શૈશવની માવજત…3 February 17, 2008

“ બાળક એ ઇશ્વરે માનવજાત પર લખેલ પ્રેમપત્ર છે. “ શ્રી ટાગોર.

આજે રોમાને ” બાળ ઉછેર “ વિષય પર કલબમાં ભાષણ આપવાનું હતું. તેની બહેનપણી શૈલાએ લખી આપ્યું હતું. તે ગોખવાનો તે પ્રયત્ન કરી રહી હતી. પણ તેને અઘરું લાગતુ હતું. આ શૈલા પણ ખરી પંતુજી છે..આવું બધું અઘરુ લખવાની શી જરૂર હતી ? તે કંટાળી હતી. ત્યાં જ દેવીબહેન તેની રડતી બેબીને લઇ ને ત્યાં આવ્યા. અને તે ગુસ્સે થઇ ગઇ. ‘ અરે , દેવી, આ બેબી ને અહીંથી લઇ જા. બહાર જઇ ને રમાડ. અહીં શું લાવી ? જોતી નથી.. હું કામમાં છું..’ વાંચતા વાંચતા રોમા એ બૂમ પાડી.
’ બહેન, એ તમને જોઇ ગઇ છે તેથી એને તમારી પાસે જ આવવું છે . એટલે રડે છે. ‘ .

‘ અરે, એ તો છોકરું છે. એને શું ખબર પડે ? એ યે જીદ્દી થઇ ગઇ છે. મા જ જોઇએ. ! કાલે પણ કેવું ‘મીસબીહેવ’ કરતી હતી. કોઇ પાસે જતી જ નહોતી. બસ..એક મારી પાસે જ રહેવું હતું તેને તો. બધા બિચારા કેવા પ્રેમથી બોલાવી બોલાવી ને થાકી ગયા પણ…! હવે અત્યારથી ટેવ નહીં પાડું તો બગડી જશે ને રોજ મારું જ માથું ખાશે..

એક કામ કર.જા.. એને બહાર લઇ જા. લે આ પૈસા..જોઇએ તો ચોકલેટ…આઇસ્ક્રીમ લઇ આપજે. એને તો મમ્મી નો કેડો જ નથી મૂકવો ને ! હવે તેની બધી આદતો સુધારવી પડશે . મારે હજું કેટલું કામ બાકી છે. સાંજે કીટ્ટી પાર્ટી છે ને અત્યારે કલબ માં જવાનું છે. ઉપરથી આ બધુ ગોખવાની લપ ! ચાલ,જલ્દી પાકું કરવા માંડુ. હમણા ટાઇમ થઇ જશે..

બેબીનું રડવાનું ચાલુ હતું. તેને મમ્મી પાસે જ જવું હતું. મમ્મીની વાત સાવ સાચી હતી. બેબી બગડી ગઇ હતી.!

’ દેવી, હજી અહીં શું ઉભી છે ? જા,જલ્દી…ને રડે છે કહી ને પાછી ન આવતી. તને રાખી છે શા માટે ? હું જલ્દી થોડું પાકુ કરી લઉં.’
આયા રડતી બાળકી ને લઇ ચૂપચાપ ત્યાંથી બહાર નીકળી ગઇ.

” બાળક એ ઇશ્વરે માનવજાત પર વરસાવેલ પ્રેમ છે. કુદરતનું એ અણમોલ વરદાન છે. એના આંખોમાં છવાયેલ વિસ્મયને માણવું એ એક અનોખો લહાવો છે. બાળઉછેર એ ફુલ ટાઇમ પણ નહીં whole time જોબ છે. મા-બાપ બાળક ને કંઇ પણ આપી શકે તો તે સમય છે. બાળકને તમે તમારી “ આજ ”નહી આપો તો તમને એની ‘ કાલ ‘ નહીં મળી શકે. બાળક ને વાર્તા ની અવેજી માં ચોકલેટ એટલે ભવિષ્ય માં આદર ને બદલે ઉપેક્ષા….”
ઓહ ! આ શૈલા એ તો શું નું શું લાંબુ લાંબું લખ્યું છે. ચાલ, કાગળ જ સાથે લઇ જવો પડશે.
બબડતી બબડતી, રોમા ‘ બાળઉછેર ‘ પર ભાષણ આપવા રવાના થઇ..

તમે શું માનો છો… બે વરસની બેબી બગડી ગઇ હતી ? બાળઉછેર વિશે ભાષણ આપવું આસાન છે. બાળઉછેર કંઇ આસાન નથી જ.
બાળક ને આપવા માટેની સૌથી અમૂલ્ય ગીફટ જો કોઇ હોય તો તે સમય છે તેવું નથી લાગતું ?

આજે સ્ત્રી પોતાની કારકિર્દી પ્રત્યે વધુ સભાન, વધુ જાગૃત બની છે. આજે તેનું સ્થાન ફકત ઘરમાં રહ્યું નથી..અને રહેવું પણ ન જોઇએ. પરંતુ આ બધી હોડમાં કોઇના શૈશવનો ભોગ લેવાય છે.. એવું નથી લાગતું ? જરૂરિયાત હોય..આર્થિક મજબૂરી હોય ત્યાં વાત અલગ હોઇ શકે..પરંતુ જયાં એવો કોઇ પ્રશ્ન નથી ત્યાં બાળકને એનો હક્ક મળવો જ જોઇએ. બાળક કંઇ વણનોતર્યું અતિથિ નથી . બાળકના આવકારનું પ્લાનીંગ કરો ત્યારે તેના ઉછેરનું..તેને ફાળવવાના સમયનું પ્લાનીંગ કરવું પણ આવશ્યક નથી લાગતું ? અને આ જવાબદારી ફકત મા ની જ નહીં..પિતાની પણ એટલી જ છે.

હા, આપણા બાળક માટે આપણને પ્રેમ નથી તેવું નથી. પરંતુ આપણો પ્રેમ લોહીની સગાઇનો છે.સાચી સમજદારીમાંથી જન્મેલ હોય તેવું ઘણીવાર નથી લાગતું. બાળકો તરફ ઘણીવાર આપણે બેધ્યાન રહીએ છીએ..અને તે માટે આપણું દિલ ડંખે પણ છે.પરંતુ આપણે એવું આશ્વાસન લઇએ છીએ કે આખરે આ બધી દોડધામ બાળકના સુખ માટે જ છે ને ? હકીકતે આ આપણું બચાવનામુ છે. શિશુ માટે સમય કે સગવડ ન હોય ત્યારે તેને આ વિશ્વમાં આવવાનું આમંત્રણ આપવાનો કોઇ હક્ક આપણને નથી જ.

બાળક તમારી મારફત આવે છે. પણ તમારામાંથી નથી આવતા. તેથી બાળકની શક્તિઓને ઓળખી, તેને તે માટેની યોગ્ય તક આપવી એ દરેક મા બાપનો ધર્મ છે.

શૈશવની માવજત…2 December 31, 2007

“ દરેક નવજાત શિશુનું આગમન દર્શાવે છે કે ઇશ્વરને હજુ માનવજાતમાંથી શ્રધ્ધા સાવ ઉઠી નથી ગઇ..”

ચોથા ધોરણમાં ભણતો યશ ન જાણે કેમ અચાનક મૌન બની ગયો હતો. તેની સહજ ચંચળતા,. મસ્તી મજાક, આનંદ ઉત્સાહ ન જાણે કયાં ગૂમ થઇ ગયા હતા. તે ગૂમસૂમ બની ગયો હતો. તેની ઉંમરને ન છાજે તેવો મૌન તે કેમ બની ગયો હતો ?

આજે યુગ્મા બહારથી ઘરમાં આવતી હતી.. ત્યાં તેને કાને અચાનક પુત્રનો અવાજ સંભળાતા તે બહાર જ ઉભી રહી ગઇ. યશ કોની સાથે વાતો કરતો હતો ? તેણે ધીમેથી અંદર ડોકિયુ કર્યું. ઓહ..! આ તો યશનો ખાસ મિત્ર અંશ આવ્યો હતો. યશ શું વાત કરે છે..તે જાણવા યુગ્મા છાનીમાની ત્યાં જ ઉભી રહી .

યશ ઉશ્કેરાટથી અંશને કહેતો હતો, ‘ આ બધી ચોપડીઓ ફાડી નાખવી જોઇએ. બધી નકામી છે. બધું ખોટું ખોટું લખેલ છે. ! અંશને કંઇ સમજ ન પડવાથી તેણે પૂછયું, ’ કેમ શું ખોટું લખ્યું છે ? ‘
‘ અરે, બધું જ..! રોજ આપણે પાકું કરીએ કે સાચું બોલવું જોઇએ…ઘરમાં મમ્મી..પપ્પા પણ કહે કે સાચું બોલો…અને પછી…પછી સાચું બોલીએ ત્યારે શું થાય ખબર છે ? ” ’ શું થાય ? ‘ અંશે પૂછયું, અને જવાબમાં યશ તેની વ્યથા ઠાલવી રહ્યો..અને ….અને યુગ્માને થોડા સમય પહેલાનો એ પ્રસંગ મન:ચક્ષુ સમક્ષ તરવરી રહ્યો.

તે દિવસે યુગ્માની બહેનપણી રુદ્રા આવી હતી. યુગ્માને રુદ્રા કયારેય ન ગમે. તેની વાતો હમેશાં તેને ખૂંચે. શ્રીમંતાઇની છાંટ અનાયાસે તેની વાતોમાં ડૉકિયા કરે..અને યુગ્માને એ ચિબાવલી જ લાગે અને હમેશા ઘરમાં તે એને ચીબાવલી જ કહેતી. પણ શ્રીમંત હોવાને લીધે તે કંઇ બોલી નહોતી શકતી. અને મોઢે તો મસકા જ મારતી રહેતી. કેમકે હમેશા કલબમાં જવા તેની ગાડી જ તેને લેવા આવતી. અને રુદ્રા ની બહેનપણી હોવાને નાતે પોતાને બીજા પણ ઘણાં લાભો મળતા. જે જતા કરવા તેને પોષાય તેમ નહોતા.

