બાળક શીખશે… December 30, 2006

અવગણના વચ્ચે જીવતું બાળક..
અપરાધ શીખશે.
દુશ્મનાવટ વચ્ચે જીવતું બાળક
લડાઇ શીખશે.
ઉપહાસ વચ્ચે જીવતું બાળક..
શરમ શીખશે.
સહનશીલતા વચ્ચે જીવતું બાળક..
ધૈર્ય શીખશે.
પ્રોત્સાહન વચ્ચે જીવતું બાળક
વિશ્વાસ શીખશે
મૈત્રી અને આવકાર વચ્ચે જીવતું બાળક…
જગતમાં પ્રેમ આપતા
અને મેળવતા શીખશે..

સત્યના પ્રયોગો…(બાબુભાઇના હોં!!) December 30, 2006

આમ તો માણસમાત્રને એક ફાંકો હોય છે કે પોતે કયારેય જુઠ્ઠુ નથી બોલતા.આપણન્એ ખોટુ બોલવું ફાવે જ નહીં ને!!!આપણે તો ચોખ્ખુ…જે હોય તે કહેવાવાળા!!!પણ આ બધાના મનમાં જો ઝાંકીને જોઇએ તો..ત્યારે જ સાચી વાતની ખબર પડે!!!

આ આપણા બાબુભાઇ પણ સત્યના આગ્રહી!! પોતાની જાતને ને પોતે તો એટલીસ્ટ એમ જ ગણાવતા.અને હરીશચન્દ્ર પછી પોતાને જ માનતા!!!(કેમકે ગાંધીજી તો નાનપણમાં ખોટું બોલ્યા હતા!!)

બાબુભાઇ મિત્રોમાં યે વારંવાર કહેતા ફરતા,”આપણને સાચા ખોટા કરવા ફાવે જ નહીં ને!!!મને તો જુઠની બહુ નફરત!!”

અને મિત્રોને તેમની આ વાત સાંભળવામાં બહુ વાંધો નહોતો કેમકે આ વાત હમેશા ગરમાગરમ સમોસા કે ભજીયા ખાતા ખાતા જ કરવાની બાબુભાઇને આદત!!!અને કહેવાની જરૂર ખરી કે એનું બીલ બાબુભાઇ જ હમેશા પ્રેમથી આપતા.તેથી મિત્રો હોંશે હોંશે સાંભળતા.!!!(આપણને રોજ ખવડાવે તો આપણે યે સાંભળી લઇ એ નહીં?)

આમાં એકવાર અચાનક બાબુભાઇના હાથમાં ગાંધીજીની “સત્યના પ્રયોગો”આત્મકથા આવીએ.અને પાછી ભુલથી તેમણે થોડી વાંચી પણ લીધી!!!અને તેમના નાજુક..સંવેદનશીલ મન પર એટલી બધી અસર થઇ ગઇ કે તેમને થયું કે મારા સત્યમાં..થોડીકેય કોઇ ઉણપ ભૂલથી યે રહી ગઇ હોય તો મારે તે પણ કાઢવી જરહી!!તો જ મારું સત્ય..સંપૂર્ણ સત્ય બને!!એમાં કોઇ બાંધછોડ ન ચાલે.

અને મનમાં વાત આવે અને શરૂ ન કરે તો બાબુભાઇ શાના?ગાંધીજીની જેમ એ પણ પ્રયોગવીર હતા!!! અને તેમણે નક્કી કર્યું કે ગમે તે થાય…આજથી સાવ નાની બાબતમાં પણ સંપૂર્ણ સત્ય જ બોલવું અને સત્ય સિવાય કંઇ ન બોલવું!!ગીતા ઉપર હાથ મૂકયા સિવાય પણ તેમણે સોગન્દ ખાધા!!! અને શરૂ થયા…બાબુભાઇના સત્યના મહાન પ્રયોગો!!!!!
બીજે દિવસે બાબુભાઇનો મિત્ર કનુ કાચવાળા તેને ઘેર આવ્યો.કંઇક વાતમાંથી વાત નીકળતા તેણે બાબુભાઇને પૂછયું,”પેલો મનુ મારા વિષે કંઇ બોલતો હતો?તારી આગળ?”

સત્યના પ્રયોગો પર રહેનાર બાબુભાઇએ તો ફટ દઇને કહી દીધું,”અરે,એ મનુ તો તને કેટલીયે ગાળો દેતો હતો!!!”અને પછી તેમણે તો વિગતવાર અહેવાલ આપ્યો.કે મનુ તેમના વિશે શું શું બોલતો હતો!!!!

અને પછી તો કનુ ને મનુ વચ્ચે જે જામી છે..જે જામી છે…અને બંને કાયમના દુશ્મન થઇ ગયા!!પણ બાબુભાઇ બિચારા શું કરે? અને પછી તો તેમની આ કુટેવની બધાને ખબર પડી ગઇ.અને તેમના મિત્રોને બદલે દુશ્મનોની સંખ્યા વધવા લાગી.બધા તેમનાથી દૂર રહેવા લાગ્યા.સત્યની વાતો કરતા હતા ત્યાં સુધી તો મિત્રો ભજીયા માટે થઇને યે સહન કરી લેતા હતા!!

