી તો એવી ખાસ ખુશી પણ નહોતી અનુભવી શકાતી. એક દિવસ અનિકેતની બહેન સાસરે જતી હતી ત્યારે તેની જેવી જ તૈયાર થવાનું નક્કી કરતી ઇતિએ આજે સોળે શણગાર સજયા હતા. છતાં આયનામાં પોતે ફિક્કી કેમ લાગતી હતી..! તે તેને સમજાતું નહોતું. કશુંક બહાર આવવા મથી રહ્યું હતું. પરંતુ શું એ સમજી શકાય કે શોધી શકાય તેટલો સમય જ કયાં હતો ?
ઇતિના ઘરનાએ પણ આ પ્રસંગે અનિકેત અને તેના ઘરના હાજર રહી શકે તે માટે તેને શોધવાના ઘણાં નિષ્ફળ પ્રયત્નો કર્યા. અને અંતે એક દિવસ ઇતિના લગ્ન બહુ જલદીથી થઇ ગયા.અનિકેત વિના જ થઇ ગયા. એક મહિનામાં જેમ અનિકેત ગયો ત્યારે વિચારવાનો સમય નહોતો મળ્યો તેમ જ આ એક મહિનામાં ઇતિને કશું વિચારવાનો સમય જ ન મળ્યો. અને સગાઇ, લગ્ન બધું…મહિનામાં…પૂરું.

અને ઇતિ અરૂપની ગૃહલક્ષ્મી બનીને અરૂપને ઘેર આવી. સાસરે આવી..

લગ્ન પછી તુરત અમેરિકા જવાનું છે એમ કહી લગ્નની ઉતાવળ તો અરૂપે કરાવી. પરંતુ લગ્ન પછી તેનો નિર્ણય બદલાઇ ગયો. લગ્ન પછી અરૂપે અમેરિકા જવાને બદલે દેશમાં જ હમેશ માટે રહેવાનું નક્કી કર્યું. ઇતિના મમ્મી,પપ્પા તો દીકરી દૂર નહીં જાય એ વિચારે ખુશ થયા. ઇતિને તો હજુ સુધી પૂરી ખબર જ નહોતી પડતી. જેમ બધા કહે તેમ તે કરતી ગઇ હતી. વિચારવાની શક્તિ જાણે તે ખોઇ બેઠી હતી. એક ધરામાંથી ઉખેડેલ તુલસીકયારો બીજી ધરામાં ધરબાઇ રહ્યો હતો. હવે તેને ત્યાં જ વિકસવાનું હતું. ફૂલવાફાલવાનું હતું.

હનીમુન માટે કેરાલાની રમ્ય વનરાજિમાં અરૂપ સાથે ઘૂમતા ઇતિના મનોપ્રદેશમાં વીજળીની જેમ અનિકેત કયારેક ચમકી જતો.કયાં હશે એ ?નાળિયેરીના ઝૂંડમાંથી ચળાઇને આવતા સૂર્યના કિરણોના પ્રકાશ કે પાંદડાઓમાંથી ટપકતા વરસાદના પાણીના ટીપાઓની સાથે કયારેક અનિકેતની યાદ મહેકી ઉઠતી. કેરાલાના રમણીય સાગર કિનારે તેને પ્રસન્નતા અર્પી. આમ પણ દરિયો તો તેનો શૈશવનો સાથીદાર. તેની ભીની રેતી કે ઊછળતા મોજા સાથે તે કલાકો સુધી વાતો કરી શકતી. અને આમ પણ અરૂપ તેને ખુશ કરવાના સઘળા પ્રયત્નો કરતો. ઇતિ માટે તેની આંખોમાં સ્નેહ છલકતો રહેતો. પહેલી જ નજરે ઇતિને જોઇ ત્યારથી જ તેને ઇતિ ગમી ગઇ હતી. અને હવે ઇતિ તેની હતી..તેના એકલાની..તેથી તે સ્વાભાવિક રીતે જ ખુશખુશાલ હતો. યૌવનનો ઉન્માદ, મનગમતો સાથી..પ્રકૃતિનું અનુપમ સૌન્દર્ય.. અને પોતાનો પ્રેમ..અરૂપના મનમાં કોયલના ટહુકાર..અને મોરના કેકારવ…!

અરૂપ પોતાના શૈશવની અગણિત વાતો કરતો રહેતો. અને ઇતિને પણ તેની શૈશવની વાતો પૂછતો. ઇતિ અથાહ ઉત્સાહથી વાતો કરતાં થાકતી નહીં. અને ઇતિના શૈશવની વાતો અનિકેત સિવાય તો થઇ જ કેવી રીતે શકે ? તેની એક એક વાતમાં ઇતિ ઇચ્છે કે ન ઇચ્છે અનિકેતની હાજરી ડોકિયા કરતી રહે એ સ્વાભાવિક જ હતું ને ! અરૂપ કહેતો,’હું તારી વાત પૂછું છું. અને તારી વાતમાં તારા કરતાં તો આ અનિકેતની વાતો જ વધારે હોય છે. એ સિવાય કોઇ વાત નથી તારી પાસે ? ‘
તેના અવાજમાં અનિચ્છાએ પણ એક ચીડ ભળી જતી.

’પણ અરૂપ, અમે સાથે જ મોટા થયા..સાથે જ સ્કૂલે જતા આવતા..સાથે જ…’
’બસ,..બીજું શું શું સાથે કરતા ? ‘

’અરે, બધું …બધું જ તો સાથે કરતાં હું ને અનિકેત…અને એટલે જ મારી વાતમાં અનિકેતની વાત આવે જ ને ? ’ નિર્દોષતાથી ઇતિ ચહેકી ઉઠતી. તેની વિશાળ આંખોમાં એક ચમક પ્રગટતી. તેને થતું તે વાતો..અનિકેતની વાતો કર્યા કરે…અને અંતરના દ્વાર ખોલી નાખે. અને પછી અરૂપમય બની રહે.