એક દિવસ સવારે તે ફોનમાં કોઇ સાથે રુદ્રા ની જ વાતો કરતી હતી..તે કેવી ચાંપલી છે..ને કેવી દંભી છે..વિગેરે..વિગેરે….અને યશ ત્યાં જ બેઠો બેઠો રમતો હતો.
અને તે દિવસે સાંજે અચાનક રુદ્રા તેને ઘેર આવી હતી..યુગ્મા તેને મીઠો આવકાર આપી મસકા મારી રહી. ત્યાં રુદ્રાએ યશને કહ્યું, ‘ બેટા, લે આ ચોકલેટ..’ કહી તેણે પર્સમાંથી કેડબરી કાઢી..યશને આપવા હાથ લંબાવ્યો. પણ ત્યાં અચાનક યશ ન જાણે કેમ બોલી ઉઠયો, ‘ ના, તમે તો કેવા ચીબાવલા છો..! મારી મમ્મી ને જરાયે નથી ગમતા…! મારે તમારી ચોકલેટ નથી જોઇતી……’ અને યશે મોં ફૂલાવ્યું.

રુદ્રા….એ ગુસ્સાથી યુગ્મા સામે જોયું. યુગ્માએ અચાનક ઉભા થઇ યશને એક જોરદાર થપ્પડ મારી, ’ અત્યારથી આવું ખોટું..ગમે તેમ બોલતા શીખી ગયો છે ? આન્ટી ને ગમે તેમ કહે છે ? આવું કોની પાસેથી શીખ્યો ? ચાલ, આંટીને સોરી કહે…’ યશ કંઇક બોલવા જતો હતો..પણ મમ્મી સામે નજર પડતાં તે ચૂપ થઇ ગયો…અને સોરી કહી અંદર ચાલ્યો ગયો. બસ…અને ત્યારથી…યશ મૌન હતો….!

યશ મિત્રને આ વાત કહેતો રહ્યો અને યુગ્માની નજર સામે આખું દ્રશ્ય તરવરી રહ્યું..

આવા અગણિત યશ અને યુગ્મા સમાજમાં હોય છે. વાણી અને વર્તનમાં ફરક હોય ત્યારે સંવેદનશીલ, અણસમજુ બાળક મનમાં ને મનમાં કેવા મૂંઝાતા હોય છે તેનો માતા પિતાને ખ્યાલ હોય છે ખરો ? તમારા ઘરમાં આવો કોઇ યશ તો નથી ને ? તમે આ યુગ્મા તો નથી ને ?

બાળકને માત્ર સારા શબ્દો કહેવા..સારી શિખામણો આપવી તેનો કોઇ અર્થ નથી. કયા મા બાપ બાળકને ખરાબ વાતો કહેતા હોય છે ? અને છતાં… આપણે માનીએ છીએ કે બાળકને શું ખબર પડે ? પણ આપણે માનીએ છીએ તેટલું અબૂધ તે કયારેય હોતું નથી. અરે, નવજાત બાળક પણ સ્પર્શની ભાષા ઓળખે છે. સાચા સંસ્કાર બાળકને વર્તનથી મળે છે. બાળક મોટાઓ કહે તેમ નહીં…. પરંતુ તેઓ કરે તેમ વર્તે છે. તો આપણી ફરજ શું છે ?

બાળક માટે માતા પિતાના વર્તન જેવું અસરકારક ઉદાહરણ બીજું કોઇ નથી. આદર્શ બાળક જોતું હશે તો પહેલા આદર્શ માતા પિતા બનવું જ રહ્યું.

શૈશવની માવજત…1 December 23, 2007

સ્વામી વિવેકાનંદે એક જગ્યાએ સરસ વાત કહી છે. “ બાળક એ કંઇ કોઇ પટારો નથી. કે તેને ગમે તેમ ભરી દઇએ…એ તો એક જયોત છે….એક મશાલ છે, જેને ધીમે ધીમે પ્રગટાવવાની છે..તો જ એ સ્વયં પણ પ્રકાશી શકે અને અન્યને પણ પ્રકાશ આપી શકે. “

કેટલી સાચી વાત બહું ઓછા શબ્દોમાં કહેવાઇ છે.!

આજે સાત વરસના બે મિત્રો..અપૂર્વ, અને લયની થોડી વાત સાંભળીશું ? બંને ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગના બાળકો છે.
લય તેના મિત્રને કહેતો હતો, ‘ અપૂર્વ, તું બરાબર પાંચ વાગ્યે મારે ઘેર આવજે.’ અપૂર્વ કહે,’ કેમ પાંચ વાગ્યે ? ‘
‘ અરે, યાર..મારી મમ્મી પાંચ વાગ્યા પહેલાં બહાર જતી જ નથી. એ ઘરમાં હોય તો જરાયે મજા ન આવે. ‘ લયે જવાબ આપ્યો. ’હા, તારી વાત તો સાચી છે. મારી મમ્મી તો પોતે આખો દિવસ બસ પોતાની બહેનપણીઓ સાથે ફોનમાં વાતો કરતી હોય.. કે ટી.વી.જોતી હોય.. પરંતુ જો હું કંઇ પૂછું તો તરત કહે,’ એ બધી તને ખબર ન પડે..મારું માથુ ન ખા. કાલે ટીચરને પૂછી લેજે. આ બે ટયુશન તો રાખી દીધા છે. ‘
બંને બાળકોની વાત તો લાંબી ચાલી. પણ એના પરથી એટલું તો ચોક્કસ સાબિત થતું હતું કે બંને બાળકોને પોતાની મમ્મી માટે કોઇ ઉંચો અભિપ્રાય તો નહોતો જ.

આ કંઇ કોઇ એક અપૂર્વ કે કોઇ એક લયની વાત નથી. આ તમારા બાળકો પણ હોઇ શકે.
તમારા બાળકો તમારી ગેરહાજરીમાં તમારા વિશે શું વાત કરે છે તે તમે જાણો છો ?

ન જાણતા હો તો જાણવાનો પ્રયત્ન જરૂર કરશો.એ જ એક માતા તરીકે તમારી સફળતાનો માપદંડ છે. તમારું બાળક તમારે માટે કેવો અભિપ્રાય ધરાવે છે..એ જો જાણશો તો બની શકે કયારેક તમે ચોંકી ઉઠો…કેમકે એ તદન પ્રામાણિક અને નિખાલસ અભિપ્રાય હશે…બની શકે એ સાંભળ્યા પછી તમને તમારી જાતનું નિરીક્ષણ કરવાની જરૂર લાગે. બાળક તમારી સમક્ષ સાચો આયનો ધરશે. અને આયનો કયારેય ખોટું નથી બોલતો..તે આપણે સૌ જાણીએ છીએ.

બાળક કંઇ તમારા ઘરમાં આપમેળે…અચાનક આવી ચડેલ વણજોઇતું અતિથિ નથી, તમે પૂરા દિલથી તેને આવકાર્યું છે.

તમે સાધન સંપતિ તમારી આર્થિક શક્તિ મુજબ આપો..એ બરાબર છે. પણ તમારા સમય પર સૌ પ્રથમ એ શિશુનો હક્ક છે તેવું નથી લાગતું ?

દરેક મા બાપ પોતાના બાળકને આપી શકે તેવી સૌથી કીમતી ગીફટ હોય તો તે છે સમય. આપી શકશો તમારા બાળકને એ અમૂલ્ય ગીફટ ? પછી જુઓ..તમારું સંતાન કેટલું હસી ઉઠે છે..ફૂલની જેમ ખીલી ઉઠે છે. અને એની મહેકથી તમે મઘમઘ થશો જ. એના ખિલખિલ હાસ્યમાં એક વાર સામેલ થઇ તો જુઓ. જિંદગી હસી ઉઠશે. એની આખોમાં અંજાયેલ વિસ્મયને ઓળખી તેની અજાયબ દુનિયામાં પ્રવેશો અને જુઓ….તમારી દુનિયા ઝગમગી રહેશે.

કોઇ પણ શિશુ તેના પાંચ વરસમાં જેટલું શીખી શકે છે તેટલું પછી કયારેય શીખી શકતું નથી. તેવું વિજ્ઞાને સાબિત કર્યું છે. એ પ્રથમ પાંચ વરસમાં જે બીજ વવાય છે..તેના પર જ ભવિષ્ય ની ઇમારત ચણાય છે. એ પાયો જ શું આપણે નબળો રહેવા દેશું ?

અને આ બધું કેવી રીતે કરવું ? જો અમલ કરવાની તૈયારી હોય તો જવાબ કંઇ બહુ અઘરો નથી. અને ઘણાં જવાબ આપવા અમે પણ આજથી આપ સૌની સાથે છીએ..જવાબ જાણીશું ને ?

હા, એનો અમલ કરવાનો તમારે..તમારા બાળકને તમે એ અણમોલ ગીફટ આપવા ઇચ્છો છો ? તમે વધુ માં વધુ કેટલો સમય તમારા સંતાન માટે ફાળવી શકો તેમ છો ?

થોડું ટાઇમ મેનેજમેન્ટ કરીશું તો તમને પણ કદાચ આશ્ર્વર્ય થશે…ઓહ..! આટલો સમય હતો મારી પાસે ? ઘણીવાર એવું બને છે..કે આપણી યે જાણ બહાર આપણો કીમતી સમય કયાં કેવી રીતે વેડફાઇ જાય છે..તેની આપણને જાણ સુધ્ધાં નથી થતી. આપણે ઘણું બચાવવાનો પ્રયત્ન કરતા હોઇએ છીએ..પણ સૌથી અગત્યની વસ્તુ..સમય બચાવવાની વાતને વીસરી જઇએ છીએ..એ કેમ ચાલે ?

હા, એ પછી બીજું સ્ટેપ…

એ ગીફટ ગમે તેમ આપી દેવાની નથી. એ કઇ રીતે આપવી…એ પણ જાણીશું અને માણીશું આપ સૌ સાથે..અહીં જ. આ પાનાઓ પર શબ્દોના સથવારે.