પણ હવે આ પ્રયોગો થૉડા સહન કરી શકાય?અને દોસ્તારોમાં તો આવું બધુ ચાલતું જ હોય ને?જે ગેરહાજર હોય તેની વાતો કરવાનો જે રસ હોય તે કેમ જતો કરી શકાય?પણ હવે આ બાબુભાઇને લીધે તકલીફ પડવા લાગી.અને બાબુભાઇ એકલા બની ગયા.મિત્રોએ તેનો સાથ છોડી દીધો.પણ એમ કંઇ બાબુભાઇઅ ડગે નહીં!! તે તો એકલવીર બની ગયા”એકલો જાને રે” ની જેમ…

પણ સાચી તકલીફ હવે ઘરના મોરચે શરૂ થઇ.બાબુભાઇના પત્ની બચીબેને તેમને બહારનું ખાવાની સખત મનાઇ ફરમાવી હતી!!!(તબિયતને લીધે જ તો!!)પણ બાબુભાઇ રહ્યા ગાંઠિયા ભજીયાના શોખીન!!! તે રહી ન શકે અને ઘેર આવતા આવતા બધું બહાર ઝાપટી ને જ ઘેર આવે.અને ઘેર ખોરાક ઘટાડી નાખ્યો છે..કહી બચીબેન ને ખુશ કરતા!!!

આજે યે સારા એવા સમોસા ને ભજીયા દબાઇ ગયા હતા!!જમવા બેઠા.બચીબેને પૂછયુ,:અરે,આજે તો ખીચડી છે..કેમ આટલી ક જ લીધી?બહાર કંઇ ખાધુ હતું?”
બાબુભાઇને કહ્યા સિવાય છૂટકો કયાં હતો?”આજે સમોસા..ભજીયા થોડા….ના..ના..વધારે ખવાઇ ગયા છે.(બોલવું તો પુરૂ જ સાચુ બોલવું રહ્યું ને!!!!)
સમોસા..ભજીયા?તમને ના પાડી છે ને?અને રોજ ખાતા લાગો છો!!!!

બાબુભાઇ બિચારા ગેં ગેં ફે ફેં..થઇ ગયા.!!ન હા કહી શકે..ન ના…!!!
અને બચીબેનનું જોરદાર ભાષણ સાંભળી..ચંડિકારૂપ જોઇ બાબુભાઇને આ પ્રયોગો થોડા મોંઘા તો લાગ્યા…પણ…હવે તો ડગલું ભર્યું કે ના હટવું…ના હટવું…”

પણ પછી આ તો રોજની રામાયણ…મહાભારત ચાલુ થયું…એકવાર શંકા આવવાથી હવે તો રોજ બચીબેન ઉલટતપાસ લેવા માંડયા….બાબુભાઇ દુકાનેથી રોજ થોડા વહેલા નીકળી..મિત્રો સાથે ગપાટા મારવા..પાન ..મસાલો ખાવા જતા હતા!!અને કયારેક મિત્રોની સોબતમાં એકાદ પેગ પણ લગાવી લેતા હતા!!

અને સત્યના પ્રયોગોની સાથે બાબુભાઇની કયારેય બહાર ન આવેલ આ વીકનેસોને મોકળુ મેદાન મળતા ઉછળી ઉછળી ને બહાર આવવા લાગી!!!અને બધાની સાચી વાત એકબીજાને કહી દેવાને લીધે તેના મિત્રોને બદલે દુશ્મનોની સંખ્યા વધવા લાગી.

બધા આ “પંતુજી:થી દૂર ભાગવા લાગ્યા.થોડો વખત તો બાબુભાઇ એકલવીર બની ઝઝૂમ્યા… પણ હવે તો મિત્રોની સાથે સંસાર પણ તૂટવાની અણી પર આવી ગયો.!!અને બાબુભાઇ બચીબેન ને છોડી આ ઉમરે બીજી પટલાણી કયાં ગોતવા જાય?

અને તેમને બ્રમ્ભજ્ઞાન લાધ્યું..આ 21મી સદીમાં આવા પ્રયોગો આદરવા હિતાવહ નથી.પોતા માટે તો ઠીક..પણ સમાજ માટે..મિત્રો માટે કે પત્ની માટે હિતાવહ નથી.પોતાની એકની વાત હોત તો બાબુભાઇ બધું ચલાવી લે અને ન જ ડગે!!!પણ મિત્રો ને પત્ની માટે આટલો ભોગ પોતે આપવો જ રહ્યો!! મૈત્રીથી અમૂલ્ય બીજું જીવન માં શું છે?શું પોતે મૈત્રી માટે આટલો ભોગ ન આપી શકે?

અને બાબુભાઇએ મૈત્રી માટે થઇ ને સત્યનો ભોગ આપી દીધો!!!
આપ સૌનું પણ એવું જ છે ને?મૈત્રીથી વિશેષ બીજું શું હોઇ શકે?બરાબરને?બાકી તો તમે સૌ પણ…..!!!!!

                                                           નીલમ દોશી.

લકીર શોધું છું… December 28, 2006

 એક સુખની લકીર શોધું છું,
ના,વધારે,લગીર શોધું છું
દાનમાં સ્વર્ણ પણ ન સ્વીકારે,
ધનિક એવો ફકીર શોધું છું
મૌનમાં આરપાર થઇ જાયે,
શબ્દનું સરસ તીર શોધું છું
હું ય રણ માં જઇ ઉભો રહ્યો,
ઝાંઝવાનું ખમીર શોધું છું
હોય તારી સુગંધ જેનામાં
એ તરબતર સમીર શોધું છું
આગને પણ કરી શકે વશમાં,
હર ગલીમાં કબીર શોધું છું.
                               ભાગ્યેશ જહા.