પણ… ’તો નથી સાંભળવી મારે તારા અનિકેતની વાત..’

પોતે અનિકેતની વાત કયાં કરતી હતી ? તે તો પોતાની વાત કરતી હતી.

અરૂપ શા માટે ગુસ્સે થતો…એ ઇતિની સમજમાં કેમે ય ન આવતું. અને શૈશવની જ નહીં તેની ડાન્સની કે તેની કોલેજની..કે તેની કોઇ પણ ક્ષણની વાત કરે ત્યારે અનિકેતને તેમાંથી બાકાત રાખવો એ ઇતિ માટે કયાં શકય હતું ? જોકે અરૂપનો ગુસ્સો કંઇ લાંબો ચાલતો નહીં. ઇતિને તે ખૂબ પ્રેમ કરતો. ઇતિ તેને માટે સર્વસ્વ હતી. પણ….

ઇતિ હોંશથી અનિકેતની અને પોતાની વાત અરૂપને કરતી રહી. કેવી રીતે અનિકેતે તેના આરંગેત્રમની તૈયારીઓ કરી હતી.કેટલો હેરાન થયો હતો દિવસો સુધી..! અરૂપે એક પણ શબ્દ ઉચ્ચાર્યા સિવાય બધી વાતો સાંભળી હતી. ઇતિની આંખમાં અનિકેતના નામના ઉચ્ચાર સાથે પ્રગટતી એક સ્વાભાવિક ચમક અરૂપે જોઇ હતી..અનુભવી હતી..પણ સમજી નહોતી.

અને ઇતિ પાસે તો અનિકેતની વાતોનો વણખૂટયો ખજાનો હતો..ઇતિએ અનુભવ્યું કે અનિકેતની વાત આવે છે અને અરૂપ તુરત વાત બદલાવી નાખે છે.

અને બે ચાર વાર અરૂપનો ગુસ્સો જોઇ ધીમે ધીમે કાચબો અંગો સંકોરી લે તેમ ઇતિએ પોતાની વાતો સંકોરી લીધી. અરૂપને અનિકેતની વાત નથી ગમતી એ તો સમજાયું..પરંતુ શા માટે નથી ગમતી ? એ ઇતિની સમજ બહાર જ રહ્યું. ઇતિની વાતો બહાર આવતી બંધ થઇ ગઇ. ઇતિએ જાણે એ દરવાજો બંધ કરી દીધો હતો.જેને એ પોતે પણ હવે કદાચ ખોલવા નહોતી માગતી. દિલના અતલ ઊંડાણમાં અનિકેતની સ્મૃતિ ધરબાઇ રહી. અને ધીમે ધીમે ઇતિની જિંદગીમાં અનિકેત નામે કોઇ પાત્ર હતું એ પણ ભૂલાતું ગયું કે પછી ….
કાળદેવતા ઇતિ સામે કયારેક હસી લેતા એટલું જ. તેને એકને જ કદાચ ખ્યાલ હતો કે ઇતિ જાતને છેતરી રહી છે..અનિકેત તો આ બેઠો તેના દિલના તળિયે… પણ કોઇ વાત ફોડ પાડીને કહેવા કાળદેવતા થોડા રોકાય છે ? સમય સમય નું કામ કરશે અને એક દિવસ ….! અને સમય સરતો રહ્યો…સરતો રહ્યો…

અરૂપના સ્નેહમાં કોઇ કમી કયાં હતી ? ઇતિ જીવનમાં ગોઠવાતી ગઇ. કોઇ અફસોસ વિના..હજારો લાખો સ્ત્રીની માફક..તદન સહજતાથી..સરળતાથી..! કેટલાક સત્યો વરસો પછી પણ એની એ જ કુમાશ,મુગ્ધતા અને ઋજુતા સાથે જીવતા હોય છે એ સત્યથી ઇતિ કદાચ અજાણ હતી.

લગ્ન પછી અરૂપને બાળકની ખૂબ ઉતાવળ હતી. પણ પિતા બનવાની તેની હોંશ લગ્નજીવનના આટલા વરસો બાદ પણ પૂરી ન થઇ. ઇતિ પણ શિશુને આવકારવા ઉત્સુક હતી. પણ…! આમ તો બંનેના બધા રીપોર્ટ નોર્મલ આવતા હતા. અને તેથી નશીબ સિવાય કોને દોષ આપી શકાય ? અને ત્યારે ઇતિએ એકવાર કોઇ શિશુને દત્તક લેવાની વાત અરૂપ પાસે મૂકી જોઇ. પરંતુ અરૂપને એ વાત ગળે ઉતરી નહીં. બાળક હોય તો આપણું પોતાનું જ…નહીંતર બાળક વિના પણ ચાલશે. તેને માટે તો ઇતિ સર્વસ્વ હતી અને રહેશે. અને સરળ ઇતિને સમજાવવી…મનાવવી કંઇ બહું અઘરી વાત નહોતી જ.

ઇતિ અરૂપ માટે એટલું તો કરી જ શકે ને ?
ઇતિ કહે તેમ તો અનિકેતે કરવાનું હતું. અને અરૂપ કહે તેમ ઇતિએ…

જીવનના તાણવાણા કોણ ઉકેલી શકયું છે ?

