સંઘર્યો સાપ… April 30, 2007
“મુંડે મુંડે મતિર્ભિન્ના:”…..માનવી અનંત અવકાશનો તાગ મેળવી શકે.સમુદ્રના પેટાળને યે જાણી શકે…પણ માનવીના નાનકડા મનનો તાગ ભલભલા માટે અશકય છે.કાળા માથાનો માનવી કયારે શું કરી બેસે ..કે કરાવી બેસે તેનું કંઇ કહેવાય નહીં.તેમાં કોઇ નિયમો કામ કરે નહીં..કે કાર્યકારણ ના કોઇ સિધ્ધાંત તેમાં ચોક્કસપણે લાગુ પડી શકે નહીં.એક જ પરિસ્થિતિમાં પણ દરેકનું મન અલગ વિચારે..અલગ રીતે કામ કરે…
કેટલાક એવી જાડી ચામડીના હોય કે કોઇ વાતની અસર જ ન થાય.તો કોઇ વળી એવી સુંવાળી ચામડીના પણ હોય કે નાની વાતમાં યે તેને હિમાલય જેવડો વાંધો આવી જાય…કોઇ જિંદગી આખી થોથા વાંચ્યા કરે..ઉથલાવ્યા કરે…પણ એમાનું કંઇ જ સ્પર્શે નહીં..તો કોઇ જે કંઇ વાંચે..એ બધાના અખતરા કર્યા કરે…અને કોઇને વળી એકાદ નાનકડું વાકય પણ એવું હચમચાવી જાય કે જિંદગી આખી બદલાવી નાખે…
જવા દો આ બધી તો ફિલોસોફીની મોટી મોટી વાતો થઇ..પણ આપણા બાબુભાઇ આવા જ પ્રયોગવીર હતા.કઇક વાંચ્યું નથી કે ગમે તેવો ખતરો લઇને પણ એકવાર તો અખતરો ચાલુ કર્યે જ છૂટકો કરે.
આ બાબુભાઇએ હમણાં કયાંક વાંચી લીધું કે”સંઘર્યો સાપ પણ કયારેક કામમાં આવે..”બસ….!! બાબુભાઇના મગજમાં આ વાત એકદમ ફીટ થઇ ગઇ…ફેવીકવીકથી જાણે ચીપકી ગઇ.અને બાબુભાઇને થયું કે પોતે આજ સુધીમાં કેટકેટલી વસ્તુઓ નકામી છે..કરીને તેનો વિનાશ કરીને મૂર્ખાઇ કરી નાખી.જીવનમાં કયારે કઇ વસ્તુની જરૂર પડે તેની કેમ ખબર પડે?બાબુભાઇ તો જાણે મોટો ગુનો કરી નાખ્યો હોય તેવો ભાવ અનુભવી રહ્યા.અને આ મોટી ભૂલનું સાટું વાળવુ હોય તેમ તેમણે બમણા ઉત્સાહથી અદ્ભભૂત વસ્તુઓનો સંગ્રહ ચાલુ કર્યો.
પહેલાં તો તેમને થયું કે આ દુનિયામાં સંઘરવા જેવી કોઇ વસ્તુ હોય તો તે સાપ છે.તો જ વરસોથી આ કહેવત પડી હોય ને?કહેનાર વડવાઓ કંઇ મૂરખતો ન જ હોય ને?તો મારે સૌ પ્રથમ તો સાપનો સંગ્રહ જ કરવો રહ્યો.પણ…આ સાપ શોધવો કયાં?મળે તો સંગ્રહ કરી શકાય ને?
પણ..બાબુભાઇ જેનું નામ…એમ હિમત થોડી હારે?તેમણે તો તપાસ…મહાન શોધખોળ આદરી.આમેય બચીબેન હમણાં પિયર ગયા હતા.તેથી મેદાન મોકળુ હતું.તેને થયું સાપ તો જંગલમાં હોય.એને ગોતવા કયાં જવો?વેચાતો કયાં મળે એ તપાસ કરવી પડશે.