ઐસા ત્રાટક… December 27, 2006

દેખૂંગા ઔર દોડૂંગા,મૈં દરવાજા તોડૂંગા,
સાંસ સુરંગ ફોડૂંગા, મૈં દરવાજા તોડૂંગા
દેખન લાગા અબ અન્ધા,મૈને બાન્ધા,મૈં બન્ધા,
છૂટૂંગા તબ છોડૂંગા, મૈં દરવાજા તોડૂંગા
જનમજનમકો જાન ગયા,કારાગૃહ પહચાન ગયા,
કાહેકો મૈં મુખ મોડૂંગા, મૈં દરવાજા તોડૂંગા
બિખરબિખર મિટ જાઉંગા,ફિરતફિરત ફિર આઉંગા
નિશાનકા ડંકા ખોડૂંગા, મૈં દરવાજા તોડૂંગા
સુન્ન શિખર તક પહોંચૂંગા,પાઉંગા પલમેં અપલક,
ઐસા ત્રાટક જોડૂંગા, મૈં દરવાજા તોડૂંગા!!!

                     રાજેન્દ્ર શુકલ.

ફલેટ લેવો છે? December 26, 2006

 

પાત્રો:અમિત(ઉમર લગભગ 20 વરસ)

અલ્પા:અમિત ની બહેન (,ઉમર 16 વરસ)
પટાવાળો:14 –15 વરસ નો છોકરો

શેઠ-શેઠાણી: ( હમણા હમણા પૈસા આવ્યા હોય ને બહું ગતાગમ ન પડતી હોય  એવા. શેઠાણી યુવાન અને શેઠ થોડા મોટી ઉમર ના,ધોતિયા વાળા)

  સ્થળ:સામાન્ય બિલ્ડર ની હોય તેવી ઓફિસ,,મકાન ના નકશા લગાડેલ છે

અમિત:(મોટેથી બોલતા બોલતા આંટા મારે છે.)

“જીયા બેકરાર હૈ,છાઇ બહાર હૈ; આજા મેરે ઘરાક આજા.તેરા ઇંતઝાર હૈ, બસ…તેરા ઇંતઝાર હૈ…..”
  ,
અલ્પા:(અંદરથી આવે છે)

  અરે ભાઇ,તૈયાર થઇ ગયો કે?

અમિત:I am ever ready….now no problem..no service..no interview..i am great  Builder.!!(રોફ મારે છે)

અલ્પા: અને હું ગ્રેટ બિલ્ડર ની બહેન!!

અમિત:મમ્મી-પપ્પા તો નાના હતા ત્યારે જ ……(થોડો રડવા જેવો થઇ જાય છે)

અલ્પા:(આશ્વાસન આપતા)એ બધું યાદ ન કર ભાઇ,મા-બાપ વિનાના     કેવા  દિવસો આપણે કાઢ્યા છે,એની લોકો ને ખબર પાડી ને શું ફાયદો?

અમિત:સાચી વાત છે.અને એટલે ન પૂરૂ ભણી શક્યા ને પેટ નો ખાડો પૂરવા માટે હવે નહીં કરવુ પડે એ ઓછું છે.ખેર! જવા દે..જો એક સરસ વાત કરું?

અલ્પા: અરે એક શું ?ભઇલા,બે-ચાર કર ને!આમેય આપણે તો કોઇ ઘરાક ની રાહ જોતા જોતા સમય જ પસાર કરવાનો છે ને?(નિરાશ થઇ ને બેસી જાય છે)

અમિત: એમ તું નિરાશ ન થઇ જા.ઘરાક આવશે અને જરૂર આવશે જ.આવી સરસ જાહેરાત વાંચી ને કોઇ ન આવે એવું બને જ નહીં.આપણા માં કહેવત છે ને “ “લોભિયા હોય ત્યાં ધૂતારા ભૂખે ન મરે”

અલ્પા:એટલે?

અમિત:એટલે એમ જ કે આપણે ભૂખે નહીં મરીએ….(હસે છે)જવા દે..જો હું શું વાત કરતો હતો?હં..જો આજે હું સવારે શહેર માં ફરવા નીકળ્યો હતો તો એક દૂધની ડેરી ઉપર મોટા અક્ષરે બોર્ડ માર્યું હતું

“.only રબડી….અને કૌંસ માં લખ્યુ હતું

  (no devi ,please…)(હસે છે) સમજાણું કઇ?

અલ્પા:એલા,તું બિહાર માં ફરવા ગયો હતો કે શું?

અમિત:(હસતા હસતા) અરે,રબડી દેવી તો અત્ર.તત્ર,સર્વત્ર વસેલ છે…..

પટાવાળો:(આવે છે) સર,બહાર કોઇ શેઠ આવ્યા છે.

અમિત:કેવાક છે દેખાવે?

પટાવાળો:મોટી મોટી ફાંદ..ઢીલા ઢીલા ધોતિયા..આંખે આડા ચશ્મા અને હાથ માં મોટી લાકડી….(એક્શન કરી ને બધું બતાવે છે,,)

અમિત:એકલા જ છે?

પટાવાળો:ના રે..સાથે છે શેઠાણી….

અમિત:કેવા દેખાય છે એ?

અલ્પા:અમિત,તારે એમના દેખાવ નું શું કામ છે?

અમિત:અરે બેના,એ બધું તને ન સમજાય.આપણે જે ફલેટ વેંચવો છે ને એમાં દેખાવ જ સૌથી અગત્ય નો છે.નહીતર લેવા ના દેવા પડી જાય.

પટાવાળો:સાહેબ,એમને અંદર મોકલું?

અમિત:અરે પેલા કેવા દેખાય છે એ તો કહે(એક્બાજુ જઇ ધીમેથી કોઇ સ્માર્ટ હોય તો આપણા માટે નકામા)

પટાવાળો:અરે શેઠાણી છે રૂડા રૂપાળા..શું લટકો ..શું મટકો….જાણે વટ નો
  કટકો…(અભિનય કરી બતાવે છે) બોલો ,મોકલું અંદર?