અરૂપ શું બોલે ૵..7… April 28, 2008

..શણગારેલી ઢીંગલી…

” હાથમાં ગાડીંવ, ધનુષબાણ હોય અને છતાં
પાર્થ જેવા પાર્થને પણ કયાંક લૂંટે છે સમય.”

અમેરિકા પહોંચ્યા પછી અનિકેતના નિયમિત ફોન આવતા રહેતા.તેના મમ્મી,પપ્પા પણ ઇતિ સાથે અને તેના મમ્મી, પપ્પા સાથે વાતો કરતા રહેતા. અનિકેતની કોલેજ ચાલુ થઇ ગઇ હતી.તેને ભણવા માટે હોસ્ટેલમાં રહેવું પડયું હતું. શૈશવથી સતત સાથે રહેલ બે વ્યક્તિ ભૌગોલિક રીતે તો દૂર થઇ હતી. પરંતુ હૈયાને દૂર શું અને નજીક શું ? આમ પણ….

“ માઇલોના માઇલોનું અંતર ખરી પડે.
જયાં અંતરનો સેતુ નિરંતર.. “

અનિકેત ફોનમાં ઇતિને ત્યાંની વાતો કરતો રહેતો. અને ઇતિના પ્રશ્નોનો તો પાર જ કયાં હતો ? ‘ આજે શું બનાવ્યું ? શું ખાધું ? કયાં ગયો ? શું કર્યું ? ‘ ઇતિ અહેવાલ લેતી રહેતી. અને અનિ હોંશે હોંશે આપતો રહેતો.કયારેક અનિકેતે કંઇ બનાવ્યું ન હોય..’ સમય નથી મળ્યો ‘ એવું અનિકેત કહે ત્યારે ઇતિ તેને ખખડાવવાનો પોતાનો અબાધિત અધિકાર ભોગવવાનું ચૂકતી નહીં. ઇતિ બહુ ખીજાય ત્યારે અનિકેત કહેતો, ‘એ તો તું અહીં આવીશ ત્યારે જ તને સમજાશે. ‘ઇતિ ત્યાં કેમ આવશે..શા માટે આવશે ? એવા પ્રશ્નોનો કોઇ અર્થ નહોતો.વણબોલાયેલી વાતો કેટલું કહી જતી હોય છે ! એકાદ વરસ સુધી આ સિલસિલો ચાલતો રહ્યો. પણ પછી…..
કાળે ફરી એકવાર કરવટ બદલી હતી. અને કાળ કરવટ બદલે ત્યારે……..!

બે વરસની ઉંમરથી અસ્તિત્વ સાથે વણાઇ ગયેલું એક નામ જીવન ક્ષિતિજમાંથી એકદમ અણધારી રીતે કેમ, કયાં અદ્રશ્ય થઇ ગયું…તે સમજાયું નહીં. અચાનક અનિકેત, તેના મમ્મી, પપ્પા સૌના ફોન આવતા બંધ થઇ ગયા ! ઇતિએ જુદી જુદી ઘણી રીતે..ઘણાં દ્વારા પ્રયત્નો કર્યા..પરંતુ દરેક સંપર્કસૂત્ર કપાઇ ગયા. ઇતિ ફોન કરતી તો શરૂઆતમાં વોઇસ મેઇલ પર જતા. પછી તો એ પણ બંધ. મેઇલના પણ કોઇ જવાબ નહીં. અનિકેત કયા વિશ્વમાં અદ્રશ્ય થઇ ગયો તે સમજાયું નહીં. ઇતિના મમ્મી પપ્પાએ પણ ઘણાં પ્રયત્નો કરી જોયા..પરંતુ આ તો કાળની કરવટ હતી.. એનો તાગ કોને મળી શકે ? મઘમઘ થતું પુષ્પ અચાનક ખરી પડે તેમ સંબંધો અચાનક જાણે ખરી પડયા. જો કે પુષ્પ ખરી શકે..તેની સૌરભ તો કયાં ખરવાની હતી ? કેટલીક મહેક શરીરને જ નહીં આત્માને.. પ્રાણને સ્પર્શી હોય છે..જે કયારેય…

ઇતિ સ્તબ્ધ ! સાત જનમ બેસીને વિચારે તો પણ એનું કોઇ કારણ તે શોધી શકે તેમ નહોતી. આમ બની જ કેમ શકે ? પણ…બન્યું હતું એ હકીકત હતી.અને ઇતિને કોઇ ફરિયાદ વિના હકીકતનો સ્વીકાર કરવાનો હતો. ઇતિના મમ્મી, પપ્પાને પણ આશ્ર્વર્ય થયું. પણ એ ડોલરિયા દેશમાં જઇને ભલભલા બદલાઇ જાય છે તો અનિકેત તેમાંથી બાકાત કેમ રહી શકે ? કદાચ કોઇ ધોળી છોકરી ગમી ગઇ હોય અને… અને શરમનો માર્યો અનિકેત કે તેના માતા પિતા જણાવી ન શકતા હોય તેથી સંબંધ કાપી નાખ્યા..કે પછી..જાતજાતના વિચારો કરતાં રહ્યા. જોકે કોઇ પણ વિચાર મગજમાં બેસતો તો નહોતો જ. પરંતુ જે પણ હોય તે..પણ હવે તે લોકો કોઇ સંબંધ રાખવા નથી માગતા એ તો દીવા જેવું સત્ય દેખાતું હતું. નહીંતર એકાદ ઇ મેઇલ તો કરી શકે ને ?

અને અંતે..જે હોય તે..કયારેક તો જાણ થશે ને ? આવું વિચારી ઇતિના મમ્મી, પપ્પાએ તો મન મનાવી લીધું અને પુત્રીને પણ એ જ સમજાવી.