અંતે… આજની એક ટીપ :

” તમારું બાળક તમને માન આપે તેવું ઇચ્છતા હો તો…દર ક્ષણે તમે એક માનયોગ્ય વ્યક્તિ બની રહો..”

સોનુ…બાલવાર્તા… November 22, 2007

સોનુ ઘરમાં બધાનો લાડલો ને ચાગલો.ઘરમાં બધું સોનુ ને ભાવતું જ બને.અને સોનુભાઇની દાદાગીરી કંઇ ઓછી હતી?આમ બધી રીતે ડાહ્યા સોનુ ને જમવામાં અમુક જ વસ્તુઓ જોઇએ..અને તેને ભાવે..ને ન ભાવે તેનું લીસ્ટ બહું મોટું હતું. ને તો યે જમવામાં તેના નખરા ઉભા જ હોય!!તેની મમ્મી રોજ સોનુ માટે જુદુ..તેને ભાવે તેવું જ બનાવતી હતી.તેથી સોનુભાઇને વાંધો નહોતો આવતો.

પણ..એક વખત વેકેશનમાં સોનુ તેના કાકી ને ઘેર ગયો.કાકા,કાકી ખૂબ પ્રેમાળ હતા…સોનુ ને તો મજા આવી.સાંજે બધા સાથે જમવા બેઠા.ને બધાની થાળીઓ પીરસાણી એટલે સોનુએ તો પોતાના ઘરની આદત મુજબ પૂછ્યું,

”કાકી,મારે માટે શું બનાવ્યું છે?”

કેમકે તેના ઘરમાં તો બધા માટે જે બને તે પણ સોનુ ને ભાવતી વસ્તુ તો તેની મમ્મીએ જુદી બનાવી જ હોય! એટલે તેણે તો અહીં પણ પૂછયું.

કાકી કહે,”આ બધું તારા માટે અને આપણા બધા માટે જ છે.જે બધા ખાય તે તારે પણ ખાવાનું.” સોનુ ને તો જરાયે મજા ન આવી.રીંગણનું શાક?

સોનુ કંઇ રીંગણનું શાક ખાતો હશે?અને સાથે કંઇ ભજિયા,ઢોકળા..કે કંઇ ફરસાણ પણ નહોતું…!!! સોનુ શું જમે?દાળ,ભાત,શાક,રોટલી….બસ?પીઝા નહીં… મેગી કે નુડલ્સ નહીં..ભેળ કે પાણીપૂરી નહીં….!! ઘેર તો મમ્મી પોતા માટે રોજ એવું કંઇક જુદુ બનાવતી!!પણ કાકાને ઘેર તે કંઇ બોલી ન શકયો.તે સાવ જરાક ખાઇને ઉઠી ગયો.તેના કાકા બધું સમજી ગયા.તેમણે સોનુ ને પણ સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો.પણ..સોનુભાઇને સમજવાનો કોઇ મુડ નહોતો.તે તો અડધો ભુખ્યો જ સૂઇ ગયો.અને નક્કી કરી લીધું કે પોતે કાલે જ પાછો મમ્મી પાસે ચાલ્યો જશે.અહીં મજા તો આવે છે..પણ કાકી કંઇ પોતાના માટે જુદુ જમવાનું બનાવે તેમ લાગતા નથી!!!

બીજે દિવસે સોનુ ને તો નાસ્તામાં યે મજા ન આવી.ખાખરા,થેપલા અને બટેટાપૌઆકે ઉપમા અને એવું બધું સોનુભાઇ ને તો ભાવતું જ નહોતું.અને અહીં તો વેફર,ચેવડો કે કુરકુરે કે એવું કંઇ જ નહોતું.હવે તો તેણે પાછું ઘેર જવાનું પાક્કુ જ કરી નાખ્યું.કે રાત્રે કાકા આવશે એટલે કહી દેશે કે મને ઘેર મૂકી જાવ. ત્યાં થોડીવાર પછી..કાકીએ તેને બોલાવ્યો.અને કહ્યું કે ચાલ,સોનુ બેટા,આપણે બહાર જઇએ.

સોનુ ને કાકી ગયા.કાકી એ તો ઘેરથી થેલામાં ઘણું બધુ ખાવાનું પણ સાથે લીધું હતું.સોનુ ને સમજાયું નહીં કે કાકીએ આવડો થેલો ભરીને આ બધું શું કામ સાથે લીધું છે?

પણ તેણે કંઇ પૂછયું નહીં. કાકી તો તેને લઇને દૂર દૂર ગયા.ત્યાં એક ચાલી જેવી ઝૂંપડપટ્ટી આવી.કાકીએ તો ગાડી ત્યાં ઉભી રખાવી.સોનુ ને થયું કે ફરવા જવાને બદલે કાકી આવી ગન્દી જગ્યાએ કેમ આવ્યા?તો યે તે કંઇ બોલ્યો નહીં.

ત્યાં તો જેવી ગાડી ઉભી રહી ..અને કાકી બહાર નીકળ્યા કે કેટલા બધા નાનકડા છોકરા..છોકરીઓ કાકી ને વીંટળાઇ વળ્યા.બધા કાકીને ઓળખતા હતા.એમાં કેટલાક તો સોનુ જેવડા જ હતા.તો કેટલાક સોનુથી યે નાના હતા.સોનુ તો તેમને જોઇ જ રહ્યો.નહોતા કોઇના કપડાના ઠેકાણા…કેટલાક તો અડધા ઉઘાડા જેવા હતા.

કાકીએ તો તેના થેલામાંથી બિસ્કીટના પેકેટ..અને ડબ્બામાંથી બટેટાપૌવા…જે પોતે ઘરેથી બનાવી ને લાવ્યા હતા…તે અને ખાખરા બધું કાઢયું.અને સાથે લાવેલી પેપર પ્લેટ માં બધાને આપવા માંડયું. બધા ખુશખુશાલ થઇ ને ખાવા માંડયા.સોનુ તો જોઇ જ રહ્યો.હવે તેનાથી રહેવાયું નહીં એટલે તેણે કાકી ને પૂછયું,

”આ બધું શું છે?અને આ બધા કોણ છે?” કાકીએ જવાબ આપ્યો,”બેટા,કોણ છે..તે તો મને યે પૂરી ખબર નથી.પણ..બેટા,બધા તારા જેવા નશીબદાર નથી હોતાકે જે બે ટાઇમ જમી પણ શકે.આ બાળકોના મા- બાપ મજૂરી કરે છે અને તેમની પાસે એટલા પૈસા નથી કે તેઓ બે ટાઇમ પૂરુ જમી શકે કે તેમના બાળકોને જમાડી શકે….જો સામે…..”

સોનુ એ સામે જોયું તો…એક નાનું બાળક હાથમાં ખાલી રોટલાનો સૂકો કટકો લઇ ને હોંશથી..હસતા હસતા ખાતું હતું.!!! તો કોઇ બાળક પાસે તો રોટલો યે કયાં હતો? સોનુ તો બધું જોઇ જ રહ્યો.મૂળ તો તે હોંશિયાર અને સંસ્કારી હતો.પણ દુનિયામાં ખરેખર આવું યે હોઇ શકે તેની તેને તો કયારેય ખબર જ કયાં હતી?મમ્મી વાર્તા કહેતી પણ તેને તો એમ જ થતું કે એ બધું તો ખાલી વાર્તામાં જ હોય.રાક્ષસ અને પરીની જેમ જ!!! બાકી કોઇને ખાવા ન મળે એવું થોડું જ હોય? પણ….આજે નજરે જોયું!!!

અને સોનુ ને પોતાના ખાવાના બધા નખરા યાદ આવી ગયા!! તે કંઇ બોલ્યો નહીં કે કાકી પણ કંઇ બોલ્યા નહીં.સોનુ તો હોંશથી બધાને ખાખરા ને પૌઆ..બધું પીરસવા લાગ્યો.બધાને ખાતા જોઇ ને ન જાણે કેમ પણ તેને ખૂબ આનંદ થતો હતો. તે રાત્રે કાકા ઘેર આવ્યા ત્યારે જવાની વાત કરવાને બદલે સોનુએ તો કાકા સાથે બેસીને હોંશથી ખીચડી ને કઢી ખાધા.જે તે કયારેય પહેલા નહોતો ખાતો!!

અને ન જાણે કેમ આજે પહેલી વાર સોનુ ને જમવાની એવી તો મજા આવી….એવી તો મજા આવી કે ન પૂછો વાત!!!! શા માટે?

નીલમ દોશી.

સોનુ… May 6, 2007

સોનુ ને ઘેર હમણાં તેના દાદીમા રહેવા આવ્યા હતા.તેથી સોનુ ને તો જલસા પડી ગયા હતા.એક તો રોજ નવી નવી વાર્તાઓ સાંભળવા મળે.બીજું દાદીમા હમેશા સોનુ નો જ પક્ષ લે.અને દાદીમા તો રોજ સવારે એના કનૈયાની પૂજા કરે.અને સોનુ ને રોજ નવો નવો પ્રસાદ ખાવાની મજા આવી જાય.આમેય કનૈયાની વાતો સાંભળવી સોનુ ને ખૂબ ગમે.રોજ કેટલીયે વાર સાંભળે..કનૈયો તો જાણે સોનુ નો મિત્ર.

સોનુ ને કનૈયાને મળવાનું બહું મન થાય.તેને થાય કે પોતે યે કનૈયા સાથે રમી શકે,વાતો કરી શકે…તો કેવી મજા આવી જાય.આખો દિવસ એના મનમાં કનૈયાને મળવાના વિચારો ચાલે.પણ કોઇ ને કહે તો કોઇ એને ગાંડો જ કહે ને!!એટલે એ તો મન માં ને મનમાં કાનુડા સાથે વાતો કર્યા કરે.ને ખુશ થયા કરે. એમાં એક દિવસ તો એને સાચ્ચે જ મોકો મળી ગયો.એના પ્રિય કનૈયાને મળવાનો.