અમિત:હવે બહું ચાંપલો થયા વિના જા મોકલ.(પટાવાળો જાય છે) અરે બેના,હવે હોંશિયાર..સાવધાન..શેઠ-શેઠાણી ની જોડી આવી રહી
  છે..અમારી આ રૂડી-રૂપાળી સ્કીમ માં ઝંપલાવવા.

(શેઠ-શેઠાણી આવે છે,વર્ણન પ્રમાણે જ છે.)

અમિત અલ્પા:(બંને સાથે) “આઇયે..પધારિયે..બિરાજીએ..(ખુરશી આપે છે)આપનું સ્વાગત કરતાં અમે  આનંદ અનુભવીએ છીએ.(હાર પહેરાવે છે) હા.આપ નું શુભ નામ?

શેઠ:મહેશભાઇ મેવાવાળા..

શેઠાણી:(લટકા મટકા કરીને..)..અને હું છું માયાવતી મેવાવાળા.

અમિત:ઓહ! ઘણું સુંદર નામ!!

મહેશભાઇ:આ તમે હાર કેમ પહેરાવ્યા?

અલ્પા:અમે ભારતીય સંસ્ક્રૂતિ ના ચાહકો છીએ,”અતિથિ દેવો ભવ” માં માનીએ છીએ.

અમિત:(એકબાજુ જઇ ને)આ તો તમે છટકો નહી ને એની પૂર્વ તૈયારી છે.

માયાબેન:અરે વાહ! હું તો પહેલેથી જ ખૂબ પ્રભાવિત થઇ ગઇ તમારા આદર-સત્કાર થી.

   મહેશભાઇ:આ તમારી સસ્તી સ્કીમ ની જાહેરાત જોઇ ને થયું કે આમાં પડવા જેવું છે .

અલ્પા:અરે સો ટકા પડવા જેવું છે

અમિત:(સ્વગત) પડો પડો.. એમાં જરાયે લાગે તેવુ નથી.

મહેશભાઇ:આ ફલેટ ની વિગતો આપશો જરા?પેમ્ફલેટ તો હશે ને આપની પાસે?

અમિત:પેમ્ફલેટ?અરે હા..જુઓ ને એ તો પ્રેસ માં છપાવા ગયા છે.

અલ્પા: (ધીમેથી)અને છપાઇ ને કયારેય આવવાના નથી.

મહેશભાઇ:ફલેટ ની જરા વિગતવાર માહિતિ આપશો?

અમિત:sure sure..why not?it will be our great pleasure,sir…..

અલ્પા:હા,જુઓ,, તો ફ્લેટમાં..3 બેડરૂમ,બે કિચન.એક ડ્રોઇંગરૂમ …

મહેશભાઇ:અરે વાહ!ત્રણ બેડરૂમ નો ફ્લેટ ફકત બે લાખ માં?વાહ!કહેવું પડે તમારી સ્કીમ નું હોં!

માયાબેન:અમે તો બધે જોઇ જોઇ ને થાકી ગયા.અરે,બે બેડરૂમ ના પણ ચાર-પાંચ લાખ થી ઓછું કોઇ કહેતુ જ નથી ને?લૂંટવા બેઠા છે બધા લૂંટવા.પણ એમ કઇ હું લૂંટાઉ એમ નથી.

મહેશભાઇ:હા.એટલે જ તમારી સ્કીમ ની જાહેરાત વાંચી અમે સીધા અહીં જ દોડી આવ્યા.

  અમિત:(ધીમેથી) તે આવો જ ને?ફલેટ ભલે ને દોડી આવવા જેવો ન હોય ,બાકી જાહેરાત તો દોડી આવવા જેવી જ હતી.

મહેશભાઇ:હા,એક વાત..કુલ બાંધકામ કેટલું છે?

અમિત:લગભગ 35 વાર.

મહેશભાઇ:35 વાર?35 વાર માં 3 બેડરૂમ નો ફલેટ?આ કેવીરીતે શકય છે?

અમિત:એ જ તો અમારી સ્કીમ ની ખૂબી છે ને?

મહેશભાઇ: બેડરૂમ ની સાઇઝ કેટલી હશે?

અમિત:અરે એ બધું અમારા ઉપર છોડો.ને?તમારે કશી માથાકૂટ કરવાની જરૂર જ  નહીં પડે એકવાર અમને સોંપ્યા પછી.તમારે બધી નિરાંત.

માયાબેન:અરે વાહ! એ તો ઘણું સરસ!

મહેશભાઇ:શું ઘણું સરસ??

માયાબેન:હવે તમે ચૂપ રહો.તમારી લપ માં ને લપ માં બે વરસ થી ઘર લેવાતુ જ  નથી.હવે તો બધું હું જ સંભાળીશ.હા,તો ભાઇ,ડ્રોઇંગરૂમ માં ટાઇલ્સ કેવી નાખવાના છો?

અમિત:ઓહો!! એટલે તમારે ડ્રોઇંગરૂમ માં ટાઇલ્સ પણ નખાવવી છે?સારું ચાલો ત્યારે તમને થોડી ના પડાશે?નાખી દેશું ને હિસાબ કિતાબ પછી સમજી લેશું

માયાબેન:ફલેટ માં બારણા કેવા મૂકાવશો?

અમિત: તે તમારે ખોટા ખર્ચા જ કરવા છે?એમ ને?જેવી તમારી મરજી.હા.ફક્ત બારણા ના જ પૈસા અમે લેશું.

અલ્પા:ને બારણા ના હેંડલ સાવ મફત.

મહેશભાઇ:આ બધા વધારા ના ખર્ચા?