જો કે આ બધું ઇતિની સમજ બહારનું હતું. પરંતુ સમજાય કે ન સમજાય સ્વીકારવાનું તો હતું જ ને ? આ પળે તો જે સામે આવ્યું તે એક માત્ર સત્ય હતું. બાકી અત્યાર સુધી અનુભવેલું બધું…….!

જોકે ઇતિમાં કંઇ વિચારવાની શક્તિ કયાં હતી ?તે કશું વિચારવા માગતી પણ નહોતી. તેનો સહજ, અતિ સરળ સ્વભાવ ..બધું સ્વીકારી લેવાની આદતને લીધે તે એટલું જ વિચારતી ‘અનિ જયાં રહે ત્યાં ખુશ રહે..બસ અનિની જે ઇચ્છા હોય તે ઇતિને મંજૂર જ હોય. અનિની ઇચ્છાને ઇતિ માન ન આપે તેવું તો બને જ નહીં ને ?કોઇ ફરિયાદ વિના પૂર્ણ શ્રધ્ધાથી તેણે હકીકત સ્વીકારી લીધી. એક ક્ષણ માટે પણ કોઇ કડવાશ તેના મનમાં પ્રવેશી શકી નહીં. આમ પણ તેમણે કયાં કયારેય સાથે જીવવા મરવાના વચનો આપ્યા હતા ? તેથી દગો કે વિશ્વાસઘાત એવા કોઇ સવાલો તો ઉપસ્થિત જ કયાં થતા હતા ? બસ..અનિ ખુશ રહે…! અંતરની અમીરાતથી ધબકતા,મધુરતાથી ધબકતા હૈયામાં કડવાશની કોઇ કણી માટે જગ્યા કયાં હતી ? અનિની છબી તેના મનમાં એ જ રહી.બહાર સપાટી પર દેખાતી રહેતી હતી તેને બદલે હવે અંદર ઊંડે ઉતરતી ગઇ..બસ..આટલો જ ફરક પડયો. કોઇ આગ્રહ તો તેની પ્રકૃતિમાં હતો જ કયાં ?

અનિકેત તેની સ્મૃતિ બની ગયો હતો. તેના જીવનની પ્રત્યેકક્ષણમાં અનિકેતની હાજરી હતી..તેને અસ્તિત્વથી અલગ કેમ કરી શકાય ? અને અલગ કરવાની જરૂર પણ કયાં હતી ? કોઇ પીડા વિના પૂરી સહજતાથી દરેક વાત..દરેક પરિસ્થિતિનો સ્વીકાર એ કદાચ ઇતિની પ્રકૃતિ હતી. અને અનિકેત ભૌતિક અર્થમાં તેનાથી દૂર ભલે ગયો હોય..બાકી ઇતિથી દૂર તે જઇ શકે તેવી તો ઇતિ કલ્પના પણ કરી શકે તેમ નહોતી.

સમયની એક વામન ક્ષણમાં કેટલી વિરાટ..અનંત શકયતાઓ…આશ્ર્વર્યો.. ભરેલ હોય છે..તે એહસાસ તો સ્વાનુભવે જ સમજાય ને ?
ઇતિનું ભણવાનું હવે પૂરુ થયું હતું. કોઇપણ માતા પિતાની જેમ ઇતિના મા બાપ પણ દીકરીના લગ્નની ચિંતામાં…છોકરો શોધવામાં પડયા. ઇતિ તો કશું વિચારતી જ નહોતી. કદાચ વિચારવા માગતી પણ નહોતી. ત્યાં જ તેના જીવનમાં અરૂપનું આગમન એકદમ અણધાર્યું થયું. ઇતિના માસીએ એક છોકરો બતાવ્યો. ભણેલ ગણેલ, દેખાવડો, સારું કમાતો, અને કુટુંબમાં પણ ખાસ કોઇ નહોતું. તે પણ અમેરિકાથી આવ્યો હતો.
વાત ચાલી અને એક દિવસ અરૂપ ઇતિને જોવા આવ્યો. તે તો ઇતિને જોઇને જ મુગ્ધ થઇ ગયો. ઇતિની ભાવવાહી, વિશાળ,ચમકતી,પાણીદાર આંખોમાં તે ખોવાઇ ગયો. તેણે તો ત્યાં જ હા પાડી દીધી.

ઇતિના મમ્મી, પપ્પાને પણ અરૂપ ગમ્યો. ઇતિને પૂછતાં તે જવાબ ન આપી શકી. આ બધું શું થઇ રહ્યું છે તેની જિંદગીમાં ? ના પાડવાનું કોઇ દેખીતું કારણ નહોતું. તો હા પાડવાની …..? લગ્ન કરવાના ? સાસરે જવાનું ? જોકે સાસરાનો અર્થ હવે કોઇને પૂછવો પડે તેમ નહોતો. અને પૂછવું હોય તો પણ જવાબ આપનાર પોતે જ એક સવાલ બનીને રહી ગયો હતો.

બાકી ઇતિની જિંદગી વિશે વિચાર તો અનિકેતે કરવાનો હોય. ઇતિનું જીવન કેવું હશે તેની કલ્પના તો અનિકેત કરતો. અત્યારસુધી પોતે કયારેય કોઇ ચિંતા..કોઇ કલ્પના..કોઇ વિચાર પોતાના ભાવિ વિશે કર્યો હતો ? એ બધું ઇતિનું કામ થોડું હતું ? એને તો અનિ કહે એમ કરવાનું હોય..બસ…બાકી બધું એની જવાબદારી. પણ હવે ?હવે આ ક્ષણે અનિ ને શોધવો કયાં ? તેને એટલી પણ ભાન નથી પડતી કે ઇતિ એકલી શું કરશે ? કેમ કરશે ? આવો મોટો નિર્ણય તે અનિ વિના કેમ લઇ શકે ?