સોનુના ગામમાં પણ એક નાનકડી સરસ મજાની નદી વહેતી હતી.એક દિવસ સોનુ નદી કિનારે ફરવા ગયો.સવારના પહોરમાં..તે એકલો જ ફરતો હતો.ત્યાં તેને અચાનક બંસી નો અવાજ સંભળાયો.એકદમ મીઠો અવાજ સાંભળી તે અવાજ તરફ ગયો.ત્યાં જઇ ને જુએ છે તો…? તો સાક્ષાત્ કૃષ્ણ ભગવાન…નદી કિનારે એકલા ઉભા ઉભા બંસી વગાડી રહ્યા હતા.

સોનુ તો જોઇ જ રહ્યો..તે થોડીવાર તો કંઇ બોલી યે ન શકયો.પછી દોડીને તેની પાસે ગયો.તો…ઓહ! આ તો કાનુડો…કનૈયો…હાથમાં બંસી લઇ ને દોડતો હતો!! કનૈયો આગળ અને સોનુ પાછળ.અંતે કનૈયો ઉભો રહી ગયો.અને સોનુ ને પૂછયું,”કેમ સોનુ,બંસી સાંભળી લીધી ને?તને બહું મન હતું ને?” સોનુ ને થયું ઓહ!!આને તો મારું નામ પણ ખબર છે!!!પણ પછી થયું..ભગવાન ને તો બધી ખબર હોય જ ને !!કનૈયા એ કહ્યું,”મને તું બહું ગમે છે.તું બહું ડાહ્યો છોકરો છે” પછી તો સોનુ અને કનૈયાની તો થઇ ગઇ દોસ્તી.બંને બની ગયા પાક્કા ભાઇબંધ !!સોનુ તો રોજ સવારે આવે કનૈયા ને મળવા અને તેની સાથે રમવા,કનૈયાએ કહ્યું હતું કે કોઇને કહેવાનું નહીં.સોનુ તો રોજ દાદીમાએ બનાવેલ પ્રસાદ પણ લેતો આવે અને બંને સાથે ખાય,અને મજા કરે.

એક દિવસ સોનુએ કહ્યું,”કાના,હવે તું પાછો કેમ પૃથ્વી પર નથી આવતો?તો અમને બધાને મજા આવે ને!” કનૈયાએ કહ્યું,”ના,હવે મને અહીં ન ગમે” સોનુ કહે ,”કેમ?” ”અરે, હવે પહેલાં જેવા લોકો કે પહેલાં જેવો પ્રેમ કયાં મળે?” સોનુ કહે,”પણ..આ નદી કિનારો કેવો સરસ છે!! અહીં બેસીને બંસી સાંભળવાની કેવી મજા આવે!! કનૈયો કહે,”એ તો તેં પહેલાની નદીઓ જોઇ નથી ને ?એટલે તને આ સરસ લાગે છે!!જો આ કચરો ને આ ગંદકી તો જો!!” સોનુ કહે,”હા,એ તો બધા અહીં નહાય,કપડા ધુએ કે વાસણ સાફ કરે….એટલે….” કનૈયો ઉદાસ થઇ ને કહે,”હવે લોકો ને ખબર જ નથી પડતી…બધે ગંદકી જ ગંદકી…! હું તો ગંદકી હમેશા દૂર ભાગવાવાળો..!! સોનુ કહે,”કાના,એમ તો હું તારા મંદિરમાં યે ઘણીવાર જાઉ છું..દાદીમા સાથે..પણ ત્યાં યે કંઇ ચોખ્ખુ નથી હોતું.”

કનૈયો કહે,”એ જ દુ:ખ છે ને મને..અને ત્યાં મને મળવા તો કોઇ આવતું જ નથી.બસ..કાં કંઇ માગવા આવે..કાં મારા શણગાર જોવા…મારી શોભા જોવા..કાં કોઇની પંચાત કરવા….”સોનુ,તું યે પરીક્ષા હોય ત્યારે જ મને મળવા આવે છે ને?રોજ કંઇ તું યે થૉડો આવે છે?આ તો હું એકલો એકલો કંટાળી ગયો હતો મને તારી સાથે રમવાનું મન થઇ ગયું.આમ જોકે તું બહુ સારો છોકરો છે “

ઓહ!! કાના,સોરી હો !! હવે હું રોજ તારી પાસે આવીશ.ખાલી તને મળવા જ બસ….?

કોને મળવા જવું છે?સોનુ?સોનુ એકદમ આંખો ચોળી ઉભો થઇ ગયો.દાદીમા તેને ઉઠાડીને પૂછતા હતા…”ચાલ મંદિરે આવવું છે?”
સોને કહે હા, હા,દાદીમા ચાલો ચાલો જલ્દી..હું હમણાં નાહી ને તૈયાર થઇ જાઉ હોં !!આજે તો કનૈયાને મળવા જવું છે.સોનુ પોતાનુ સપનુ યાદ કરતા હસી પડયો અને જલ્દી નાહવા ભાગ્યો.

નીલમ દોશી

પંચતંત્ર..સિન્હ અને સસલુ…. April 25, 2007

જંગલનો રાજા સિંહ.હવે રાજાને તો ફાવે તેમ કાયદા કરે.તેને થયું કેહું રાજા…ને જાતે શિકાર કરવા જાઉં એ કંઇ સારું ન કહેવાય.તેથી તેણે કાયદો કર્યો કે રોજ જંગલના એક પ્રાણીએ વારાફરથી તેના પાસે આવવાનું.બધા પ્રાણીઓને પણ થયુ કે આમેય રોજ આટલા બધાને મારે છે..તેના કરતા દરેક ઘરમાંથી રોજ એક જ જણે જવું.આમ નક્કી થયું. સિંહને તો જલસા પડી ગયા.
વારા પ્રમાણે એક વાર સસલાનો વારો આવ્યો.સસલાને જરાયે ન ગમ્યું.એમ મરવા જવું કોને ગમે?પણ…લાચાર હતો..તે વિચારવા લાગ્યો આમાથી કોઇ ઉપાય શોધવો જોઇએ…તો બધાને બચાવી શકાય.પણ…શું? એમ વિચારતો વિચારતો તે સિંહ પાસે પહોંચ્યો ત્યારે થોડુ મોડુ થઇ ગયું હતું. સિંહ ગુસ્સાથી આંટા મારતો હતો.

સસલાને જોતા જ ત્રાડ પાડી…”કેમ આટલું મોડું?” સસલુ કહે,”રસ્તામાં…………………….” સિંહ વચ્ચે જ કહે,”હવે એ બધી વાર્તા રહેવા દે..મારા દાદા મૂરખ હતા ને પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો હતો….હું મૂરખ નથી.તને કૂવામાં બીજો સિંહ દેખાયો…અને એવી બધી વાર્તામાં ચાલાકીમાં હું નહીં ફસાઉં…”

સસલુ કહે,”હા,નામદાર….મને યે એ ખબર છે.ને એ માટે હું દિલગીર છું.મારે તો મારા દાદાએ આપના દાદા સાથે કરેલ છેતરપિંડીનું પ્રાયશ્વિત કરવું છે.અને હું તમને મૂરખ બનાવી શકું એવી મારી હેસિયત કયાં છે?”

સિંહ થોડો શાંત અને ખુશ થયો.પછી કહે,”તો મોડું કેમ થયું?”

સસલુ કહે,”આ તો હું આવતું હતું..ત્યાં તળાવ ને સામે કિનારે એક વૃધ્ધ સિંહ અને તેની પત્ની મળ્યા.રાજાજી શું સુંદર સિંહણ…!!યુવાન સિંહણ અને એ ઘરડો સિંહ…..!!! સિંહણ ને એ ખૂબ હેરાન કરે છે…પણ બિચારી કોને કહે?બાકી નામદાર,એ તો આપ જેવા સિંહની રાણી તરીકે જ શોભે હોં!!”

કહી સસલાએ તો સિંહણના એટલા બધા વખાણ કર્યા..અને કહ્યું કે તમે જ એને આ લુચ્ચા સિંહના ત્રાસમાંથી છોડાવી શકો તેમ છો. સિંહ ને તો પોતાના વખાણ સાંભળી પોરસ ચડયો,”મારા રાજયમાં એ સિહણ દુ:ખી થાય એ કેમ ચાલે?ચાલ,મને બતાવ….”

સસલુ તો સિંહને નદી કિનારે લઇ ગયું.એને તો સામે કોઇ દેખાયું નહીં.સસલુ કહે,” સિંહણને લઇ ગયો લાગે છે.બહું સરસ છે ને એટલે બહુ બહાર જ નથી નીકળવા દેતો બિચારીને!!”

સિંહ કહે ,”એમ?તો હવે શું કરવું?” સસલુ કહે,”અરે,એ સિંહ બિચારો છે વૃધ્ધ.તમારી એક ઝાપટ નો જ ઘરાક છે.અને આ કંઇ ઉંડો કૂવો થોડો છે?છીછરું તળાવ છે…એક છલાંગ મારશો ને સીધા સામે કિનારે…તમારા જેવાને વાર કેટલી?”

સિંહ ને તો આવે ગયો જુસ્સો…તે તો હમણાં બહુ બહાર નીકળતો નહોતો..તેને તો ખબર પણ નહોતી કે હમણાં આ તળાવ માં કેટલો કાદવ જમા થયો છે ને જરાક પગ મૂકશે અને..પૂરું… સિંહે તો વગર વિચાર્યે એવો જોશથી કૂદકો માર્યો તળાવ માં….હવે તળાવમાં એટલો કાદવ હતો કે સિહરાજા તો કાદવમાં ફસાઇ ગયા…અને જેમ બહાર નીકળવાનું જોર કરે તેમ વધારે ને વધારે ફસાતો જાય…અને અંતે એમાં જ ફસાઇ ને કાદવમાં જ ડૂબી ને મરી ગયો.