માયાબેન:(ગુસ્સાથી) તમને વચ્ચે બોલવાની એક વાર ના પાડી ને?

મહેશભાઇ:પણ…. માયાબેન:બસ હવે પણ બણ કંઇ નહી.આજે આ સોદો તો હું જ પાર પાડીશ.ને હું કહું એમ જ થશે હા,તો ભાઇ,એમાં નળ કનેકશન ,વાયરીંગ એ બધા નું શું?

અમિત:ઓહો! એટલે કે તમારે વેલ ફર્નીશડ ફલેટ જોઇએ છે ?એમ કહો ને?ઓકે..એ અમે કરી આપશું.તમારે જરા યે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી.તમારે ફક્ત બીલ  જ ભરવાનું….બાકી બધું જ અમારું.

મહેશભાઇ:શું?(ગુસ્સાથી) એ બધું…….

માયાબેન:એક્વાર ના પાડી ને બોલવાની. આજે તો હું કહું એ જ થશે.કેટલી વાર  કહું?અને હા.ભાઇ.તમે બે કિચન નું કંઇક કેતા હતા ને?કિચન બે કેમ?

અમિત:અરે બેન,અમે લાંબા ભવિષ્ય નો વિચાર કરી ને આ સ્કીમ બનાવી છે.

માયાબેન:એટલે?મને સમજાયું નહીં

અલ્પા:જુઓ ,હું તમને સમજાવું.જો બે જણા કાયમ સાથે રહેતા હોય તો ઝગડા તો થાય જ બરાબર ને?તમારે નથી થતા?

માયાબેન:અરે રોજ જ થાય છે.

અલ્પા:હા,તો એટલે જ સમજી,વિચારી ને અમે કિચન બે રાખ્યા છે.

અમિત:જેથી ઝ્ગડો થાય ત્યારે તમે તમારી રસોઇ બનાવો ને તે બીજા કિચન માં તેઓ તેમની બનાવે.બોલો બેન તમે જ કહો આવી સગવડ બીજું કોઇ તમને  આપે ખરું?તમારો આવો વિચાર કોઇ કરે ખરું?

માયાબેન:ઓહો! સરસ સરસ.આ તો મને બહું જ ગમ્યું.

(મહેશભાઇ ગુસ્સાથી જોઇ રહે છે ,,બોલવા જાય છે પણ પત્ની સામે જોતા ચૂપ થઇ જાય છે)

માયાબેન:અને હા,કિચન ની સાઇઝ કેટ્લી હશે?

અમિત:તમે ઉભા જરૂર રહી શકશો એમાં. માયાબેન:હા,આમે ય હવે તો ઉભા ઉભા જ રસોઇ કરવાની હોય છે ને?

અમિત;અમારી નારી સ્વતંત્રતા ની આ આગવી ઝૂંબેશ છે.

અલ્પા:જુઓ બેન,આ 21 મી સદી માંપણ ફકત સ્ત્રીઓ જ રાંધ્યા કરે ને પુરૂષો ટેબલ  પર બેસી ને જમ્યા કરે એ શું બરાબર છે?એટલે જ અમે આ બે રસોડા નો  પહેલેથી વિચાર કરી રાખ્યો છે.બરાબર ને?

માયાબેન:વાહ વાહ!!! શું સરસ અમારા માટે આટલુ બધું કોણ વિચારે?

અમિત:અરે બેન,સારા માણસોની આજકાલ કદર જ ક્યાં છે કોઇ ને?

માયાબેન:સાવ સાચી વાત!આ જુઓને,હું આટઆટલું કરું છું પણ આમને મારી કંઇ  કદર જ નથી ને?(રડવા માંડે છે)

અમિત:બેન,તમે ઢીલા ન થાવ (રૂમાલ આપે છે.માયાબેન ખુશખુશાલ થઇ ને લૂછે છે.)

માયાબેન;આ જુઓ તમને જરાયે દયા આવી?એક રૂમાલ પણ આપ્યો?

મહેશભાઇ:તારી શું કદર ન કરી?શું રોજ આરતી ઉતારું?

માયાબેન:જુઓ બોલવા માંડયા ને આડું અવળું !!એને હું ગામડા ની છું ને એટલે  ગમતી જ નથીને?

અલ્પા;બહેન,તમે શાંત થાવ.અને જુઓ શેઠ,હવે તમારે બેન ને જરાયે હેરાન
  નથી થવા દેવાના.બેન ને જે ઇચ્છા હોય એમ જ કરવા દો.

માયાબેન:હું કયાર ની એ જ કહું છું ને?

અમિત: અરે આપણે આજે જ અત્યારે જ બધું ફાઇનલ જ કરી નાખીએ.એટલે પછી વાંધો કોઇ લઇ જ ન શકે ને?

માયાબેન:હા ..હા..આપણે શું વાત કરતા હતા?હું તો એ યે ભૂલી ગઇ આ બધી  આમની લપ માં,અરે હા.ડ્રોઇંગરૂમ કેવડો હશે?

અમિત:બેડરૂમ કરતા નાનો ને કિચન કરતા મોટો.

માયાબેન:ને એમાં બારી ઓ કેટલી હશે?

અમિત:બારીઓની માથાકૂટ માં અમે પડતા જ નથી ને!!

અલ્પા:અને વળી બારીઓ હોય તો ચોરી ની બીક રહે ને પડદા નો ખોટો ખર્ચો.

માયાબેન:આમ તો તમારી વાત તો સાચી છે(વિચાર કરતા કરતા)પણ ના,ના,હું રહી કુદરત ની પૂજારણ……મને બારી માથી આવતો કુદરતી પવન બહું જ ગમે  ને બારી માંથી બહાર નું કુદરતી સૌંદર્ય માણવાનો મને બહુ શોખ હોં……!