’તે અનિને પરણી શકે ? અનિ હોત તો પોતે અને અનિ પરણ્યા હોત ? ઇતિના મનમાં પહેલીવાર વીજળીની જેમ વિચાર ઝબકી ગયો. અનિ સાથે લગ્ન ? આવો વિચાર તો આજ સુધી કયારેય નથી આવ્યો..આજે આમ અચાનક ?

તે અને અનિ પ્રેમી, પ્રેમિકા થૉડા હતા ? હા, એકબીજાનું સર્વસ્વ જરૂર હતા.પણ આવું તો બેમાંથી કોઇએ કદી કયાં વિચાર્યું હતું ? હકીકતે તે અને અનિ છૂટા પડી શકે એવી કોઇ કલ્પના જ નહોતી આવી. ઇતિ અજબ અસમંજસમાં અટવાઇ. એક તરફ માતા પિતા હતા. જે તેને સમજાવતા હતા કે અરૂપ જેવો છોકરો નશીબદારને જ મળે.ઇતિને તો કોઇ બહેનપણી..કોઇ મિત્ર પણ કયાં હતા ? જે હતો તે એકમાત્ર અનિકેત…અને તે આમ ઇતિની પરમ જરૂરિયાતની પળે ખોવાઇ જાય..રિસાઇ જાય..ઇતિની આંખો છલકાઇ આવી. એક અકથ્ય મૂંઝારો તેના પ્રાણને ઘેરી વળ્યો. જેની આરપાર તે કશું જોઇ શકવા અસમર્થ હતી.

અને તેના મૌનને સંમતિ માની ઇતિની સગાઇ નક્કી થઇ ગઇ. બે દિવસમાં તો સગાઇની બધી તૈયારી પણ થઇ ગઇ. જેમ અનિકેતના જવાની વાત ઇતિના મગજમાં જવાના આગલા દિવસ સુધી નોટીસ નહોતી થઇ. તેમ જ સગાઇની વાત પણ ઇતિનું મગજ નોંધી શકયું નહીં. હા, ત્યાં હતો એક મૌન સ્વીકાર…જે થાય તે.. ! જાણે ઇતિને આ બધા સાથે કોઇ નિસ્બત જ નહોતી. પહેલા કશું વિચાર્યા સિવાય અનિકેત કહેતો તેમ તે કરતી રહી હતી.. આજે માતા પિતા કહે તેમ તે કરતી રહી.

અને અરૂપને ઉતાવળ હતી..તરત સગાઇ…અને મહિનામાં લગ્ન..કરવાનું નક્કી થયું.

સગાઇને બીજે દિવસે અરૂપે ઇતિને એક સરસ મજાની બાર્બી ડોલ ભેટ આપી. જે દુલ્હનના શણગારથી શોભતી હતી. ઇતિ સ્તબ્ધ..! મૂઢની માફક તે ઢીંગલી હાથમાં લઇ બેસી રહી. આ ભેટમાં તેને અનિકેતની હાજરી..તેની સુવાસ કેમ અનુભવાતી હતી ? ઘડીકમાં ઢીંગલી તરફ તો ઘડીકમાં અરૂપ તરફ. અરૂપે કહ્યું..’ આ તો જસ્ટ મસ્તી..મજાક..’

પણ ઇતિ માટે આ મજાક કયાં હતી ?

તેની સાથે પોતાના શૈશવ ની યાદ સંકળાઇ હતી એની જાણ અરૂપને થોડી જ હોય ?

તેની નજર સમક્ષ તો દસ વરસનો અનિકેત હસતો હતો. અને તેના જેવડી જ ઇતિને કહેતો હતો..’ તારા લગ્ન થશે ને ત્યારે હું તને શું ભેટ આપીશ..ખબર છે ? ‘ ગૌરીવ્રતના ત્રીજા વરસે પૂજા કરીને આવેલ ઇતિને અનિકેતે કહ્યું હતું અને ઇતિ બોલી ઉઠી હતી. ‘શું આપીશ “ ’તારા જેવી જ શણગારેલ ઢીંગલી…બાર્બી ડોલ…! .’ અને બંને ખડખડાટ હસતા હતા !

અને આજે અરૂપની આ ભેટ…! તેનાથી અરૂપને પૂછાઇ જ ગયું,’તમે અનિકેતને ઓળખો છો ? એ પણ અમેરિકામાં જ છે. ‘

’અનિકેત..કોણ અનિકેત ? ‘ જવાબમાં ઇતિ મૌન રહી.અને અરૂપે પણ આગળ કોઇ પૂછપરછ કરી નહીં.

તે પછી પણ અરૂપે કેટલીયે ભેટો ઇતિને આપી જ હતી ને? પણ…

( દિવ્યભાસ્કર ગોલ્ડમાં પ્રકાશિત લઘુનવલનો સાતમો હપ્તો..)