અને મિત્રો,જંગલમાં તો તે દિવસે જોરદાર પાર્ટી થઇ. અને મુખ્ય મહેમાન કોણ હતું?તે તો તમને ખબર પડી જ ગઇ હશે ને?

આપણું નાનકડું સસલુ જ તો..!!નાનું ભલે ને હતું..બુધ્ધિ થોડી નાની હતી?

નીલમ દોશી.

રોતલ દેડકી… March 12, 2007

રોતલ દેડકી
એક હતી દેડકી. એનું નામ હતું રુબી પણ જ્યારે જુઓ ત્યારે એ રોતી જ હોય….એટલે જંગલમાં બધાએ એનું નામ પાડી દીધું રોતલ દેડકી !! એ સાવ ધીમું ધીમું બોલે ‘ડ્રાંઉ ડ્રાંઉ’ … અને બધાને સંભળાય ‘વાંઉ વાઉં’. એ જેવી કુવા પાસે આવે અને બધા દેડકા નાસી જાય, “એ રોતલ દેડકી આવી. ….ભાગો રે ભાઇ ભાગો” આ દેડકી કોઇને ગમે નહીં.

એ કનુ કાચબા પાસે ગઇ. “જુઓને કનુકાકા, આ કોઇ દેડકા મારી દોસ્તી કરતા નથી.. હું જઉં ને બધા ભાગી જાય છે.” કહેતાં રુબી રડવા માંડી.. “મને એકલાં એકલાં કેમ ગમે ?” અને એણે મોટો ભેંકડો તાણ્યો. કનુ કાચબો કહે, “બસ આજ તારી મુશ્કેલી છે ને ! જયારે જુઓ ત્યારે ફરિયાદ ને ફરિયાદ, રડતી ને રડતી ! પછી તારી સાથે કોણ દોસ્તી કરે ?? એવામાં ત્યાં અપ્પુ ઉંદર આવ્યો.

કનુ કાચબો કહે, “રડવાનું બંધ કર. ચાલ અપ્પુ સાથે દોસ્તી કર.” અપ્પુ ઉંદર કહે, “ના બાબા ના એક વાર એ મારી સાથે રમવા આવી હતી. મને એ વખતે બહુ ભુખ લાગી હતી. મેં કહ્યું તું બેસ હું થોડાં દાણા ખાઇ લઉં. તો એ રડવા માંડી. એવું થોડું ચાલે ભઇ !”
“અરે પણ એમાં રડવાનું શું ?? કનુ કાચબાએ પુછ્યું. ”મને પણ ભુખ લાગી હોય ! મારે પણ કંઇક ખાવું હતું. તેં મને પુછ્યું કેમ નહીં ?? એવું કહીને એ રડી. ભુખ લાગી હોય તો એ પણ ખાઇ લે, મેં ક્યાં ના પાડી હતી ?” અપ્પુ ઉંદર બોલ્યો. “વાત તો તારી સાચી,” હજી કનુ કાચબો અપ્પુ ઉંદરને સમજાવે એ પહેલાં એ નાસી ગયો.

રુબી દેડકી નિરાશ થઇ ગઇ. આગળ ગઇ તો ત્યાં મોટો કૂવો હતો.. કુવાકાંઠે પથ્થરો ઘસાઇને ઘસાઇને ગોળ થઇ ગયા હતા. રુબી દેડકી કુદવા ગઇ પણ એનો પગ લપસ્યો.. એ પડી પાણીમાં. વળી એનો ભેંકડો ચાલુ થયો. “મને ખબર છે. આ ગરબડિયા પથ્થરોનો જ વાંક છે. એણે મને પછાડી દીધી.”
ત્યાં ફરતા બધા અળસિયા હસવા માંડ્યા. “જુઓ જુઓ, આ રોતલ દેડકી !!”
“એક તો મને વાગ્યું અને ઉપરથી તમે મને રોતલ કહીને હસો છો ?” ”રોતલ, રોતલ ને રોતલ. એક્વાર નહીં સાત વાર રોતલ. તું જ્યાં સુધી રડતી રહીશ ત્યાં સુધી અમે તને રોતલ કહીશું.”
રુબી દેડકી રડતી રડતી પોતાના ઘર તરફ જતી હતી ત્યાં રસ્તામાં એને ક્યુટ કાચિંડો મળ્યો, “ઓહો, હજી તારું રડવાનું ચાલે છે !”
“પ્લીઝ, તું મને હેરાન ના કર ને ! એક તો મારી દોસ્તી કોઇ નથી કરતું ને ઉપરથી બધા હેરાન કરે છે.”
“તારે ફ્રેંડની જરુર છે ખરી ?” ”હાસ્તો વળી”
“તો સાંભળ મારી વાત. તારે વાતે વાતે રડવાનું બંધ કરવું પડશે. એ વગર તારી દોસ્તી કોઇ નહીં કરે.”
“તે મને કંઇ શોખ નથી થતો રડવાનો !!” ”પણ તને રડવું બહુ આવે છે એ તો સાચી વાત કે નહીં ? રોતી સુરત કોઇને ન ગમે. તું એકવાર નક્કી કર કે હવેથી હું નહીં રડું. પછી જોઇ લે, કોની મજાલ છે કે તને રડાવે !!” ”એવું કેવી રીતે થાય ?”
“સાવ સહેલું છે. સવારના ઉઠીને મનમાં દસ વાર બોલી જા. નહીં રડું, નહીં રડું, નહીં રડું..રડવું આવે ત્યારે આ વાત યાદ કરીને મન મક્કમ કરી લેવાનું.” ”સાચે જ એ એટલું સહેલું છે ?” ”સવાલ જ નથી. બસ તું નક્કી કર એટલે કામ પુરું. હવે આજે તું તારા ઘરે જા આપણે ફરી મળીશું, બાય” ક્યુટ કાચિંડો ચાલતો થયો.
રુબી દેડકી વિચારમાં પડી ગઇ. રોજ એને કંઇ ને કંઇ વાતે રડવું આવતું એટલે એ દુબળી થઇ ગઇ હતી. એની આંખો ઝીણી થઇ ગઇ હતી.

રાત્રે એને કેટલાંય સપનાં આવ્યાં. સપનામાં યે બધાં એને ચીડવતા હતા. એ સાવ એકલી પડી ગઇ હતી. આમ ને આમ રાત પુરી થઇ. સવાર પડી. આખી રાત સુવા છતાં એ થાકેલી હતી. એણે પાક્કું નક્કી કર્યું, “ભલે ને આજે કોઇ મને ગમે એટલું ચીડવે તો પણ હું ચીડાઇશ નહીં કે જરાય રડીશ નહીં.” આંખ બંધ કરીને એ મનમાં ને મનમાં દસ વાર બોલી, “નહીં રડું. નહીં રડું, નહી રડુ….. કોઇ દિવસ નહીં રડું જા…..” એ “જા” એટલા જોરથી બોલી કે એની મમ્મીએ સાંભળ્યું,
“અરે ! કોની સાથે વાત કરે છે તું ?” રુબીને હસવું આવી ગયું. એ એકલી એકલી મનમાં ને મનમાં બોલતી હતી. એની મમ્મી ખુશ થઇ. “હાશ આજે કેટલા વખતે તને હસતી જોઇ !!”
એણે બ્રશ કર્યું. એની મમ્મીએ એના માટે નાસ્તો તૈયાર રાખ્યો હતો. “ચાલ સરખું ખાઇ લે !!” એની મમ્મીને એની બહુ ચિંતા રહેતી. “ આ મારી રડતી દીકરીને પરણશે કોણ ?? આમ ને આમ જોને કેવી છુંછા જેવી થઇ ગઇ છે !” જોકે રુબી દેડકી હવે બદલાઇ ગઇ હતી.

એ નાહી ધોઇને સરસ તૈયાર થઇને કુવા કાંઠે ગઇ, “કુવાઅંકલ, કુવાઅંકલ તમે મને એક બહેનપણી શોધી આપોને !!”
કુવો કહે, “જો તું ખુશ રહીશ તો એક નહીં કેટલીયે બહેનપણીઓ તને મળશે.” ”આજે તમને મારો મુડ કેવો લાગે છે ?” રુબીએ પુછ્યું.
“આજે તો તું ખુશ દેખાય છે.” ”બસ તો હવે રોજ આમ જ રહેશે.” ”અરે વાહ દેડકીબેન ! તો તો તું મને બહુ વહાલી લાગે !!” એટલીવારમાં ત્યાંથી સ્વીટુ સસલી નીકળી. કુવાભાઇ કહે, “ સ્વીટુ, આ દેડકીબેનને તારી પીઠ પર બેસાડી ફરવા લઇ જા ને ! કેવી સરસ તૈયાર થઇને આવી છે ?” સ્વીટુ કહે, “ચાલ આવી જા.”
રુબી દેડકી ખુશ થઇ ગઇ. કુદીને બેસી ગઇ સ્વીટુની પીઠ ઉપર. સ્વીટુને મજા પડી ગઇ. એ તો કૂદી, એક વાર, બે વાર.. રુબી દેડકી ચીપકીને બેસી રહી પણ સ્વીટુ ત્રીજી વાર કૂદી અને રુબીની પકડ છુટી ગઇ. એ નીચે પડી. એને થોડું વાગ્યું. એની આંખમાં જરા પાણી આવી ગયાં પણ એને યાદ આવી ગયો પોતાનો સંકલ્પ. એ મનમાં ને મનમાં બોલી, ના ના રડાય નહીં જ…
સ્વીટુ સસલી બિચારી ઝંખવાણી પડી ગઇ હતી. એનો ઇરાદો કંઇ રુબી દેડકીને પછાડવાનો નહોતો. “સોરી દોસ્ત, પણ મેં તને જાણીજોઇને નથી પાડી. ચલ હવે બરાબર બેસી જા”
રુબીને જરા હાશ થઇ.“કંઇ વાંધો નહીં, મને ખાસ વાગ્યું નથી હોં !!” રુબી દેડકી પાછી સ્વીટુ સસ્સીની પીઠ પર ચડી ગઇ. સ્વીટુ સસ્સી છલાંગ મારતી ચાલી. આગળ એક તળાવ આવ્યું.
“ચાલ દેડકીબેન, ઉતર. અહીં કેટલાય નવાં દેડકા છે. તું બધાને મળી આવ.” આ બધા દેડકા બીજા ગામના હતા. કોઇને ખબર નહોતી કે આ એ જ પેલી રોતલ દેડકી છે. ”હાય દેડી” એક સ્માર્ટ દેડકો બોલ્યો. ”હાય” રુબી દેડકી ખુશ થઇ ગઇ. ત્યાં બીજી એક દેડકી આવી, “કમ ઓન, લેટ અસ ડાંસ.” રુબી દેડકી તો આભી બની ગઇ. પોતાના ગામમાં તો આવું કદી બન્યું નહોતું. જો કે એ કંઇ વિચારે એ પહેલાં મ્યુઝિક શરુ થયું અને બધા દેડકાં ખુબ નાચ્યાં. રુબી દેડકીને બરાબર નાચતાં આવડી ગયું હતું ડાંસનો પ્રોગ્રામ પુરો થયો એટલે સ્વીટુ સસ્સી કહે, “ચાલ હવે જઇશું આપણે ગામ ?”