અલ્પા:(દૂર જઇ ને)હા,તે તમે તમારે માણ્યા કરજો ને બારી માથી ગટર નું કુદરતી  સૌંદર્ય!!..

અમિત:બારી દીઠ રૂપિયા 5000 હજાર વધુ

અલ્પા:ને બારી માં કાચ નખાવવા હોય તો કાચ ના ફકત 500રૂ.

માયાબેન:આ તમારા હિસાબ કિતાબ માં મને કંઇ બહું સમજણ પડતી નથી,

અમિત:અને એમાં સમજવા જેવું કંઇ છે પણ નહીં.તમે બધું અમારા ઉપર છોડી દો ને. અને ફકત એટલું જ વિચારો 3 બેડરૂમ નો ફલેટ બે લાખ માં મળે ખરો?

અલ્પા;અરે એવું તમે સ્વપ્નામાં યે વિચારી શકો ખરા?

માયાબેન:સાવ સાચી વાત.!આટલા સસ્તા માં ફલેટ મળતો હોય તો વળી વિચારવા  બેસાય ખરું?અરે લક્ષ્મી ચાંદલો કરવા આવે ત્યારે મોઢું ધોવા જવાય?હું કઇ  એવી મૂરખ નથી.

મહેશભાઇ:અરે પણ આ તમારા…..

માયાબેન:બહું થયું હોં હવે.મૂંગા જ રહો આજે તો તમે.(ડોળા કાઢે છે)આવી સ્કીમ કંઇ  વારે વારે થોડી મળે છે?

અમિત: (ધીમેથી) હા,જિંદગી માં પસ્તાવું તો એક જ વાર!!

અલ્પા.જુઓ બેન,હું તો કહું છું અત્યારે જ પાકુ જ કરી નાખો.આ પુરૂષો નું કંઇ કહેવાય   નહીં ઘેર જઇ ને પાછા ફરી બેસે ને પાછી બધી લપ.એના કરતા કરો કંકુ ના.

અમિત:હા,”કલ કરે સો આજ, ને આજ કરે સો અબ”બરાબર?

માયાબેન:એકદમ બરાબર

અમિત:તો લો આ દસ્તાવેજ.કરો સહી ને અત્યારે આપવાના ફકત
  રૂપિયા 50,000.બાકી ના છેક ફલેટ મળે ત્યારે જ.

અલ્પા: (ધીમેથી..અને બાકી ના ફલેટ મળે તો જ..નહિતર ફકત 50,000 માં જ….)

માયાબેન:લાવો લાવો કાગળ .હું જ સહી કરી આપું.આમે ય ફલેટ મારે નામે જ  લેવાનો છે.

મહેશભાઇ:અરે…અરે..પણ..

માયાબેન: બહું થયું તમારું આ પણ…હું કંઇ બોલતી નથી એટલે????તમને તો દૂધ  માંથી પોરા કાઢવાની આદત છે.લો ભાઇ,આ ડીપોઝીટ ના રોકડા50,000 . ને હવે ફલેટ અમારો.પૈસા એટલે જ મેં મારી પાસે રાખ્યા છે,(પર્સ માંથી નોટો કાઢી ને આપે છે.

(મહેશભાઇ જોતા જ રહી જાય છે બોલવા જાય છે ત્યાં  માયાબેન એનો હાથ ખેંચી લઇ જાય છે.)

ચાલો ચાલો આજે આ ફલેટ ના  માન માં મારી બધી બેનપણી ઓને પણ પાર્ટી આપવાની છે.એ આવજો ભાઇ,આવજો બેન,ને જરા જલ્દી કરજો હોં.

અમિત? હા,હા,જરૂર આવજો

અલ્પા:આવજો.

અમિત,અલ્પા હાથ પકડી સાથે નાચે છે

‘તાક ધિનાધિન…તાક્ ધિના ધિન..

“અમે શું છીએ ને તમે શું છો. ભરમ એ બંધ રેવા દો..

સંબંધો આપણા ને ઘરાક ના, અકબંધ રેવા દો….”

અમિત:.(પ્રેક્ષકો સામે જોઇ ને) અને હા.આપના માથી કોઇ ને પણ આટલો સસ્તો ફલેટ લેવો હોય તો જરૂર પધારશો હોં!!આપ બધાને સ્પેશ્યલ વળતર આપવામાં આવશે. આપ સૌનો ખૂબ ખૂબ આભાર.

                                                 નીલમ દોશી.

દીકરીના રસોઇ પ્રયોગો.. December 24, 2006

યૌવનની દહેલીજે પગ મૂકતા અનિમાના મગજનો પારો સાતમા આસમાને પહોચી ગયો હોય તેવું દરેક મમ્મીની જેમ નિરાલી..તેની મમ્મી પણ અનુભવી રહી હતી.આ અલ્લડ છોકરીને કહેવું શું?ઘરથી કોલેજ અને કોલેજથી ઘર..એ તો જૂના જમાનાની વાતો થઇ ગઇ.હવે તો ઘરથી કોલેજ..એ વાત તો સાચી પણ પછી… કોલેજ થી કયાં?એ તો કોઇ ન કહી શકે.મિત્રો.ની સંગાથે તેની દુનિયા ઝૂમતી રહેતી.