અરૂપ શું બોલે …6.. April 26, 2008

6….અનિકેત ગયો…?
“ ગીત ગાતુ પંખી ત્યાં ઊડી ગયું,
ડાળને દઇ વસમો કંપ દૂર ટહુકો અંતરીક્ષ વિશે વિલીન..
ને હવે આ મૌન……”
ઇતિ અને અનિકેતનું કોલેજનું આ છેલ્લું વરસ હતું. કોલેજમાં દર વરસની જેમ વાર્ષિક કાર્યક્રમની તૈયારી ચાલી રહી હતી. ઇતિને રાજા દુષ્યંતની પ્રતીક્ષા કરતી શકુંતલાનો ડાન્સ કરવાનો હતો. આમ પણ ભારતનાટયમમાં તે કુશળ હતી.તેનું આરંગેત્રમ કયારનું પૂરું થઇ ગયું હતું. હવે તે આ ડાન્સની પ્રેકટીસમાં વ્યસ્ત હતી. અને અનિકેતે એક નાટકમાં ભાગ લીધો હતો. શેણી વિજાણંદની નૃત્યનાટિકામાં અનિકેત વિજાણંદનું પાત્ર કરતો હતો. બંનેની પ્રેકટીસ પૂરજોશમાં ચાલી રહી હતી.
અને અંતે કાર્યક્રમનો દિવસ આવી પહોંચ્યો. દુષ્યંતના વિરહમાં ભટકતી શકુંતલા આશ્રમના વૃક્ષોને, પુષ્પોને, વેલીઓને, હરણના બચ્ચાને ..એમ દરેકને પૂછતી રહે છે. વિરહીણીની એ અવસ્થાને ઇતિએ જે સુંદર રીતે વ્યકત કરી…દરેક પ્રેક્ષકોની આંખ ભીની બન્યા સિવાય રહી નહીં.
તો વિજાણંદના પાત્રમાં ‘શેણી ..શેણી ‘ કરતો વિજાણંદ હેમાળો ગાળવા નીકળે છે ત્યારે તેના અભિનયમાં જાન રેડી અનિકેતે બધાને રડાવ્યે જ છૂટકો કર્યો. વિજાણંદની વ્યથા જોઇ ઇતિના ડૂસકા તો શમવાનું નામ નહોતા લેતા.
કાર્યક્રમમાં બંનેએ ઇનામ મેળવ્યા. પ્રોગ્રામ પૂરો થયા બાદ તે રાત્રે ઘેર જતી વખતે બંને મૌન હતા. કદાચ શું બોલવું તે બેમાંથી કોઇને આજે સમજાતું નહોતું.

‘અરૂપ. ડાન્સમાં હું શકુંતલા બની હતી..અને અનિકેત નાટકમાં વિજાણંદ…અને અમારા બંનેના અભિનયે બધાને રડાવ્યા હતા. એકવાર કોઇ કાર્યક્રમની વાત નીકળતા ઉત્સાહમાં આવી જઇ ઇતિએ અરૂપને કહેલું.
‘ મને તો સારા ઘરની છોકરીઓ આવા કોઇ આલતુ ફાલતુ પ્રોગ્રામમાં ભાગ લે તે જ ન ગમે. ‘ ’ પણ અરૂપ એ કંઇ કોઇ આલતુ ફાલતુ પ્રોગ્રામ નહોતો. અમારી કોલેજનો વાર્ષિક કાર્યક્રમ હતો. અને અનિકેતે વિજાણંદના પાત્રમાં જાન રેડી દીધો હતો. ‘ ’ મને તો એવા નાટકિયા માણસો …’ વાકય પૂરું કરતા પહેલા અરૂપથી ઇતિ સામે જોવાઇ ગયું અને પછી ઇતિની આંખો સામે જોઇને કે પછી ગમેતેમ તેણે એ વાકય પૂરું ન કર્યું. અને ઇતિ પણ પછી કશું ન બોલી.
પરંતુ તે દિવસે કરેલ વિરહનો અભિનય… હવે વાસ્તવિક જીવનમાં પણ તેનો અનુભવ સાચ્ચે જ કરાવવા કાળદેવતા જાણે તૈયાર થયા હતા કે શું ? સમય જેવો કઠોર કે સમય જેવો મૃદુ પણ અન્ય કોણ હોઇ શકે ? ઇતિ, અનિકેતના જીવનમાં વિધાત્રીએ એવી કોઇ ક્ષણ લખી હતી કે શું ?
એકત્રીસ ડીસેમ્બરની રાત્રે સૌ કોઇ વિદાય લેતા વરસને આવજો અને આવનાર વરસને આવકારવાની ઉજવણીમાં પોતપોતાની આગવી રીતે વ્યસ્ત હતા. ઇતિ અને અનિકેતની કોલેજના કેમ્પસમાં પણ યૌવન હિલ્લોળે ચડયું હતું. વાતાવરણમાં ઠંડીની ચમક હતી. પરંતુ કેમ્પફાયરની ઉષ્મા તેને રંગીન બનાવતી હતી.

સાંજથી શરૂ થયેલ વિવિધ પ્રોગ્રામો છેલ્લા તબક્કામાં પ્રવેશ્યા હતા. ખાણીપીણીની જયાફતો જામી હતી. સાંજે અંતાક્ષરી ની રમઝટમાં આજે ઇતિ ખીલી ઉઠી હતી.
‘કહીં દૂર જબ દિન ઢલ જાયે…’ ઢળતા સૂર્યની સાક્ષીએ ગવાયેલ આ ગીતે ઇતિના ચહેરા પર એક આભા પ્રગટાવી હતી.જેનો ઉજાસ અનિકેત ની આંખોમાં પ્રગટયો હતો. સુમધુર ગીતોની રમઝટ હમણાં જ પૂરી થઇ હતી. બધાને પ્રતીક્ષા હતી ઘડિયાળમાં બારના ટકોરાની… પ્રિયજનોને આવકારવા, અભિનન્દવા સૌ જાણે અધીર બન્યા હતા. અને હવે એ પ્રતીક્ષાનો અંત નજીક હતો. વીતેલ વરસને અલવિદા કરી, આવનાર વરસને વધાવવાનો એક અદમ્ય ઉત્સાહ સૌના મનમાં છલકતો હતો. વાતાવરણમાં ઠંડીનો ચમકારો વધ્યો હતો. કેમ્પફાયરની ઉષ્મા સૌને મીઠી લાગતી હતી. ખુશનુમા વાતાવરણથી દરેક હૈયા છલોછલ હતા. કેમ્પફાયરની આસપાસ સંગીતના તાલે સૌના પગ થિરકતા હતા.