રુબીને જવાનું મન નહોતું થતું પણ ઘરે તો જવું જ પડે. મમ્મી કેટલી રાહ જોતી હોય ને વળી ચિંતા યે કરતી હોય !! બહુ મોડું થાય તો પપ્પા પણ વઢે. એ ફટાફટ સ્વીટુની પીઠ પર ચડી ગઇ, “હવે તમે નાચતા નાચતા જાઓ તો યે વાંધો નહીં મને જરાય પડવાની બીક નથી લાગતી.”

બંને રુબીના ઘર પાસે પહોંચ્યા. રસ્તામાં કનુ કાચબાએ રુબીને જોઇ. “અરે વાહ રુબી દેડકી આટલી બધી આનંદમાં !!” કુવા અંકલે જોયું રુબી ખુશખુશાલ હતી. અપ્પુ ઉંદર રુબીને જોઇને માની જ નહોતો શકતો પણ સાચી વાત હતી. રુબી દેડકી સાવ બદલાઇ ગઇ હતી. એ જોર જોરથી ગાવા લાગ્યો,
આ રુબી છે ભઇ રુબી છે એ રોતી નહીં પણ રમતી છે એ રોતી નહીં પણ રમતી છે..
બીજા દેડકા દેડકી આવી પહોંચ્યા. રુબી દેડકીની આજુબાજુ ગોળ ફરતે ગોઠવાઇ ગયા અને ગાવા માંડ્યા,
“આ રુબી છે ભઇ રુબી છે રમતી છે ભઇ રમતી છે ગમતી સૌને ગમતી છે આ રુબી છે ભઇ રુબી છે..”
સ્વીટુ સસ્સી રુબીના કાનમાં કહે, “બાય રુબી, હું જાઉં છું હવે તું એમને તારો નાચ પણ બતાવ. તારી પાસે શીખવા માટે બધા લાઇન લગાવશે…” રુબી કહે, “અને હા મારો વટ પડી જાશે….”

લતા હિરાણી.
“બાલ ભાસ્કર”માં પ્રકાશિત.

મીનુ મારી…. October 14, 2006

તારલિયા ટમટમ ટમટમ
ચાંદામામા ચમચમ ચમચમ
 સૂરજદાદા ઝળહળ ઝળહળ
મીનુ મારી મલકત મલકત!!

દરિયારાજા છલકત છલકત
નદીબેની ખળખળ ખળખળ
ઝરણાભાઇ કલકલ કલકલ
મીનુ મારી મરક મરક!!
                        નીલમ દોશી.

જન્મદિવસની ઉજવણી… October 11, 2006

પાત્રો: મમ્મી(સ્મિતાબેન..પલાશ ની મમ્મી)

પપ્પા(અનિલભાઇ..પલાશ ના પપ્પા)

પુત્ર(શુભમ ..લગભગ 12 વરસ નો)

પલાશ(મિત્ર બધા મિત્રો લગભગ એ જ ઉમર ના)

પલક(પલાશ ની બહેન 14 વરસ ની ઉમર)

મિત્રો(5 થી 7 મિત્રો..ગમે તેટલી સંખ્યા ,અનુકૂળતા મુજબ રાખી શકાય.)

બાળકો(ગરીબ ,સ્ટેશન પર રખડતા હોય તેવા ,,,5 થી 7 અનુકૂળતા મુજબ ,8થી 10 વરસ ના)

સ્થળ: શ્રીમંત વર્ગ નો હોય તેવો ડ્રોઇંગરૂમ…વચ્ચે ટેબલ પર કેક છે.જન્મદિવસ જેવું ડેકોરેશન કરેલ છે.એક પછી એક મિત્રો હાથ માં ભેટ લઇ ને આવે છે.ધમાલિયું સંગીત વાગે છે.
પહેલો મિત્ર: અરે,શુભમ,કેટલી વાર?હવે તો બધા આવી ગયા લાગે 
                    છે.કોની રાહ જુએ છે?કેક નથી કાપવાની?

શુભમ: પ્લીઝ…પલાશ આવતો જ હશે.

બીજો મિત્ર: કોણ? પેલો વેદિયો?એની રાહ જોવાની હોય?

શુભમ: હા,મિત્ર છે તો રાહ તો જોવી જ જોઇએ ને?

મિત્ર: ઓહો! શુભમ,તું યે ખરો છે! એના જેવાની શું રાહ જોવાની?એને 
         આવી બધી પાર્ટીઓમાં શું ગતાગમ પડે?

(ત્યાં પલાશ આવે છે.હાથ માં ભેટ આપવા માટે નું પુસ્તક છે.

મિત્ર:; લો,આવી ગયા…(ધીમેથી)વેદિયાકુમાર!!

શુભમ: અરે, પલાશ,આવ ..આવ..તારી જ રાહ જોતા હતા.

પલાશ: (પુસ્તક આપે છે અને ભેટે છે.)જન્મદિવસ મુબારક.
શુભમ: થેંકયુ,પલાશ.

મિત્રો: અરે હવે કોઇની રાહ જોવાની બાકી છે કે?

શુભમ: ના,ના,ચાલો,આપણે કેક કાપીએ.પલાશ,ચાલ.(પલાશ ને મળતું
           વધારે માન મિત્રોને ગમતું નથી,બધા એક્બીજા સામે જોઇ ને
          કટાક્ષ માં હસે છે,,,ચાળા પાડે છે ને અંદરઅંદર ગુસપુસ કરે છે.
          આવી પાર્ટી આ વેદિયા એ કયાંથી જોઇ હોય?

શુભમ: અરે,અત્યાર સુધી ઉતાવળ કરતા હતા …ને હવે શું છે?
           (બધા સાથે ઉભે છે .શુભમ કેક કાપે છે.મીણબત્તી ઓલવે  
           છે,બધા તાળી પાડે છે .”happay birthday to you” નું ગીત
           ગવાય છે.બધા ને વારાફરતી કેક ખવડાવે છે…ધમાલ મસ્તી 
           કરે છે.મોટેથી ટેપ વાગે છે..બધા ગમેતેમ નાચે છે.ટેબલ ઉપર
          નાસ્તા ની ડીશો,,,વિ…. બધું જ છે.બધા નાસ્તો કરે છે.
        નોકર થમ્સ અપ ની બોટલ લાવે છે.બધા પીવે છે ..ત્યાં શુભમ
       નું   ધ્યાન જાય છે.પલાશ નાસ્તો કરે છે પણ થમ્સ અપ ની ના 
      પાડે છે.
શુભમ: કેમ પલાશ,થમ્સ અપ ન લીધી?

પલાશ: ના, હું નાસ્તો લઉં છું ને!!

શુભમ: અરે,પણ…….

મિત્ર: (કટાક્ષથી)આ થમ્સ અપ છે કંઇ દારુ નથી!!

પલાશ: હા,મને ખબર છે…પણ મારે નથી પીવી.

મિત્ર: એટીકેટ કે મેનર્સ નું કંઇ ભાન હોય તો પીવે ને?
મિત્ર 2: વેદિયો અમથો કહ્યો છે?

મિત્ર3: ઘર માં તો કોઇ દિ’નહીં મળે…અરે ,મૂરખ,અહીં મફત મળે છે તો
          પી લે ને!!

શુભમ: શું તમે બધા એની પાછળ પડયા છો?એને નહીં ભાવતી 
           હોય       તો ન પીવે ..એમાં શું?

પલાશ: દોસ્ત,ભાવવા-ન ભાવવા ની વાત નથી..તારા જેવા મિત્ર ની
            દોસ્તી માટે ..થમ્સ અપ તો શું …ન ભાવતી કોઇ પણ વસ્તુ
            ખાઇ કે પી શકું.

શુભમ: તો પછી?
પલાશ: વાત એમ છે કે…….

મિત્ર: એ…….થયું પાછું લેક્ચર ચાલુ….(બગાસા ખાય છે ..આ શુભમ
         પણ જો ને લપ મૂકતો નથી.

શુભમ: (મિત્રો નું સાંભળતો ન હોય તેમ..)હા,તો પલાશ,શું વાત છે?

પલાશ: (જરા અચકાતા)ખાસ કંઇ નહી…આ તો મેં એક વરસ સુધી
             કોલ્ડ્રીંક ન પીવા એવો નિયમ લીધો છે

શુભમ: નિયમ? કેમ?

પલાશ: હા.મારા ગયા જન્મદિવસે મેં એ નિયમ લીધો હતો.સંકલ્પ
            કર્યો   હતો.

શુભમ: જન્મદિવસે સંકલ્પ?એ વળી શું?

પલાશ: (અચકાતા અચકાતા ધીમેથી)શુભમ, એ બધી વાત પછી
              કયારેક કરીશ તને.અત્યારે આપણે તારાજન્મદિવસ ની ખુશી
              માણીએ.(વાત બદલતા)અરે,હા,શુભમ,તારા મમ્મી,પપ્પા
             કયાં?