અને મમ્મી કંઇ પણ કહેતી..તો જવાબ હાજર જ હોય!!!”મોમ,એ તને સમજ ન પડે!!!” અને બધી મમ્મીઓની જેમ નિરાલી પણ મજબૂર બનીને…પોતાની અણસમજને અને દીકરીના સમજના ભંડારને જોઇ રહેતી.!!!રસોઇ શીખવી કે ઘરનું કોઇ કામ શીખવું એ બધુ હવે જૂનવાણી ગણાતું હતું તેમની દુનિયામાં!!!
અને અચાનક આ દીકરીએ એક દિવસ આવી ને મોમ ને કહ્યું,”મોમ,be happy….મેં તારું કહેવું માની ને કૂકીંગ શીખવાનું નક્કી કર્યું છે.હવે તો ખુશને?નાઉ નો કચકચ હો!!!!”

નિરાલી આશ્ર્વર્ય અને આઘાતથી જોઇ એટલે કે સાંભળી રહી!! આ શું તેની પુત્રી બોલે છે?તેને રસોઇ શીખવી છે?અહો!!! આશ્ર્વર્યમ્!!!!!

“અરે,મોમ,આમ બાઘાની જેમ મારી સામે જોઇ શું રહી છે?ખુશ થવાને બદલે????અને હું એકલી નહીં..મારી ફ્રેંડ આસિમા…will also join me.મોમ,કાલે અમે બધા વિચારતા હતા…કે કદાચ..મે બી….અમારા લગ્ન એબ્રોર્ડમાં થાય તો…then…we have to learn cooking..right?

Oh!! તો વાત આમ છે??આણે કોઇ પરદેશી છોકરો શોધી લીધો છે કે શું?નિરાલી વધુ વિચારમાં અને ચિંતામાં પડી ગઇ.!!!

”અરે,મોમ,મને તો હતું કે કુકીંગ શીખવાની મારી વાત સાંભળીને તું ખુશીથી ઉછળી પડીશ!!!તારી રોજની કચકચ હતી ને કે મને કંઇ આવડતુ નથી…ને હું કંઇ શીખતી નથી!!!..અને આજે સામેથી કહુ છું તો યે….તમારા બધાનું મમ્મીઓનું આ જ દુ:ખ!!!!કોઇ વાતને એપ્રીસીએટ કરો જ નહી!!!અરે,મોમ,…હવે તું જોઇ લેજે મારો સપાટો..રસોઇમાં!!!!”

અને બેદિવસમાં તો અનિમા અને આસિમાનો સપાટો જોઇને નિરાલી તો ખરેખર હેબતાઇ જ ગઇ.ઘરમાં સત્યના પ્રયોગોને બદલે રસોઇના પ્રયોગો શરૂ થયા હતા!!!એક તરફ તરલા દલાલની રેસીપીના પુસ્તકોનો ઢગલો થયો..બીજી બાજુ એમાં લખેલી વસ્તુઓ અને જાતજાતના ને ભાતભાતના મસાલાઓના પેકેટ ખડકાણા!!!નિરાલી નો કરિયાણાવાળો તો ખુશખુશાલ થઇ ગયો.

અને અનિમા..આસિમા સાદા દાળભાત.શાક થોડા બનાવે?શરૂઆત તો જાતજાતની વાનગીઓ..પંજાબી,,ચાઇનીઝ કે વેરાયટીઓથી થઇ.!!!અને એ બન્યા પછી..કે ખાધા પછી યે ખબર ન પડે કે આ શું બન્યુ હતું કે શું ખાધું?અમેરિકન ચોપ્સી ઇંડીયન બની હોય…કે કોર્ન સૂપ ખાટો મીઠો બન્યો હોય!!!ગમે તે બની શકે!!!આખરે દીકરીઓ શીખતી હતી..તે જ મહત્વનું હતું ને?તમે કોઇ વાચકો યે પાછા જૂનવાણી મમ્મીઓની જેમ વાન્ધા વચકા ન કાઢતા!!!

અને બંને હોનહાર દીકરીઓના હાથે ખતરાભરેલ અખતરાઓ થતા ગયા…કાચની પ્લેટો કે ગ્લાસ તૂટતા ગયા!! એ તો ઠીક છે,,નવા આવશે!!! શીખવું હોય તો એવું બધુ તો ચાલતું જ રહે ને!!!!અને પુસ્તકના પાનાઓ ક્યારેક ફરી જતા…તો બનાવવી શરૂકરેલ વાનગી ને બદલે અંતે કોઇ નવી ડીશનો આવિષ્કાર થઇ જતો!!!નિરાલી કયારેક ન રહેવાય ત્યારે રસોડામાં આવવાનો પ્રયત્ન કરે ત્યાં અનિમા ચોખ્ખી ના સુણાવી દેતી,”નો,મોમ…તું કે તારી સલાહો…નો એલાઉડ હો!! અમને self dependent થવા દે.પ્લીઝ માથે ઉભીને કચકચ નહીં હો!!!

નિરાલે કેમ કહે કે તું self dependent થઇશ ત્યાં સુધીમાં અમે ડોકટરના કે પછી કરિયાણાવાળાના બીલના dependent થઇ જશું.!!!! અને મ્યુઝીક વિના રસોઇના આવા અઘરા પ્રયોગો થોડા થઇ શકે?અને વેસ્ટર્ન મ્યુઝીકના હાઇ વોલ્યુમથી કંટાળી નિરાઅલી તો રસોડા તરફ ફરકી પણ નહોતી શકતી!!!પુલાવના ચોખા ઢોસા બનાવવામાં કે ઢોસાના ચોખાનો પુલાવ બનતો!!!દહીવડા તુવેરની દાળના યે બની શકે..એ અનિમાની મૌલિક શોધ હતી!! કયારેક લોટ માં પાણી વધારે પડી જતું કે કયારેક પાણી માં લોટ વધુ થઇ જતો!!! અવી સામાન્ય ભુલો તો શીખતી વખતે થતી રહે એ તો સ્વાભાવિક જ છે ને?બાકી ખાંડને બદલે મીઠું કે મીઠાને બદલે ખાંડ.. એકંઇ મોટી વાત તો ન જ ગણાયને?અને આકારને મહત્વ તો નવી પેઢી આપતી જ નથી ને?રોટલી ગોળ ખાવ કે ચોરસ કે કોઇ પણ બિનભૌમિતિક આકારમાં!! શું ફરક પડે?અંતે તો કટકા કરી ને જ ખાવાની છે ને?અનિમાની અદભુત દલીલો નો નિરાલી પાસે કોઇ જવાબ નહોતો.