અને અચાનક તેમના ફળદ્રૂપ ભેજામાં ચમકારો થયો…મદારી….યસ સાપ તો મદારી પાસે હોય.એટલે હવે તેણે મદારી ની શોધખોળ આદરી.કોલંબસ કરતાયે વધુ ઉત્સાહથી તેણે શોધ શરૂ કરી.સમય મળે ત્યારે ગલીઓમાં ઘૂમવાનું ચાલુ કર્યું.કેમકે મદારી કંઇ દુકાનમાં વેચાતો ન જ મળે એની બાબુભાઇને પાક્કી ખાત્રી હતી.અને શોધનાર ને સાચી લગન હોય તો ઇશ્વર પણ મળી રહે છે.તો મદારીની શું વિસાત? અંતે બાબુભાઇએ એક ગલીમાં ડુગડુગી વગાડતા..વાંદરાને નચાવતા મદારીને પકડી જ પાડયો.અને જાણે ઉત્તર ધ્રુવની શોધ કરી નાખી હોય.. કે કોઇ નવો ગ્રહ મળી આવ્યો હોય તેમ બાબુભાઇ ખુશખુશાલ થઇ ગયા.અને ભકતને જોઇ ને ભગવાન દોડે…..સોરી ..સોરી…ભગવાનને જોઇ ને ભકત દોડે(જોકે આ જમાનામાં હવે કંઇ પણ શકય છે જ…સાચા ભક્તનો ભયંકર દુકાળ હોવાથી ભૂલથી કોઇ એકાદ સાચો ભકત..રડયો ખડયો મળી જાય તો ભગવાને ય કદાચ દોડે…!! )એમ મદારીને જોઇને બાબુભાઇ તીવ્ર ગતિથી દોડયા.અને વળી તેની બાજુમાં રાખેલ મોટા કરંડિયામાં સાપને જોઇને તો બાબુભાઇ હર્ષથી મદારીને ભેટવા ધસી ગયા.અને હજુ મદારી કંઇ સમજે તે પહેલાતો એવા ઉત્સાહથી..જોશથી તેને ભેટી પડયા..કે મદારી બિચારો ગબડી પડયો.અને તેના હાથમાં રહેલ દોરી છૂટી ગઇ.અને દોરીમાં બાંધેલ વાંદરાને અચાનક ગુલામીમાંથી આઝાદી મળતા તેણે દોટ મૂકી…અને તેની કૂદાકૂદથી સાપની ટોપલી પણ ઉન્ધી વળી.અને સાપને પણ મોકળુ મેદાન મળતા…તે યે ભાગ્યો.એક તરફ સાપ..બીજી તરફ વાંદરો. બંને ને જોઇ ચારેતરફ ઉભેલા ટોળામાં નાસભાગ શરૂ થઇ ગઇ.વચ્ચે બાબુભાઇએ ગબડાવી પાડેલ મદારી ઉભો થવાનો પ્રયત્ન કરતો રહ્યો..પણ સાપ અને વાંદરાથી ડરેલા…ભાગતા ટૉળાની હડફેટે ચડતા ઉભા થવાનું તેને માટે મુશ્કેલ થઇ પડયું.નાના બાળકો ચીસાચીસ કરવા લાગ્યા.અને આ શોરબકોર સાંભળી દૂર ઉભેલ હવાલદાર દોડી આવ્યો.તેને થયું કંઇક ગુંડાગીરી…તોફાન ચાલી રહ્યું છે…અને તેણે જોશથી પોતાનો દંડો..કૃષ્ણ ભગવાન ના સુદર્શનની જેમ ચારે તરફ ગોળગોળ વીંઝવા માંડયો..મદારી માંડ માંડ બેઠો થઇ.બાબુભાઇને સરસ્વતી ચોપડાવતો એક જોરદાર ધક્કો મારી પોતાના સાપ અને વાંદરાને પકડવા દોડયો.
તે જોઇ હવાલદારને થયું કે કોઇ ગુંડો આનું કંઇક ઝૂંટવી ને ભાગ્યો.અને તે કદાચ આ નોકરીમાં નવો હશે તેથી ગઠિયાને પકડવાના ઉત્સાહથી તે મદારીની પાછળ પડયો.બાબુભાઇ હતપ્રભ બની એકલવીરની જેમ યુદ્ધ પછીના વેરવિખેર ખાલી મેદાનમાં ઉભા રહી ગયા.શું થઇ ગયું કે શું થઇ રહ્યું છે…તેની યે તેમને સમજણ પડી નહીં.પોતાને જોઇને મદારી કેમ ભાગ્યો કે ટોળુ કેમ વિખેરાઇ ગયું તે વિચારતા તે તો નિર્દોષભાવે વિચારતા જ રહી ગયા.પડવાથી પોતાને યે સારું એવું લાગ્યું હતું..તેથી અંતે લંગડાતા લંગડતા ઘેર પહોંચી બાભુભાઇ સાપ ન લાવી શકયાનો અફસોસ કરી રહ્યા.