શુભમ: (થોડો ઉદાસ થઇ ને)મમ્મી…પપ્પા..?.ઓહ!મમ્મી કંઇક પાર્ટી માં
            ગઇ છે ને પપ્પા હમેશ ની જેમ મીટીંગ માં બીઝી છે.

પલાશ: પણ આજે તો તારો જન્મ્દિવસ છે ને?

શુભમ: (ઉદાસ થઇ ને ધીમેથી)તેથી તેમને શું ફરક પડે છે?

મિત્રો: અને આવી સરસ પાર્ટી ની તૈયારી તો કરી દીધી..બધી સગવડ
          કરી દીધી…પછી શું?

શુભમ: હા,પછી શું?(ઉદાસ બની ને)

           (પલાશ તેની ઉદાસી સમજે છે .તેનો હાથ પકડી તેને મૌન
           આશ્વાસન  આપે છે.

મિત્રો: અરે,પલાશ,તારો જન્મદિવસ કયારે છે?તું તો કયારેય
           અમને  કોઇને બોલાવતો જ નથી.   

પલાશ: પણ… અમે આમ પાર્ટી કરતા જ નથી..તો કેમ બોલાવું?

શુભમ: હા,પલાશ,આવું ન ચાલે હોં!!તારે અમને બોલાવવા તો
           જોઇએ.તમે જેમ કરતા હો તેમ.પણ કહે પણ નહીં એ ન ચાલે.

મિત્ર: અરે,બધાને બોલાવવા ન પોષાય બિચારાને.

મિત્ર:2 એટલા પૈસા કયાંથી કાઢે?એના પપ્પા થોડા બીઝનેસમેન છે?
            એ તો સ્ટેશન માસ્ટર છે .. સ્ટેશન માસ્ટર.!!!!

મિત્ર:3 અરે,બધા ને ન બોલાવે તો યે શુભમ તો એનો ખાસ મિત્ર!એને
            પણ કયાં બોલાવે છે?

શુભમ: પલાશ,શું તું તારો જન્મદિવસ ઉજવતો જ નથી?

પલાશ: સાવ,એવું તો નહીં પણ આ રીતે તો નહીં જ.

શુભમ: જન્મદિવસ વળી બીજી કઇ રીતે ઉજવાય?

મિત્રો: હા,હા, અમે તો બીજી કોઇ રીતે ઉજવાતો જોયો નથી કે સાંભળ્યો
          નથી.મિત્રો ને બોલાવવા.કેક કાપવી,રમવું.ખાવું-પીવું,મોજ મસ્તી
         કરવી …એના સિવાય બીજું શું હોય?

શુભમ: પલાશ,તું કેમ કંઇ બોલતો નથી?

પલાશ: શું બોલુ?બોલી ને હાંસીપાત્ર જ થવાનું છે એ મને ખબર
             છે.અમારા ઘર ના રિતરિવાજો…વિચારો જુદા છે…(ઉદાસીથી)
             આમેય હું રહ્યો વેદિયો!!!!!!

શુભમ: ના,ના,પલાશ,ખોટું ન લગાડ.એ તો બધા મસ્તી કરે …તું તો
           મારો ખાસ મિત્ર છે.

પલાશ: હા,તારા પૂરતી આ વાત સાચી છે.

મિત્રો: એટલે અમે બધા શું મિત્રો નથી?

શુભમ: પલાશ નું કહેવું એમ નથી…પણ તમે બધા આખો દિવસ એની
            ઉડાડતા હો તો એને ક્યારેક ખોટું ન લાગે?

મિત્રો: એ તો અમે ખાલી મસ્તી કરીએ છીએ.બાકી પલાશ,સો વાત ની
         એક વાત…આવતા રવિવારે તારો જન્મદિવસ છે ,એની અમને
         ખબર છે .અને આ વખતે તારે અમને બધા ને બોલાવવા જ
        પડશે.કોઇ બહાના નહીં ચાલે.

શુભમ: ને હું તો વગર બોલાવ્યે પણ આવીશ જ.

મિત્રો: અને જ્યાં શુભમ હોય ત્યાં અમે તો આવવાના જ.હા,ભેટ માં
          પુસ્તક જ લઇ ને આવશું બસ?(હસે છે)

પલાશ: તમે લોકો ભલે હસો ,પણ પુસ્તક જેવી ઉત્તમ ભેટ બીજી કોઇ
             નથી જ…એટલું તો હું જરૂર કહીશ જ.

મિત્રો: સારું સારું…હવે નો લેક્ચર હોં.તું તારે વાંચ્યા કર પુસ્તકો.

શુભમ: આવતા રવિવારે આવીએ ને?

મિત્રો: અરે, સામેથી નિમંત્રણ માગીએ છીએ.

પલાશ: ઓકે..સાંજે જરૂર આવજો.

મિત્રો: થેંકયુ.અંતે તું માન્યો ખરો.

પલાશ: પણ તમને મજા નહીં આવે.પછી કહેતા નહીં.

શુભમ: એવી બધી ચિંતા ન કર.તારો બર્થડે હોય તો મજા આવે જ.

(ધીમે ધીમે બધા જાય છે.ઓકે ..બાય..સી યુ…થેંકસ મજા આવી…..વિગેરે ચાલુ છે.)
દ્રશ્ય: 2

(મધ્યમવર્ગ નો ડ્રોઇંગરૂમ…પલાશ,તેના મમ્મી,પપ્પા,બહેન બધા સાથે મળી થોડું ડેકોરેશન કરતા દેખાય છે.ખૂબ ઉત્સાહ માં છે બધા.)

મમ્મી: પલક,અંદર બધું કામ પૂરૂ થઇ ગયું છે ને?

પલક: મમ્મી,તું ચિંતા ન કર.મને ખબર છે ..આજે ભાઇ ના મિત્રો પણ
           આવવાના છે.અરે,કેક પણ રેડી છે.

પપ્પા: હા,જોકે તેમના જેવી મજા આપણે નહીં કરાવી શકીએ.પણ….

મમ્મી: પણ આપણે જે કંઇ કરીએ છીએ તેનું મને ગૌરવ છે.

પલાશ: મને યે….

પલક: મને પણ….

પપ્પા: ને મને તમારા જેવા બાળકો નું ગૌરવ છે.ચાલો,તમે લોકો
           તૈયારી કરો ત્યાં હું આવું છું.બરાબર ને?

(પપ્પા જાય છે.ત્યાં બધા મિત્રો આવે છે.ભેટ તરીકે બધા ના હાથ માં પુસ્તક છે.)

શુભમ: હેપી બર્થ ડે …પલાશ,(બુક આપે છે.)

પલાશ: ઓહ! થેંકયુ..

મિત્રો: (ભેટ આપે છે)પલાશ,આ તારી બેસ્ટ ગીફટ બરાબર ને?

પલાશ: ઓહ! સ્યોર …થેંકસ.

મિત્રો: અરે કેક કયાં?

પલક: HERE IT IS (કેક લાવે છે,)

પલાશ: આ કેક મારી બહેને જાતે બનાવી છે.

શુભમ: ઓહ! સો નાઇસ!

મિત્રો: તો ચાલો,કેક નથી કાપવાની?

પલાશ: એક મિનિટ ….

શુભમ: કોની રાહ જોવાની છે?

પલાશ: મારા પપ્પા ની.અને………….

શુભમ: અને?

પલાશ: હમણાં સમજાઇ જશે બધું…પ્લીઝ….પપ્પા આવતા જ હશે.

            (પપ્પા આવે છે.સાથે 7-8 મેલાઘેલા છોકરાઓ છે.5 થી 10 
            વરસ ની ઉમર ના.રેલ્વે સ્ટેશન પર ભીખ માગતા કે મજૂરી
            કરતા છોકરાઓ.મિત્રો,શુભમ બધા ડઘાઇ ને જોઇ રહે
            છે.છોકરાઓ …કોઇ ડરતા,કોઇ આસપાસ બધું જોતા જોતા આવે છે.)
મમ્મી: (ઉમળકાથી)આવો આવો બાળકો ,આજે આ તમારા મિત્ર પલાશ
           નો જન્મદિવસ છે.આપણે બધા સાથે ખાઇશું ને?

શુભમ: આ બધું શું છે?

પલાશ: વાત એમ છે કે અમારા બધા ના જન્મદિવસે અમે વરસોથી
             સ્ટેશન પર ના આ નાના છોકરાઓને અહીં ઘેર બોલાવીએ
             છીએ….તેમને જમાડીએ છીએ…ને નાનકડી ભેટ પણ આપીએ
             છીએ.

શુભમ: વાહ!!સરસ!

મિત્રો: પણ કેમ?

પલક: આ ગરીબ બાળકો પાસે આપણી જેમ ઘર નથી.જન્મદિવસ શું
          એ તેમને ખબર નથી,તેથી આ બહાને અમે એમને અહીં
          બોલાવી,જમાડીએ છીએ.અને એમાં અમને જ સાચો આનંદ મળે
          છે.

મમ્મી: હા,અમે આડા-અવળા ખર્ચા ન કરતા આ રીતે જન્મદિવસ
           ઉજવીએ છીએ.

પપ્પા: કમ સે કમ એક દિવસ એમને થોડો આનંદ આપવાનો અમારી
           રીતે પ્રયત્ન કરીએ છીએ જેનાથી કમનશીબે ઇશ્વરે તેમને વંચિત
           રાખ્યા છે.

મમ્મી: (બધાને) બેટા,તમે બધા તો નશીબદાર છો,ઇશ્વરે તમને ઘણું
           આપ્યું છે.પણ….આ બાળકો……..(ગળગળા અવાજે)આ બાળકો
           યે આપણા દેશ ના જ નાગરિકો છે.અમે વધું તો કંઇ નથી કરી
          શકતા….જે કંઇ થોડું કરી શકીએ કે થોડી ખુશી આપી શકીએ તેમ 
           છીએ તે તો આપીએ.