અલબત..એકવાર નિરાલી થી રહેવાયું નહીં(જૂનવાણી મમ્મીઓની આ જ મોટી તકલીફ!!!)..એટલે દીકરીના પ્રયોગોથી થાકી ને એકવાર નિરાલીએ પ્રેમથી તેને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરી જોયો,:,”બેટા.લાવ,હું બનાવું ….અને તમે બંને જુઓ…કેમ બને છે તે….”

અને તે સાંભલી પુત્રી વીફરી,”બસ,મોમ.તારી આ જ તકલીફ છે!! બીજાની મમ્મીઓ કેવું પ્રોત્સાહન આપે…. જયારે તું તો…..!!! બસ મને તારી આ વાત બિલકુલ પસંદ નથી!!! નિરાલી દીકરીની ગુસ્સાથી ગભરાઇને કહે,”ઠીક..તમને જેમ કરવું હોય તેમ કરો…હું તો જરા…….”

પણ અનિમા તો અસિમાનો હાથ પકડી રસોડાની બહાર જ નીકળી ગઇ(કદાચ બહાર નીકળવાના કારણની….બહાનાની જ રાહ જોતી હતી!!!)”મોમ,મારો બધો મૂડ ખરાબ થઇ ગયો…!!જા..મારે શીખવું જ નથી ને!! તને શાંતિ બસ….!!!તેં મારો આખો મૂડ ચોપટ કરી નાખ્યો..શીખવાની મારી બધી હોંશ પર તેં પાણી ફેરવી દીધું.કેટલા ઉત્સાહથી હું બધુ બનાવતી હતી!!!હવે આવા મૂડમાં કંઇ શીખી કેમ શકાય?જવાદે…બનાવ તું તારે!!!મને તારે શીખવાજ નથી દેવું ત્યાં શું થાય?તું જીતી…હું હારી..બસ?”

અને ધમધમાટ કરતી બંને બહેનપણીઓ મૂડ ઠીક કરવા થીયેટરમાં ઉપડી ગઇ!!!!!

અને જીતેલ(!!!) નિરાલી….વેરવિખેર રસોડામાં વેરણછેરણ પડેલા દાળ ચોખા ને મસાલા ની વચ્ચે ચિત્રવત્ દયામણી નજરે જોતી ઉભી રહી ગઇ!!!!!

                                                    નીલમ દોશી.

આજની ખાટી મીઠી.. December 23, 2006

જ્યારે આપણે કોઇ પ્રલોભન ટાળી શકીએ ત્યારે મોટે ભાગે એ પ્રલોભન નબળુ હોય છે..નહીં કે આપણું નીતિબળ સબળ..!!!

ઉગશે શબ્દો આપોઆપ… December 23, 2006

સ્વપ્નાંઓની આહુતિ દીધા પછી યે
અગ્નિની સાક્ષીએ ઉચ્ચારેલા શબ્દોની હૂંફ
ઓલવાઇ જાય છે
મારો હાથ પકડ અને ચાલ
આ વૃક્ષો અને વનરાઇની સાક્ષીએ
ઉગશે શબ્દો આપોઆપ
બીજમાંથી અંકુર થશે
વૃક્ષ થશે
અનંત ભણી વિસ્તરશે
અને જીવશે
હું અને તું નહીં હોઇએ ત્યારે પણ

               લતા હિરાણી

મૌન ઘૂઘવાટ… December 22, 2006

ઉછળતા તરંગો પર…                                                          
કેટકેટલું સવાર છે…!!!!
પુષ્પ કે દીવા રૂપે,પડિયામાં
ગંગાના નીરમાં વહેતી મૂકેલ
કોઇની શ્રધ્ધા.કોઇનો વિશ્વાસ..
ઉછળતી લાગણીઓ કે
બોલતું એક મૌન…
આ મોજા એને લઇ જ્શે કયાં?
કોને પહોચાડશે?કયાં ઠાલવશે?
 સદીઓનો ઇતિહાસ લઇને
વહેતા વણથંભ્યા આ નીરનો
મૌન ઘૂઘવાટ….
ને ચિત્ત આખ્ખું યે ઝળહળ ઝળહળ…!!!!

                           નીલમ દોશી.

બે દિવસ પહેલાં રિષિકેષમાં ગંગાના કિનારે સાંજે પાણી માં તરતા મૂકેલ દીપ અને પુષ્પ ભરેલ પડિયા જોઇને તાત્કાલીક સ્ફૂરેલ શબ્દો કોઇ એડીટીંગ વિના…

આજની ખાટી મીઠી… December 22, 2006

શાહરૂખ,અભિષેકની ફિલ્મો જોઇને છોકરાઓ તેમના જેવા બનવા માટે ખૂબ મહેનત કરે છે.જ્યારે રામાયણ જોઇને રામ જેવું જીવન જીવવા કેટલા તૈયાર થાય છે?
  આજની ખાટી મીઠી..વિશાલ મોણપરા તરફથી સાભાર.