પણ ખેર! સાપને ન સંઘરી શકયા તો શું થયું?એનો મેળ જયારે પડે ત્યારે.અત્યારે પહેલા બીજી વસ્તુઓની તો શરૂઆત કરી દઉં.એમ વિચારી તેમણે બીજી તરફ નજર દોડાવી.કઇ વસ્તુઓનો સંગ્રહ કરવો એ જલ્દી નક્કી ન થઇ શકયું.કેમકે હવે તો તેમને દરેક વસ્તુ સંગ્રહ કરવા જેવી જ અદભૂત લાગ્ગતી હતી!! સૌ પ્રથમ તો તેમણે ઘરમાંથી નીકળતી નકામી વસ્તુઓ જે અત્યાર સુધી ફેંકી દેતા હતા…તેનો સંગ્રહ ચાલુ કરી જે દીધો.દૂધની કોથળીઓ,પ્લાસ્ટીકની ખાલી બોટલો,ખાલી બાકસો કે અડધી બળેલી દિવાસળીઓ કોલ્ડ્રીંકની બોટલોના ઢાંકણાઓ,કોઇ વાયરના કટકાઓ,પ્લાસ્ટીકના તૂટેલ ફૂટેલ ડબલા ડૂબલીઓ..અને એવી તો કેટલીયે “અમૂલ્ય” ચીજોનો સંગ્રહ તાત્કાલિક ચાલુ થયો.પણે તેમને થયું કે આમ થોડો થોડુ કરીને તો કયારે સંગ્રહ અદભૂત બને?કંઇક જલ્દી કરવું જોઇએ.કયારે કૈ વસ્તુની જરૂર પડી જાય તે કેમ ખબર પડે?તે વિચારી રહ્યા.હવે કરવું શું?પણ..આ તો બાબુભાઇ…આઇડીયાઓની તેમના ફળદ્રૂપ ભેજામાં કયાં ખોટ હતી?તરત જ તેને યાદ આવી ગુજરીબજાર…!! યસ..આવી વસ્તુઓ માટે ગુજરીબજારથી વધુ લાયક બીજી કઇ જગ્યા હોઇ શકે?
અને પછીતો ગુજરીબજારમાંથી અદભૂત વસ્તુઓએ દોડી દોડીને બાબુભાઇના ઘરમાં પોતાનો અડ્ડો જમાવ્યો.હરખાતા હૈયે ને આશાભરીનજરે બાબુભાઇ તેના આ અમૂલ્ય સંગ્રહ તરફ જોઇ પ્રતીક્ષા કરતા રહ્યા…કયારે કઇ અદભૂત ચીજની તેમને જરૂર પડશે?
પણ આ બધો ભવ્ય સંગ્રહ નો કાર્યક્રમ આગળ વધે તે પહેલા બચીબેન ની પિયરથી રી એંટ્રી થઇ..અને આવતાની સાથે જ તેણે જે અનોખુ દ્રશ્ય ઘરમાં…સોફા પર,રસોડામાં,ઘરની ફરસ પર..કબાટ પર કે દરેક જગ્યાએ જોયુ..તેના હોશકોશ ઉડીગયા…માંડ માંડ જાતને સંભાળી…(ઇશ્વરની મહેરબાનીથી બાબુભાઇના નશીબે સારા હતા કે એ સમયે તેઓ ઘરમાં હાજર નહોતા.)તેમણે નોકરોની મદદથી બધુ ઉપડાવી..બહાર નખાવી…બાબુભાઇ આવે તે પહેલાં ફરીથી ઘર સાફસૂફ કરી નાખ્યું.તે તો એમ જ માનતા હતાકે પોતે હતા નહીં તેથી કોઇએ ઘરનું ધ્યાન રાખ્યું નથી તેથી જ ઘરની આવી હાલત થઇ છે!! બાકી બાબુભાઇના સંગ્રહની તો તેમને સારું થયુ કે કલ્પના પણ ન આવી!!! નોકરોએ પણ કંઇ કહેવાની હિમત કરી નહીં.
અને સાંજે બાબુભાઇઅ આવ્યા ત્યારે મેદાન સાફ હતું.ટકા મુંડા ટાંઉ ટાંઉ ની જેમ લીસી ચમકતી ટાલની જેમ ચમકતું હતું!!!! અને આ જોઇ હવે બાબુભાઇના હોશકોશ….કયાં ઉડી ગયા..તે યે ખબર ન પડી.પોતાના અદભૂત સંગ્રહનો વિનાશ સગી આંખે સજળ નયને બાબુભાઇ જોઇ રહ્યા…બસ..અવાચક બની જોઇ રહ્યા…!!!!
નીલમ દોશી.
nilam doshi