અચાનક ઇતિની એક ચીસ વાતાવરણમાં ગૂંજી ઉઠી. કેમ્પફાયરની આસપાસ ઘૂમતી ઇતિ અચાનક બેલેન્સ ગુમાવતા સીધી ..અંગારાની જવાળામાં જઇ પડી. એક ક્ષણ તો કોઇ કશું સમજી ન શકયું. ત્યાં અનિકેતે એક છલાંગ લગાવી..સીધો અંગારામાં…અને બીજી જ ક્ષણે ઇતિને ઉપાડી બહાર.! ઇતિ તો ભય અને પીડાથી બેહોશ થઇ ગઇ હતી. અનિકેત પોતે પણ દાઝયો હતો..પણ કયાં..કેટલું તેનું તો અત્યારે તેને કયાં ભાન હતું ? વાતાવરણની પ્રસન્નતા એક પળમાં ગમગીનીમાં પલટાઇ હતી.સૌ બેબાકળા બની ગયા હતા.એમ્બ્યુલન્સ આવી અને ઇતિ,અનિકેતને લઇ ને ચાલી ત્યારે ઘડિયાળમાં બરાબર બારના ટકોરા પડતા હતા. નવા વરસની શરૂઆત થઇ ચૂકી હતી.

પૂરા પંદર દિવસ ઇતિને હોસ્પીટલમાં રહેવું પડયું..ઇતિ ના માતા પિતા ઇશ્વરનો આભાર માની રહ્યા.એક ઘાત ગઇ સમજીને..અને ઘાત અનિકેતને લીધે ટળી શકી હતી તેથી તેનો આભાર માન્યા સિવાય કેમ રહેવાય? પરંતુ અનિકેતને એવી કોઇ જરૂર કયાં હતી ?
હોસ્પીટલમાં ઇતિનો ચાર્જ સ્વાભાવિક રીતે જ અનિકેતે લઇ લીધો હતો. અનિકેતને પણ થોડા દિવસ ડ્રેસીંગ કરાવવું પડયું હતું.
અનિકેત ઇતિને જોક કહેતો રહેતો…સરદારજીના જોક સાંભળવા ઇતિને ખૂબ ગમતા..અને અનિકેત પાસે તેનો કયાં તૂટો હતો ?ડ્રેસીંગની અસહ્ય પીડા અનિકેતના જોકમાં થોડી વાર વિસરાઇ જતી. ‘

‘ અનિ, તને જરાયે બીક ન લાગી ? આગમાં જંપ મારતા ?’

એવો વિચાર કરવા જેટલો…બીક અનુભવવા જેટલો સમય કયાં હતો ? ‘
’તો પણ…! અનિ,તું કયાંક વધારે દાઝયો હોત તો ? ‘
’તો તારી સાથે હોસ્પીટલમાં રહીને આપણે બંને આખી હોસ્પીટલ માથે લેત. ‘ બીજું શું ? ‘
અને અનિકેત તરત વાત ને બીજે પાટે વાળી દેતો.
‘ અને ઇતિ, તેં મને ઓછો હેરાન કર્યો હતો ? યાદ છે..હું નાનો હતો અને મને તાવ આવેલ ત્યારે કેવી દાદાગીરી મારી પર તેં કરેલી. ? હું કંઇ ભૂલ્યો નથી હૉં. ‘
ઇતિને દવા પીવડાવતી વખતે અનિકેત કહેતો.

’હા, તું નાનો હતો ત્યારે….! અને હું તો ત્યારે બહું મૉટી હતી ખરું ને ?’
ઇતિ હસતી. અને પીડાને છૂપાવવાનો વ્યર્થ પ્રયાસ કરતી રહેતી.
‘હવે હું તો ગણી ગણીને બદલો લેવાનો..માંડ આટલા વરસે મોકો મળ્યો છે. ‘
’ તું મને કેટલી પ્રાર્થના ગવડાવતો..! એ હું પણ કંઇ ભૂલી થોડી છું ?ચાલ, હવે તારો વારો.’ ઇતિ ચહેકતી.

‘હું ગાઇશ ને તો આ હોસ્પીટલમાંથી બધા દર્દીઓ અહીં તારા રૂમમાં એકઠા થઇ જશે. અને મને મારશે…માથુ દુખાડવા બદલ ‘
’હું કંઇ ન જાણું. ‘
અને ઇતિની ફરમાઇશ અનિકેત પૂરી ન કરે તેવું તો આમ પણ કયારે બનતું હતું ? તો અત્યારે તો ઇતિ રાજાપાઠમાં હતી..તેનો હક્ક હતો.અને અનિકેત ધીમા અવાજે બે લાઇન ગણગણી રહેતો.ઇતિ આંખો બંધ કરી તેમાં ખોવાઇ જતી.
‘તું પ્યારકા સાગર હૈ…તેરી એક બુંદ કે પ્યાસે હમ….’

આ ક્ષણે..આ ગીત કયાંથી..કઇ દિશાથી રેલાઇ રહ્યું ? ઇતિના કાનમાં આ સ્વરો કયાંથી પડઘાઇ રહ્યા ? આ તો અનિકેતનો અવાજ…!