પપ્પા: અને એમાં એમને જે ખુશી મળે છે તેના કરતા વધારે
            ખુશી,વધારે આનંદ અમને મળે છે.

પલક: લેવામાં ફકત આનંદ હશે પણ આપવામાં તો આનંદ અને
           સંતોષ બંને મળે છે .ને એ તો અનુભવે જ સમજાય.

 (શુભમ અને મિત્રો બધા સાંભળી રહે છે.વાત મગજ માં ઉતરતી હોય તેમ માથું હલાવે છે.)

મમ્મી: ચાલો.જાજી વાતે ગાડા ભરાય .પલાશ બેટા,ચાલ,કેક કાપ.

 (પલાસ કેક કાપે છે.બધા ની સાથે સ્ટેશન પર ના બાળકો પણ તાળી પાડે છે.તેમના ચહેરા પર ખુશી ચમકે છે.હેપી બર્થ ડે નું ગીત ગવાય છે.પલાશ.તેની બહેન.મમ્મી…બધા ને બેસાડી પ્રેમથી નાસ્તો કરાવે છે.સ્ટેશન પર નો એક છોકરો ગીત ગાય છે.બધા સાંભળી ને ખુશ થાય છે.)

શુભમ: અરે,વાહ!! મજા આવી ગઇ .આવી મજા તો કોઇની પાર્ટી માં
           નથી આવી.

મિત્રો: સાચી વાત છે.સાચી મજા કોને કહેવાય એ આજે ખબર પડી.

(તેઓ પણ આગ્રહ કરી ને બધા છોકરાઓને ખવડાવે છે ,ને બધા સાથે રમે છે ,આનંદ કરે છે.પલાશ બધા ને ચોકલેટ-બિસ્કીટ ના પેકેટ આપે છે..પછી તેઓ જાય છે.)

મિત્રો: પલાશ.સોરી….આજ સુધી અમે તને વેદિયો ને એવું બધું કહેતા
          હતા.પણ આજે અમને યે તારા જેવા મિત્ર નું ગૌરવ છે.

શુભમ: અને હવેથી અમે પણ અમારો જન્મદિવસ આવી જ કંઇક જુદી
           રીતે ઉજ્વીશું.

મિત્રો: ને સાચો આનંદ માણીશું.

પલાશ: દીદી.આજે તારે એક ગીત ગાવું પડશે હોં.શુભમ.,તમને બધા ને
             ખબર છે ?મારી બહેન ખૂબ સરસ ગાય છે.

બધા: તો તો આજે સંભળાવવું જ જોઇએને?

પલક: (ગીત ગાય છે.)” બચ્ચે મનકે સચ્ચે,સારે જગકી આંખકે તારે,

                                     યે વો નન્હે ફૂલ હૈ,જો ભગવાન  

                                     કો લગતેપ્યારે…”
(ગીતની છેલ્લી લાઇન બધા સાથે મળીને ગાય છે અને પડદો પડે છે.)

                                                                 નીલમ દોશી.  

સોનુ…(બાલવાર્તા) September 13, 2006

સોનુ એક ડાહ્યો,ને સરસ છોકરો હતો.આમ તો તે બધી રીતે હોંશિયાર અને બધા ને વહાલો લાગે તેવો હતો.તેના ભાઇબંધ નો યે પાર નહીં.વાતો કરવી તો તેને બહું જ ગમે.ને વાતો  નો તો તેની પાસે ખજાનો.તે તો ‘વા ‘ સાથે યે વાતો કરે ને વાદળા સાથે યે કરે.દરિયે જાય ત્યારે દરિયો તો જાણે તેનો પાકો ભાઇબંધ.  

                   પણ સોનુભાઇ ને સ્કૂલે  જવાનો ખૂબ કંટાળો…તેને થાય કે સ્કૂલ  ની શોધ જ ન થઇ હોત તો?તો કેવું સારું.આખો દિવસ રમવાની કેવી મજા પડી જાય! આ તો રોજ સ્કૂલે જવાનું,લેશન કરવાનું,બધું પાકુ કરવાનું…ને ન કરીએ તો..તો મમ્મી-પપ્પા કેવા ગુસ્સે થાય!! આ બધા નું મૂળ સ્કૂલ  જ છે….

આવું આવું સોનુભાઇ તો વિચાર્યા કરે.પણ એમાં કંઇ સોનુભાઇ નું થોડું ચાલે?સ્કૂલે  તો જવું જ પડે ને?      

                 એમાં સોનુભાઇને એક વાદળા સાથે દોસ્તી થઇ ગઇ.તેણે વાદળા ને કહ્યું..મને એક્વાર તારી સાથે ચાંદામામા પાસે લઇ જા ને! આકાશમાં ઉડવા ની કેવી મજા આવે! વાદળ નું નામ બાદલ હતું.તેને થયું સોનુ મારો ભાઇબંધ છે,,,તે બિચારો ઉડી નથી સકતો.તો લાવ,એને લઇ જાઉ.   

                    તેણે સોનુ ને કહ્યું,”ચાલ આવી જા મારી સાથે.બેસી જા મારી પીઠ ઉપર”.

સોનુભાઇ ને તો જલસા પડી ગયા.બાદલ કહે “બીક નથી લાગતી ને?”સોનુ કહે,”ના,રે, મને તો કોઇ ની બીક ન લાગે. “

બંને વાતો કરતા કરતાં મોજ થી ઉડવા લાગ્યા.સોનુ ને તો બાદલ ઉપર બેસવાની એવી મજા આવી ગઇ.રસ્તા માં તો બાદલે ઉપર થી નીચે જોવાનું સોનુ ને કહ્યું,સોનુ તો જોઇ જ રહ્યો…આટલા નાનકડા માણસો…!!!નાના ઝાડો,મોટરો,સાઇકલો,બધું સાવ નાનું દેખાય.તેણે બાદલ ને પૂછયુ,”અરે,આ બધું નાનું કેમ થઇ ગયું?હું યે નાનો તો નથી થઇ ગયો ને?”    

                બાદલે હસતા હસતા સમજાવ્યું,” એ તો તું  આટલે ઉંચેથી જુએ છે  ને ?એટલે એવું દેખાય છે.બહું દૂરથી જોઇએ ને એટ્લે એવું લાગે” સોનુ કહે તો વાંધો નહીં,મને તો થયું કે મારા મમ્મી,પપ્પા કયાંક નાના તો નથી થઇ ગયાને?”આમ વાતો કરતા કરતા ,હસતા હસતાં બંને ચાંદામામા પાસે પહોંચી ગયા.

બાદલ કહે,”જો આ આવી ગયા તારા ચાંદામામા’    ”

       ” પણ આવા કેમ?નીચે થી તો કેવા સરસ દેખાય છે.!”

” એ તો તું મોટો થાઇશ ને  ત્યારે બધું સમજાઇ જશે..અત્યારે તો તું રમ.અહી.આ ચાંદામામા ની ધરતી છે.”

સોનુ તો માંડયો દોડવા.એને તો મજા આવી ગઇ.ઓહ! અહીં તો ઝડપથી કેવું દોડાય છે?એ તો ચાલે તો યે દોડતો હોય એવું લાગે.તે અને બાદલ રમવા લાગ્યા.થોડી વાર તો મજા કરી બંને એ.    

      બાદલે પૂછયું,”અહીં જ રહેવું છે કે નીચે જાવું છે?”સોનુ તો વિચાર માં પડી ગયો.અહીં મજા તો આવતી હતી.પણ અહીં તો તે એકલો  જ હતો.તેના દોસ્તારો…મોનુ,મીનુ,ચિંતુ,એ બધા વિના મજા થોડી આવે?ને..ને મમ્મી ,પપ્પા…..ના,ના.એના વિના જરાયે ન ગમે.પોતાની નાનાકડી વહાલી બેન….એના વિના તો……       

       તેણે બાદલ ને કહ્યું..”ના,ના,મારે તો હવે નીચે જાવું છે.”બાદલ કહે,,,નીચે  ધરતી ઉપર?ત્યાં તો પાછું સ્કૂલે જાવું પડશે …લેશન કરવું પડશે…બધા ખીજાશે…એના કરતા અહીં જ રહી જા.’સોનુ કહે ના,ના,ભલે સ્કૂલે જાવું પડે,,સ્કૂલ માં જાઉ છું ત્યાં જ બધા દોસ્તો મળે છે ,મસ્તી થાય છે ને વાતો કરીએ છીએ.ને મમ્મી.. પપ્પા વિના તો મને જરાયે ન ગમે હોં!!

સોનુ ને જાણે સ્કૂલ ની અગત્યતા સમજાઇ ગઇ હતી.ઘરથી દૂર ગયા બાદ તેને થયું  કે ઘર જેવી મજા બીજે કયાંય નથી.   

           બાદલે તેને ઘણું સમજાવવાની મહેનતે કરી કે અહીં તો આખો દિવસ બસ ફરવાનું જ..કંઇ કામ નહીં..પણ સોનુ ને તો હવે ઘર યાદ આવ્યું હતું,તેના ભાઇબંધો,તેની નાની બહેન ,મમ્મી,પપ્પા બધા યાદ આવ્યા હતા.તે તો રડવા માંડયો “ના, મારે ઘેર જવું છે,,,,ઘેર જવુ છે…..”      

          તેનો રડવાનો અવાજ સાંભળી ને તેના મમ્મી,પપ્પા દોડી આવ્યા,”શું થયું બેટા.?”          

        સોનુ ની આંખ ખૂલી ગઇ,તેણે આંખો ચોળી…બધાની સામે જોયું…ને તે અચાનક હસી પડયો.

ઓહ!  આ તો તે સ્વપ્નુ જોતો હતો!!!!

ને સોનુ ના સ્વપ્ના ની વાતો સાંભળી બધા હસી પડયા પણ  હવે સોનુ  ને સ્કૂલે  જવાની મજા આવવા માંડી.
 

                           નીલમ દોશી.