‘આ શું રાગડા તાણવાના ? મને તો અંતાક્ષરી જરા યે ન ગમે. મન ફાવે તેમ ગમે તેવા અવાજે..ગાતા આવડતું હોય કે નહીં.. બધા લલકારે…અરે, ગીતો સાંભળવા હોય તો કેસેટ કે સી.ડી.ની કયાં ખોટ છે ? ‘
આ વરસે જ અરૂપને ઘેર નવા વરસની ઉજવણી માટે બધા મળ્યા હતા અને ઇતિએ અંતાક્ષરીનો પ્રસ્તાવ મૂકયો હતો ત્યારે અરૂપ બોલી ઉઠયો હતો.એક ક્ષણ ઇતિ ઝંખવાઇ ગઇ હતી.કશું ખૂંચ્યું હતું..પણ શું..? એ વિચારવાનો સમય ત્યારે કયાં હતો ?
અને પછી અંતાક્ષરીને બદલે મ્યુઝિક્લ ચેરની રમત અરૂપે શરૂ કરાવી હતી. અને ઇતિ પણ તેમાં સામેલ થઇ હતી.

અરૂપ માટે ઇતિ એટલું તો કરી જ શકે ને ?

કાળ જયારે કરવટ બદલે છે ત્યારે તેનો સળવળાટ ભલભલાના જીવનમાં ઉથલપાથલ મચાવી દે છે. એ સત્યથી કોઇ અજાણ નથી હોતું. અને છતાં જયાં સુધી જાતે અનુભવ ન થાય ત્યાં સુધી બેપરવા બનીને તે જીવે છે. એ વિશે લખે છે, બોલે છે..પરંતુ એ મહેસૂસ નથી કરી શકતો. અને કદાચ જીવનની મજા જ એમાં છે ને ?

ઇતિ અને અનિકેત જીવનમાં કયારેય છૂટા પડી શકે તેવી તો કલ્પના પણ કયાં હતી ? પરંતુ જેની કલ્પના ન હોય તે બને તેનું નામ જ કદાચ જિંદગી કહેવાતું હશે !

અનિકેતની બહેન અમેરિકામાં હતી અને વરસો પહેલાં તેણે પોતાના માતા,પિતા અને ભાઇ માટે ગ્રીનકાર્ડ માટે ફાઇલ મૂકી હતી. અને હવે તેમની અરજીનો વારો આવ્યો હતો. અને ત્રણેને વીઝા પણ મળી ગયા. અને શરૂ થઇ જવાની તૈયારીઓ. એક મહિનામાં તો ત્યાં પહોંચી જવાનું હતું. અનિકેતને હવે ત્યાં ભણવાનું હતું. તૈયારીના કામમાં ઇતિ અને તેના કુટુંબને પણ સ્વાભાવિક રીતે જ કેટલાયે કામો કરવાના આવ્યા. ઘર સમેટીને જવાનું હતું. પાછા આવવાની કોઇ ખાતરી નહોતી. પરંતુ આવવું હોય ત્યારે આવી શકાય એ ગણતરીથી ઘર વેચવાને બદલે બંધ કરી ને રાખવાનું નક્કી કરેલ. ઇતિના ઘરના તો ત્યાં જ હતા..તેથી બીજી કોઇ ચિંતા નહોતી. હવે તો ઘરમાં આખો દિવસ ધમાલ રહેતી.ઇતિ અને અનિકેત બધા પેપર્સ તૈયાર કરવામાં લાગી ગયા. કશું વિચારવાનો ..થાક ખાવાનો સમય જ કયાં હતો ?
આખો દિવસ અનિકેતનો અવાજ આવતો રહેતો અને ઇતિ દોડતી રહેતી. ’ઇતિ, આ કાગળો કયાં ? ડોકયુમેન્ટસનું લીસ્ટ બની ગયું ? જરા જોને, કંઇ રહી તો નથી જતું ને ? ‘

‘ ઇતિ, આજે મારી સાથે શોપીંગમાં આવવાનું છે. મને તો ત્યાં શું લઇ જવું, કેવું લઇ જવું એ કંઇ ખબર નહીં પડે. તું સાથે હોય તો સારું રહે. ‘ અનિકેતની મમ્મી કહેતી..અને ઇતિ તેમની સાથે દોડતી રહેતી.

‘ અને ઇતિ બેટા, આવું ન ચાલે હોં. તું આંટીના અને અનિકેતના બધા કામ કરે અને અંકલને ભૂલી જાય એ ન ચાલે હોં..! જો તો આ શર્ટ મને સારું લાગશે ? આ અમેરિકાની આપણને બહુ ખબર ન પડે.. ‘

ઇતિ પતંગિયાની જેમ ઊડતી રહેતી. તેને ઘડીભરની ફુરસદ કયાં હતી ? પોતે શું કરે છે તે વિચારવાનો સમય પણ કયાં મળ્યો હતો ? બંને હવેથી છૂટા પડે છે એવો વિચાર પણ હજુ સુધી કદાચ સ્પર્શ્યો નહોતો. બસ એક અભાનાવસ્થામાં કામ થતું જતું હતું. વરસોનો સાથ છૂટવાની પળ આવી છે…અને આ બધી તેની તૈયારીઓ પોતે કરી રહ્યા છે એ સભાનતા તો આવી છેક અંતિમ દિવસે..ત્યાં સુધી તો કેટકેટલા કામો..! અનિકેતના મમ્મી, પપ્પા એક તરફ ઘર અને સામાનની પળોજણમાં પડયા હતા. તો બીજી તરફ શોપીંગ…બેંકના કામો પતાવવામાં પણ સારો એવો સમય જતો હતો. ઇતિના ઘરના બધા પણ એમાં સાથ પૂરાવતા રહ્યા.